2 Цилиндрлік берілісті есептеудің реттілігі
2.1. Цилиндрлік тісті доңғалақтардың материалын таңдау
Қазіргі таңда тісті доңғалақтарды жасауда негізгі материал болат болып табылады.
Шестерня мен доңғалақтың материалы 2.1-кесте бойынша алынады. Тісті доңғалақтар материалын таңдау шарты:
тісті
доңғалақтар материалын қаттылығы
НВ1(2)
-тісті
доңғалақ үшін - болат 45,термиялык өңдеу
– жақсарту,қаттылығы
;
деп қабылдап,
деп аламыз.
-шестерня
үшін - болат 45,термиялык өңдеу –
жақсарту,қаттылығы
;
деп қабылдап,
деп аламыз.
2.2. Мүмкіндік кернеулерді анықтау
Мүмкіндік кернеулер мына формуламен анықталады:
- контакт беріктікке есептеуде:
-иілу беріктікке есептеуде
(2.1-кесте)
(2.2-кесте)
Егер
Егер
-беттердің
кедір бұдырлықтың, шеңберлік жылдамдықтың,
майлаудың және өлшемдердің әсерін
ескеретін коэффиценттер.
Болаттан жасалған тісті доңғалақтардың контакт беріктікке есептеуде жүктеме циклдерінің базалық саны оның материалының қаттылығына тәуелді:
2.4
Болаттан
жасалған тісті доңғалақтардың тісін
иілу берітікке есептеуде жүктеме
циклдарының базалық саны
тең деп қабылданады.
Жүктеме циклдарының эквивалент саны мына формуламен есептеледі:
мұнда
шестерня мен доңғалақ білігінің айналу
жиіліктері
берілістің
жалпы жұмыс уақыты, сағ.
тісті
доңғалақтың бір аналыстағы ілініс саны
,
айналмалы жұмыс режимінің эквтвалент
тұрақтыға келтіру коэффициенті
(2.3-кесте)
Есепті
мүмкіндік контакт және иілу кернеулер
үшін
=1
деп
қабылдау мүмкін.
2.3 Цилиндрлік тісті доңғалақтарды контакт беріктікке есептеу
2.3.1 Өсаралық ара қашықтықтың алдын ала мәні, мм
Түзутісті цилиндрлік беріліс үшін
мұндағы
,
егер
тісті доңғалақтар материалы болат болса
МПа, онда
МПа;
– тісті
доңғалақ білігіндегі айналдырушы
момент, Н·мм;
– есепті
мүмкіндік контакт кернеу, МПа;
u – есептеліп жатқан беріліс сатысының беріліс саны;
-
жүктеменің шоғырлану коэффиценті. 2.2-
суретте келтірілген график бойынша
тісті доңғалақ енінің диаметрге қатынасы
коэффициенті
және редуктор схемасының түрі
тәуелділігінен анықталады.
Дөңгелек
енінің диаметрге қатынасы коэффициенті
мына формуламен анықталады (2.1- кестеге
сәйкестендірліп алынады)
Up=ip=4
мұндағы
- дөңгелек енінің өсаралық ара қашықтыққа
қатынасы коэффициенті
,
стандарт қатарға сәйкес қабылданады.
=0,4 қабылдадым (Иванов) (МЕСТ 2185-66)
=1 болған кезде
=1,09
– тістердің
бірқалыпты жүктелмегенін ескеретін
коэффициент (көп жұпты ілініс үшін).
Түзу тісті цилиндрлік берілістер үшін
тең деп қабылдаса болады. (Шелофаст).
=172мм
Өсаралық
арақашықтықты
нормаль сызықтық өлшем қатары мәнінің
шақына дөңгелектендіріледі.
деп алдық.
2.3.2 Дөңгелек енінің алдын ала мәні
=0,4
180=72мм
Ra40 (МЕСТ 6636-66) нормаль сызықтық өлшем қатары мәнінің жақынына дөңгелектендірдім.
2.3.3 Ілінісу модулі
=
=2,14
мұндағы
- тіс ұзындығының коэффициенті,
=30
2.3- кесте бойынша қабылданды.
2.3.4 Тістердің жалпы саны
=
=120
2.3.6 Шестерня мен доңғалақтың тістер саны
Шестерня тістер саны
=
=24
Доңғалақтың тістер саны
=120-24=96
2.3.7 Беріліс санының нақты мәні
=
=4
2.3.8. Доңғалақтардың шеңберлік жылдамдығы, м/с
=
=1.33м/c
мұндағы
- шестерняның бөлгіш диаметрі, мм,
– шестерня
білігінің айналу жиілігі,
2.3.9 Тісті доңғалақтарды жасаудың дәлдік дәрежесі
Тісті доңғалақтарды жасаудың дәлдік дәрежесі 2.5- кесте бойынша тісті доңғалақтардың шеңберлік жылдамдығына және берілістің қолдану саласына (жұмыс істеу шарты) тәуелділігінен анықталады. (МЕСТ 1643-81) (Иванов, Иоселевич)
2-ге
дейін 9төмен дәлдік
2.3.10 Жүктеменің есепті коэффиценттері
Контакт кернеуді есептеуде
.
Иілу кернеуді есептеуде
,
мұндағы
– жүктеменің шоғырлану коэффиценті
(2.1- кесте);
– жүктеменің
динамикалық коэффиценті ;
(2.6-
кесте Иванов
)
=1,11
(
2.7- кесте Дунаев)
– тістердің
бірқалыпты жүктелмегенін ескеретін
коэффициент (2.8- кесте).
.
=1,04
2.3.11 Тістер беріктігін контакт кернеуге тексеру
Түзутісті доңғалақ
-
ілінісу бұрышы.
2.3.12 Тістер беріктігін иілу кернеуге тексеру
Түзу тісті доңғалақ
Мұндағы
шеңберлік
күш, Н
тіс
формасының коэффициенті;
(2.10-кесте)
75.6
МПа