4.Өзіндік бақылау тест тапсырмалары

1. Қайта өрлеу дәуірінің философиясына тән қасиет?

1. Құдайдың жеке басын жоққа шығару

2. Дүниені ғылыми түрде зерттеу

3. Табиғаттағы барлық зат қлзғалыста, тіпті адам да ең алғашқы материядан табиғи жолмен дамып жетіледі

4. Ғылымның негігі проблемаларының теориялық зерттеулерін зерттеу

2. «Humanitas» термині нені білдіреді?

1. Мақсат, жеңіс

2. Көзқарас, пікір

3. Адамгершілік, сауатты

4. Оқу, түсіну

3. Антик табиғат зерттеушілер?

1. Гераклит

2. Буффон

3. Ламарк

4. Теофаст

5. Арестотель

6. Платон

7. Дарвин

8. Бекон

4. Ф.Бекон қандай әдіске ұсыныс жасады?

1. Жүйелеу әдісі

2. Тәртіп құру әдәсі

3. Гпдация әдісі

4. Индукция әдісі

5. Дарвиннің «Бигл» кемесімен 1831 жылы сапарға шығу мақсаты?

1. Джемс аралында өсетін өсімдіктерді зерттеу

2. Галопагас аралын кескін картаға түсіру

3. Эндемикті аралдарды зерттеу

4. Мұхит аралдарының флора мен фаунасын салыстыру

5. Толық теңіз карталарын жасау

6. К.Линнейдің зерттеу жұмыстары?

1. Өсімдікткрді гүліндегі аталығы мен аналығының сны, пішіні, көлемі және құрамына қарай 24 классқа бөлді

2. Компенсациялық өзгергіштікке байланысты 2 белгілерде де кері коррекция болады деп айтқан

3. Латынша атау мен 8000-ға жуық өсімдіктерді сипаттап, 1000-ға жуық термин ұсынды

4. Табиғатта тіршілік үшін күрес екенін айтқан

5. Пайда болған өзгерістің кей біреулері организмге пайдалы, екіншілері зианды екенін байқаған

6. Тұқымқуалаушылық организмнің өзгергіштік қабілеті сияқты, барлық организмге тән ортақ қасиет болады

7. «Медицина қағидалары» атты 5 томдық кітапты жазған?

1. Генслоу

2. Ахмед ибн Насыр

3. Гераклит

4. Авиценна

8. Эволюциялық ілімнің оқытудың міндеттерінің бірі

1. Дамыту апаттарының теориясын қалыптастыру

2. Эволюциялық ой пікірінің тарихымен кең көлемде танысу

3. Гелиоцентризмнің дамуын жүзеге асыру

4. Өсімдіктер мен жануарлардың қабілетін зерттеу

9. Адамның шығу тегін жануармен байланыстырған ғалым?

1. Абу насыр әл – Фараби

2. Мухаммад Бабур

3. Ахмед ибн Насыр Жайхони

4. Әбу ибн Сина

10. Буффон «жер эволюциясы туралы гипотезаны» қай жылы дәлелдеді?

1. 1749 жылы

2. 1758 жылы

3. 1768 жылы

4. 1745 жылы

Сұрақ нөмірі	Дұрыс жауап	Сұрақ нөмірі	Дұрыс жауап
1	A	6	AD
2	C	7	D
3	DEF	8	B
4	D	9	A
5	E	10	A

6. Өтілген дәріс бойынша глоссарий

Эволюция - (лат. evolutіo – өрлеу, өркендеу), биологияда – тірі табиғаттың қайта айналып келмейтін және тура бағытталған тарихи дамуы.

Гуманизм - (латын тілінен - адамгершіліктен) - адамның идеясы адамның өзіне және салыстырмалы әлем мен қоғамның басқа құндылықтарына қатысты ең жоғары құндылығы болып табылатын дүниетаным.

