Kenesbay Raxmanov - Birinshi muhabbatim

bermey turdı. Sonnan Qonısbay aǵa burınnan tártipsizligi menen atı shıǵıp júrgen Alımbay degen balanı qasına shaqırıp aldı.

­Qáne, Alımbay, kim basladı?

­Bilmeymen, muǵallim, - dep mıńǵırladı Alımbay.

­Sen ishinde joq pa ediń?

Q onısbay aǵa Alımbaydıń qulaq shekesine qoyıp qaldı, bala awdarılıp tústi. Qalǵan oqıwshılar «Alımbay islegen, sonıń

qılǵanı!» dep shuwlasıp qoya berdi. Sonnan berli Alımbay oqıwǵa qaytıp kelmedi, úlken mektepke qatnay baslaptı. «Bir jamannıń kesiri jeti jurtqa tiyip júrgen» sol eken, muǵallimler de, oqıwshılar da, aǵam menen apam da tınısh taba qoydı.

Oqıwdıń birinshi kúnine qansha quwanıp barsaq ta, birew-birew

qoyǵanday boladı. Abaylasam, olardıń barlıǵı da maǵan emes, meniń shashıma qarap, ań-tańı shıǵıp atırǵan qusaydı-aw.

Jalǵas degen matematik muǵallim bar edi, quwaqı, gáptiń reti kelse óz oqıwshıların da basqılay beredi. Muǵallim bolǵan soń dawlasa almaysań, basqaǵa at taǵıwǵa sheberin qáyteseń. Azanda muzday suwǵa basımdı juwıw qosjaqpaǵan edi, juwmasań shashlarımnıń arasınan taraq ótpeydi. Túske shekem shańǵıt boldı, mektepke keletuǵın arba joldan mashina óte qoysa, ala burqan shańǵa kómip ketedi. Jalǵas aǵanıń sabaǵı baslandı. Muǵallim birden sabaqqa kirisip ketpey, awhallarımızdı soradı, jazǵı demalıstı kim qay

jaqta ótkergeni menen qızıqtı. Partalardıń arasında júrip, meniń qasımda irkildi de:

­ Baymuratov, shashlarıńa ne bále boldı? Otqa túsken sım temirdey shıyratılıp qalıptı ǵoy, - dep qolı menen sıypap

jiberip edi, partamnıń ústine qum aralas appaq joldıń topıraǵı saww ete qaldı. ­ Haw, sen ne, basıń menen júrip keldiń be?

Oqıwshılar duw kúlisti, olarǵa ne, sabaqtan kóre kúlisip otırǵanı jaqsı.

­ Jaraydı, jaraydı! - dedi Jalǵas aǵa. ­ Búginnen baslap seniń atıń Shamurat emes, Qozı bala boladı.

Q ozı bala degen laqaptıń shashımnıń shıyraǵı, buyralıǵı ushın taǵılǵanı shıǵar dep sol waqta itibar bermegen edim. Olardıń kózleri úyrenisip ketedi ǵoy dep júre berdim. Sońında meniń shashıma qızıǵıp qayaqta isletkenimdi sorawshılar da tabıla basladı. Bir hápte ótken soń Jumabay degen bala bası qańbaqtay bolıp keldi. Onıń shashları qalıń, uwdar-duwdar bolıp ósip turǵan

úrpek shash edi. Buyralatqan eken, ósik shash bolǵan soń qulaqlarına deyin kórinbey qalıptı. Hámmemiz kúlistik. Jalǵas aǵa oǵan «Gavrosh» degen at taqtı. Bul atqa Jumabay onsha arlanbadı, sebebi, tariyxtan Gavroshtıń franciyalı qaharman bala ekenin bilemiz ǵoy.

Bir kúni Naz meniń jańa atımdı esitip qalıptı. Dáslep kúldi, soń:

­Qozı bala degenniń kim ekenin bileseń be? - dep soradı.

­Yaq. Adam ba, ózi?

­Jalǵas aǵadan sorasań boladı ǵoy. Túnáw kúni Nókiske barǵanda kórmediń be?

­Haw, neni?

­Shımbay shayxanadaǵı ǵarrı bar ǵoy?

