Құрамында хлоры бар қосылыстарды фосфор қышқылымен өңдеудің технологиялық сызбасы

Құрамында хлоры бар қосылыстар (ZnCl₂, PbCl₂)

H₃PO₄

Ыдырату

Ерітінді газдарды абсорбцияға

С уыту және кристалдану тұз қышқылы тазаланған газ атмосфераға

Сүзу қоймаға

Фильтрат Zn(H₂PO₄)

Pb(H₂PO₄)

Фосфор қышқылын

сұйылтуға

1.2 Зерттеудің мақсаты мен міндеті

2.2 Зерттеуді жүргізу әдістері

2.2.1 Ақаба суларының химиялық құрамы және қасиеті

Тәжірибелік мәліметтер бойынша сұйық шлактар, кристалды және шыны тәрізді силикаттарға ұқсас тек катиондар мен аниондардан тұрады. Қабаттанбау құбылысы ликвидус қисығындағы максималдар арнайы химиялық қосылыстардың құрамына жауап бере алатын, сондай-ақ сұйық шлактардың иондардың орналасу ретіне, балқыманың арнайы құрылысына жауап бере алатындай болады. Қорғасынды балқытқаннан шыққан шлактар FeO-SiO₂-CaO үштік жүйеге негізделген. И.А.Стройтелевтің зерттеуі бойынша шлактар: 20-25% SiO₂; 35-38% FeO; 8-12% CaO; 12-16% ZnO; 3% -дейін Fe₂O₃; 1,5% Cu; 2,5% Pb және 4% S құрайды.

Фазалық талдау оларда тотықтар (3% мырышты шпинелдер және 8%-ке дейін вюстита және магнетит), селикаттар(54% фаялит, 20%мелелит және 9% силикатты шыны), мырыш, борнит, халкозин, халкоперит және перотин сульфиттері бар екенін көрсетті. Мыс және қорғасынның кейбір мөлшерлері металл түрінде болса, 0,7-0,8 % -ке дейін ерітінді түрінде болады. Қорғасынды балқытқаннан шыққан шлактарды кең көлемде зерттеген Г.А. Рашин мен Т.В. Хетагуровтардың мәліметтері 2-ші кестеде шлактың химиялық құрамы және 2-ші кестеде фазалық құрамы келтірілген.

Кесте- 2 Қорғасын өндірісі шлагының химиялық құрамы, %

№	Үлгі реті	SiO2	Al2O3	Fe	MgO	CaO	Pb	S	Zn
1 2 3 4 5	1 үлгі 2 үлгі 3 үлгі 4 үлгі 5 үлгі	24,9 29,7 21,5 22,5 18,8	6,7 7,4 0,34 0,84 7,1	30,0 28,4 30,2 30,2 39,1	- - - - 2,4	14,2 17,3 7,4 10,8 8,9	3,4 1,2 1,11 0,82 1,8	- - 2,2 2,4 1,7	14,4 10,6 - - 13,8

Кесте -3 Қорғасын өндірісі шлагының фазалық құрамы, %

Үлгі Реті	Магнетит	Шпинелид	Силикаттар
1 2 3 4 5	13 10 10-15 5 10-12	10 2 5 - 10-15	77 88 65-68 қалд.

Кейбір шлактардың үлгілері яғни жайлап суытылған және жақсы кристалданған шлактар,5-10%-ке дейін шынысы бар. Құрамында мырышы бар кальцилі-темір орта-силикаты үлгі салмағының 50-60%-тін құрайды. Магнетит мөлшері 8-30% аралығында тербелген және мырыш ферриті -5-20 дан 2-3%-ке дейін сондайақ тотықты минералдар қосындысы 25-30%-ті құрайды. Көрінетіндей мөлшерде мыс, қорғасын металлдары және сульфидтер бар.

Гранулденген шлактардың негізгі салмағы магнит штейннің майда қырылған шынымен көрсетілген. Онда 15%-тен көп емес магнетит болады, ал мырыш ферриті жоқ. Мысалы, қорғасынды шахталы балқытудан шыққан шлактың құрамы негізінен темір тотықтарынан тұрады. Қорғасын мен мыс байланысқан күйде яғни сульфидті түрде болады.

Шлактың химиялық және фазалық құрамын келесі кестелерде көрсетілген.

Кесте- 4 Қорғасын өндірісі шлагінің химиялық құрамы,%

Үлгі реті	SiO2	Al2O3	FeO	Fe2O3	PbO	CaO	Pb	Cu	S	HgO
1 2 3 4	26.2 28.5 25.7 25.8	6.5 6.2 6.1 6.5	35.7 33.8 34.7 34.0	2.7 2.1 3.7 3.9	7.2 7.2 7.3 7.2	11.2 12.3 11.5 11.5	2.0 1.2 1.7 1.5	0.27 0.46 0.36 0.23	1.8 2.3 1.9 1.6	2.7 2.2 2.6 2.7

Кесте -5 Қорғасын өндірісі фазалық құрамы, %

Минирал	Химиялық құрамы	Үлгі реті
		1	2	3	4
Вюстит Цинкті шпинель Сфалерит Сульфиттер Мелилит Оливин Шыны	FeO ZnO Al2O3 ZnO Fe2O3 α – ZnS*β-ZnS CuFeS2; PbS 2CaO*Al2O3*SiO2; 2CaO*MgO*SiO2; CaO*FeO(MgO)*SiO2; 2FeO*SiO2 -	10 7 6 2 18 46 11	12 5 7 2 28 32 14	13 7 5 2 23 38 12	9 7 5 2 21 45 12