Антропоцентризм - (грекше - адам және латын тілінен орталық) - адам әлемнің орталығы және әлемдегі барлық оқиғалардың мақсаты болып табылатын философиялық ілім.

Изоляция - популяциядан популяцияға гендер ағымы тоқталады (шағылысу болмайды), изоляцияның географиялық және экологиялық түрлері болады.

Гендер дрейфі - аллель жиілігінің өзгерісі бағытталмаған кездейсоқ процесс.

Табиғи сұрыпталу - тіршілік үшін күрестің нәтижесі, бір түрдің қарқынды көбеюі және басқа дарақтардың көбеюіне кедергі немесе жойылып кетуі.

Миграция - популяцияның негізгі бір бөлігің орын ауыстыруы, яғни оның генофондын жаңа мекен ортаға тасымалдайды

Утопия - (көне грекше: topos - орын, жер, яғни, жоқ жер) - әлеуметтік-саяси қиял түрі, орындалмайтын арман, ойдан шығарылған, ғылыми негізделмеген, шынайы өмірде жоқ, жүзеге асыру мүмкін емес, көбіне өмір сүріп отырған қоғамнан әлдеқайда жақсы, мінсіз жобалар.

Палеонтология – жойылып кеткен өсімдіктер мен жануарлар және олардың тарихи даму заңдылықтары туралы ғылым

Конвергенция – қолдан сұрыптаудың не табиғи сұрыптаудың нәтижесінде ата-тегі әр түрлі организмдерге ұқсас белгілер пайда болуы.

Гелиоцентризм - күнді әлемнің ортасы деп есептейтін көзқарастар жүйесі. 

Креационизм (лат. creatio, creationis — жарату) — биологияда органикалық дүниенің көп түрлілігі, теологиялық және дүниетанымдық түсінік Жер планетасы, сонымен қатар әлемнің өзі де, Құдай құдіретімен жасалды деп уағыздайтын көзқарас. 

Идеализм - идея, рух, сана объективті дүниенің бастауы, ал материя рухтың көрінісі, туындысы деп білетін көзқарас.

Корреляция – организмнің тіршілік жағдайына бейімделуінің нәтижесі.

Натурализм – философияда табиғатты барлық нәрсенің түп негізі, тану мен түсіндірудің әмбебап принципі ретінде қарастыратын философиялық бағыт.

Доместикация – жануарларды қолға үйретіп, олардың шаруашылық маңызы бар белгілері бойынша жаңа тұқымын алу; жабайы өсімдіктерді қолдан өсіру.

Номенклатура - белгілі бір мамандықта қолданылатын атаулардың, терминдердің тізбесі немесе жиынтығы.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Биология: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген / М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. — Алматы: «Атамұра» баспасы, 2009 жыл.

2. Жоғарыға көтеріліңіз «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том

3. Жоғарыға көтеріліңіз Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3

4. Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет.

5. "Қазақ Энциклопедиясы"

6. Жоғарыға көтеріліңіз ↑ Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Экология және табиғат жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы» 2002 жыл. – 456 бет.

7. Жоғарыға көтеріліңіз Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003.

8. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Философия/жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ, 2006.

9. Яблоков А.В. Юсуфов А.Г. Эволюционное учение М., «Высшая школа» 1981

10. Иорданский Н.Н. Основы теории эволюции. 1979

11. Варонцов Н.Н. Сухорукова Л.Н. Эволюция органического мира 1991

12. Константинов А.В. Основы теории эволюяции М., «Высшая школа»1979

13. С.Х.Карпенков. Основные концепии естесвенных знаний «ЮНИТИ», 1998.

14. Северцов А.С. Введения в теории эволюции 2001

15. Ковшарь А.Ф. под ред. Эволюционная биология «Высшая школа» 2003

16. В.М.Найдыш. Концепция современного естествознания «Гайдар».2000.

Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің баспасы

© Қарағанды қаласы 2017

29