­Iytleri kóp ǵarrı ma?

­Awa. Otız-qırıq iyti bar. Qozı bala degen sol adamnıń atı.

Bir túrli bolıp kettim. Jalǵas aǵanıń da bilmeytuǵını joq eken-

aw. Jaqsı at shıǵar dep basım aylanbay júrsem… meniń masqaramdı shıǵarıp, duyım jurttıń júzine qaray almaytuǵınday etip laqap taqqan eken ǵoy. Juwırısım menen awıllasımız Bayniyaz aǵanıń

úyine keldim de muzday suwǵa shashımdı jibitip, aldırıp tasladım.

Pákisi de ótpeydi eken, kesanıń túbine qayta-qayta janıp, tap julıp alǵanday janımdı qıynadı.

­Qap-qara shash buyralanıp qalǵan soń teginlikte jibiy qoya ma!

-dep tońqıldap pákisin saladı Bayniyaz aǵa, ol páki emes, topırlanıp qalǵan qazan pıshaqtay qalqıp shıǵa beredi. Erteńine basım kebir ashıp ketken jerdey aq tańlaq bolıp barıp edim:

­Haw, Qozı bala basın almastırıp kelipti ǵoy, - dep kúldi Jalǵas aǵa. ­ Shubar tawıqtıń máyegindey bolıptı. Búginnen baslap Qozı bala emes, máyek bas boladı!

Naz benen Ziynesh taza jayda bolıp atır, kúndiz olar da paxta terip júrgen oqıwshılardıń basında boladı. Jaqınnan berli

qaladı. Aǵam, apam menen birge bolıp atırmız. Shıranı óshirip jatqannan keyin apam gáp taptı:

­«Shuqır jer suw tappay qoymaydı» degen ras pa deymen, ǵarrı?

­Bunı nege sampıldap otırsań, kempir? - dedi aǵam.

­Kelindi aytaman-aw, el-jurtqa masqara qılmasa bolǵanı ǵoy.

­Hee, ne abayladıń?

­Qarnı juwanıp baratqanday…

­Kelistirdiń-aw, kempir! - dedi aǵam kúlgen dawısın shıǵarıp.

­Jas jan. Tamaǵı toq, kiyimi kók degendey, semirgen shıǵar.

­Haw, shıraǵım-aw! Semirgende tek qarnı semirip qoya ma? Beti de bılshıyıńqıramay ma?

­Qáydem, ne bolsa soǵan gúmanlanıp, iymanıńnan ayırılıp

júrme, kempirim. Eger adam degen de malǵa uqsaytuǵın bolsa, ishten semiretuǵın mallar boladı. Sırttan qarasań ap-arıq, qabırǵaların

sanap ala bereseń. Otlaǵan sayın qarnı úlkeyip, qarnı menen jer sızıp bara beredi.

­Áy, qoysh, ǵarrı! Malda basıń qalǵır! Sen neniń mánisin bileseń? - dep apam aǵama mátibiylik ete basladı.

­Haw, balań tuqım taslap ketken shıǵar?

­Bóketay ma? Úhh! Sen-aq shashımdı aǵartıp boldıń. Onıń ketkenine qansha boldı?

­Bir jıldan asıńqırap baratır ǵoy, - dedim qarap jata beriwdiń retin tappay dawısımdı shıǵarıp.

­ Áne, áne! Qatın degen asıp ketse toǵız ay, toǵız kúnde tuwadı.

Bunıń bolsa buwaz ekeni endi bilinip kiyatır.

Men Nazdıń basına dónip kiyatırǵan ǵawasatlardan onı qalay qorǵap qalıwdıń jolların izlestirip atırman. Eger ol apamnan baslanıp, pútkil awıldıń awzında tarıday qaynaǵan nasaq sózlerge, istanatlarǵa shıdam bere almay ketip qalsa… ya buǵan sebepker bolǵan men ekenimdi aytıp salsa, qalay boladı. Zorladı deydi, wássalam! Jer de jarılmaydı, men de kirip kete almayman. Óytpes-aw, Nazdıń

esi bar ǵoy. Sonda barlıq jamanattı ózi jalǵız bası menen kótere ala ma?

