3 Ашық шынжырлы берілісті есептеу

3.1 Жобалық есебі

1. Жетекші аунақшалы (роликті) шынжыр (МЕСТ 13568-75 бойынша) таңдаймыз және оның қадамын (7.38) формула бойынша анықтаймыз; алдын ала осы формулға кіретін шамаларды есептейміз:

а) Жетекші жұлдызшадағы бұраушы момент: Т =1054 10 Н мм.

б) Беріліс саны: =3,1 деп қабылдаймыз.

в) Тістер саны:

Жетекші жұлдызшаның

=29- 2 =29 – 2 3,1 = 23 (3.1)

=23 деп қабылдаймыз.

Жетектегі жұлдызшаның

= =23 3,1 = 71 ; (3.2)

=71 деп қабылдаймыз.

г) шынжырлы берілістің жинастыру және пайдалану жағдайларын есепке алатын коэффициент шамасын

= 1·1·1,25·1·1,5·1,25=2,34 (3.3)

мұндағы – динамикалық коэффициент, тыныш жүк кезенде таспалы конвейерлердің жетегі үшін k_Д =1 болады; k_а – берілістің өсаралық қашықтығының мәнін есепте алатын коэффициент, болған кезде k_а =1; k_н –шынжырждың көлбеулігін есепке алатын коэффициент, көлбеулігі 60 –тан аспаса k_н = 1,25; k_р – шынжыр тартылуын реттеу тәсіліне байланысты коэффициент, шынжырдың мезгіл-мезгіл тартылуында k_р =1; k_см – шынжырды майлау тәсіліне байланысты алатын коэффициент, мезгіл-мезгіл майлау кезінде, k_см = 1,5; k_п – берілістің жұмыс тәртібін есепте алатын коэффициент, бір ауысымды жұмыс кезінде k_п =1,25.

д)Шынжыр топсасындағы мүмкіндік қысым мәні

[ ]= (3.4)

(7.38) формуласына кіретін [р] шамасы шынжырдың басты параметрі – шынжырдың қадамына (7.18 кестені қ-з) тәуелді болғандықтан, мәселені бірте-бірте жуықтау әдісімен шешеміз: алдын ала t-ның болжанған мәніне қарай 7.18 кестеден [ ]-ның жуықша мәнін қабылдаймыз, яғни [ ]=29 деп;

е) шынжыр қадамы t-ның мәнін (7.38) формуласы бойынша анықтаймыз

(3.5)

7.18 кесте бойынша ең жақын мәні t=19,05 мм деп қабылдаймыз (МЕСТ 13568-75,); q=1,90 кг/м²; А_оп=105 мм² ; F_p=31,8 kH (1-қатар) деп қабылдаймыз.

4.2 Екі көрсеткіш бойынша тексереміз:

а) айналу жиілігі бойынша – 7.17 кестесі бойынша қадамы t=19,05 мм шынжыр үшін мүмкіндік айналу жиілігі [п₂] =243 айн/мин, п₃≤[п₃] шарты орындалды;

б) 7.38) формуласы бойынша есептік қысым

МПа; (3.6)

Жүктеме режимі – тұрақты, сол себепті k_{EC =}k_EB=1

мұндағы Н, (3.7)

м/с. (3.8)

р≤[р] шарты орындалды.

4.3 (7.36) формуласы бойынша шынжырдың буындар санын L_t -ны анықтаймыз; алдын ала жалпы тістер санын табамыз:

(3.9)

өсаралық қашықтығын анықтаймыз:

= ; (3.10)

=40 деп қабылдаймыз ( – қадаммен есептелген осьаралық қашықтығы).

Түзету

= =7,63 . (3.11)

(7.36) формуласы бойынша

(3.12)

Жұп санға дейін жұмырлаймыз

7.37) формуласы бойынша ось аралық қашықтықты дәлдеп анықтаймыз

9б\52ошь

)= (3.13)

=0,25 19,05(130 – 0,5·94+ )=776,93=777 мм.

Шынжырдың бос салбырауын қамтамасыз ету үшін «a»–ның мәнін 0,4%–ға, яғни 1258 0,004=5,03 мм–ге азаюын қарастыру керек.

Кіші жұлдызшаның бөлгіш шеңберінің диаметрін (7.34) формула бойынша анықтаймыз:

; (3.14)

Шынжырға әсер ететін күштерді анықтаймыз:

шеңберлік H.

4.4 Шынжыр топсаларын тозуғатөзімділік шартын тексереміз

Жобаланатын берілістің конструктивтік параметрлерінің стандарт берілістің параметрлерінен айырмашылығын ескеретін коэффииценттерді табамыз.

Беріліс (конструтивтік) параметрлер коэффициенттері

(3.15)

мұндағы - беріліс ресурсы (шыдамдылық) коэффициенті

(3.16)

мұнда – базалық ресурс, .;

- есепті ресурс,

мұнда – берілістің қызмет мерзімі, жыл; - берілістің жыл бойы пайдалану коэффиценті; – берілістің тәулік бойы пайдалану коэффиценті;

- жетектеуші жұлдызшаның айналу жиілігі

(3.17)

- жетектеуші жұлдызшаның тістер саны коэффициентті

(3.18)

- беріліс қатынасы коэффициентті

(3.19)

- өсаралық ара қашықтық коэффициентті

(3.20)

Жобаланатын берілістің пайдалану параметрлерінің стандарт берілістің параметрлерінен айырмашылығын ескеретін коэффиицент

(3.21)

мұндағы - шынжырдың салыстырмалы тозу нормасын ескеретін коэффициент

(3.22)

- беріліс жұмыс режимін ескеретін коэффициент

(3.23)

Центрден тепкіш күштен шынжыр топсасына қысым

(3.24)

4.5 Шынжырды жұлдызша тістеріне соққы саны бойынша тексеру

(3.25)

мұнда – Секундағы соққының мүмкіндік саны, .

4.6 Шынжырды беріктікке тексеру

Шынжырға әсер ететін максималь күш

H (3.26)

мұндағы - центрден тепкіш күштің әсерінен шынжырдың тартылуы

F_v = qv² = 1,90*1,77² = 5,95Н. (3.27)

- шынжырдың салмағынан оның тартылуы

F_q=(9.81 k_fqa)/1000 =(9,81·2*1,90*762)/1000 = =28,4 Н. (3.28)

мұнда – шынжырдың салбырауын ескеретін коэффициент (3.6- кесте)

Білікке әсер ететін есептік жүктеме

F_б = k*F_t = 1,15·3030 =3484,5 Н. (3.29)

мұнда – беріліс жұлдызшалары центр өстерінің горизонтқа қиғаштығын ескеретін коэффициент

– горизонталь беріліс үшін;

– вертикаль беріліс үшін.

Беріктік қор коффициентін анықтаймыз

(3.30)

мұнда - шынжырдың беріктік қоры коэффициентінің минималь мәні (3.7- кесте). Қадамы t=19,05мм болған шынжыр үшін .

Беріктік шарты орындалды.