­Onı mektepke jolatpaw kerek edi, - dedi apam bir waqıtları

ózinen-ózi. ­ Tayaǵın iyt ǵayzaǵan satırlaǵan erkek túwe! Bir mezgil bala oqıtadı. Bir mezgil usınday menen aylanıspay, iyt qırqama. Kim menen kóz qıspayı barın bilmeyseń be, bala?

­Men be?

­Haw, Shamurat qayaqtan bilsin, kempir, - dedi aǵam. ­ Bul ele oyın balası ǵoy.

­Áy, oyını osılsın! - dep tońqıldadı apam. ­ Bári armiyadaǵı

júwernemekten ǵoy. Buyaqta qatını turıp, bir melle shashtı tawıp alıp báleń bar ma edi?

­Apa, onnan aqlıqlı bolǵansız ǵoy.

­Qoysa sonı! Ol da orıstan ba? Balanı hár jaqtan tabatuǵın kelinlerge tap boldıq ǵoy. Íraqtan-jıraqtan degendey. Anıq

kelmeytuǵın bolsa, bul jaqtaǵı qatınına xat jazsın, bala! Bunı

qurı tulıpqa móńiretip qoya bermesin. Bizler kete ber desek, birewdiń ayday qızın quwıp jibergendey bolamız. Bóketayǵa xat jaz, ya onısı, ya bunısı. Eki jaqta eki qatın menen shaljaqlatıp

qoymaydı bul húkimet. Mına kelindi jipsiz baylap qoymasın, xat jazıp, ruxsatın bersin. Haw, bunıń da teńi tabılar.

Aǵam qorıldap uyqıǵa ketti. Apam sóylep-sóylep, diywaldan basqa tıńlap atırǵan adam joǵın sezse kerek, tım-tırıs boldı. Men dóńbekship atırman, uyqım qashıp ketti. Nazdıń erteńgi halı qalay kesher eken? Apama salsań, ele jas bosanbay turıp ketkeni quba-qup,

«ash qarın, tınısh qulaq» jaqsı. Usı irgeden, usı awıldan qarasın

óshirip, bir jaqlarǵa zım-zıya bolsa, báleden qutılǵanday bolajaq.

Úyden jıraqta tuwa ma, ya bala ústinen ólip kete me, oǵan bası aylanıp atırǵan apam joq. Dım jawız eken-aw. Onıń pikirinshe,

bul shańaraqta haramı tóldiń shıńǵırıp jılaǵanı esitilmew kerek, náresteniń kindiginen haramı qan tambawı kerek. Endi qalay boladı? Barlıq awırmanlıq Nazdıń moynına shógip qala bere me?

Ózi de, tuwǵan balası da haramı atın alıp, ómirinshe óshpestey daq bolıp sol ekewiniń júreklerin tilkimley bere me? Men kim

bolaman sonda? Aytmurat ájaǵamnan da páskesh bolmayman ba? Ol

óziniń súygeni menen ketti. Ol Nazdıń lázzetinen awız tiydi de, pútini menen qaldırıp ketti. Jaman sóz aytıp, júregin jaralaǵan joq. Ket dep te aytpadı, xat ta jazbadı, onıń jaǵdayın soraǵan da

joq. Ol ushın bul dúnyada Nazlıbiyke degen sáwer yar bar ma, joq pa, bar ma, joq pa? Jo-oq! dep qıshqırǵanday zarıgiryan boladı ishimdi jaylaǵan ıntıqlıqlarım. Ba-ar! - dep ishten bozlaǵanday boladı

álemge ashılısıp qaray almaytuǵın ınjıqlıqlarım.

Men Nazdıń mártligine isenemen. Ol basqa kelinsheklerdey bosań emes. Tek, eki qat ekenin birinshi márte Nókiste bilgende ǵana jıladı, sonnan berli uwayımǵa berilgen joq. Keńirek kóylegin kiyip aldı. Onıń jaǵdayın qasındaǵı Ziynesh bile me, bilmey me, házirshe namálim. Ziynesh bir nárselerdi kóbirek jazadı, soraw qolaysız. Qaladan ákesiniń súwreti shıqqan gazetanı

ákelip bergenimizde dım ǵana quwandı, jazǵan tariyxshı jańa maǵlıwmatlar tapqan qusaydı. Tashkentte, Almatada, Qızıl Ordada birge isleskenlerden ele tiri adamlar bar qusaydı. Solar menen xat alısqısı keletuǵının, anıq qıs baslanbay turıp mamasınıń da

jolǵa shıǵatuǵının ayttı. Olardıń jasaǵan jaǵı suwıq qusaydı, sentyabrdiń ayaǵınan baslap qar jawadı deydi.

shińgiriklerdi bılay-bılay tasıtadı. Bir qawın jarıp berse, shapqılasıp júrgen oqıwshılar dúnyanıń jumısın islep taslaydı.

Bizler de kún shıǵa atızǵa barmasaq bolmaydı. Azanǵı shıq penen

óndirip terip taslasań, paxta salmaqlı boladı.

Naz benen Ziynesh sálemlesip shayǵa keldi. Azanda pechke ot jaqpasa aǵam menen apamnıń shayı qonbaydı. Aǵam onıń dógeregine

átóshkirdiń ústine zaǵaralardı qatarlastırıp qoyadı, olar tandırdan jańa shıqqanday bolıp qızǵanda jeseń, ishteyli boladı.

Apam zaǵara jabıwǵa sheber, kindikli zaǵara degeni boladı, qamırǵa geshir, asqabaq, palawqabaq aralastıradı, jep toymaysań. Kapusta degen qat-qat japıraqlı ósimlikti eksek te malǵa tuwrap berip júrip edik, Ziynesh kelgeli borsh degen awqat tayarladı, ishine pomidor, kartoshka saladı, áne, awqattıń seydini! Aǵam menen apam shópten awqat bola ma dep murnın jıyırıp júr edi, dámikken soń kúnde sonday awqat isheyik dep Ziyneshke jalınatuǵın boldı. Onda kartoshkanı jewdi de úrdis etpey atırǵan waqıt, pomidordı

«pamadır» dep araq ishkenlerdiń jeytuǵınına shıǵarıp, adamlar murnın jıyıradı. Qıyardı kókley jewdiń ornına torlaǵansha pisirip, keyin onı mal da jemey shiy toqıytuǵınlardıń awrıǵınday bolıp qarıqlardıń boyında jayrap qalatuǵın edi. Ziynesh kók qıyardı, qıp-qızıl pomidordı, piyazdı maydalap tuwrap, ústine shamalı duz sebelep, salat dep aldımızǵa qoysa, talasıp-tarmasıp jeytuǵın boldıq.

­ Bularda vitamin kóp boladı. Adam organizmine paydalı, - dep

Ziynesh kóp nárselerdi tayarlawdı úyretti. Biz ǵoy jarma-jawǵan, asıp ketse palaw, gúrtik, tuwrama degen awqatlardan basqanı bile bermeymiz, áytewir shóplerden-aq qatırıp awqat tayarlawǵa boladı eken ǵoy. Bir deńgene kúni ákelgen góshlerdi shiykiley maydalap tuwrap, biyday qamırdıń ishine salıp pisirip edi, pelmen degeni

eken. Apam menen aǵam tisimizge qayım eken dep tez-tez pisirtetuǵın boldı. Taǵı birde Ziynesh kolbasa, balıq konserva dep

bir nárselerdi ákelip edi, men awzıma salıwdan qusqım kelip dalaǵa juwırdım, aǵam menen apam oların dasturxanǵa da qoydırmadı. Keyin Ziynesh penen Naz kúlisip, ondayların ózleriniń jayınan shıǵarmaytuǵın boldı. Burın úlken qara samarǵa quyılǵan jarmajawǵandı tumsıqlı jalǵız qasıq penen atısıp ishetuǵın edik,

tasırayıp kórinip qaladı. Sonda bildim: tildi úyreniwden kóre boyǵa sińip qalǵan ádetten qutılıw qıyın eken.

Asıǵıp-úsigip azanǵı shaydı qumbıl iship atırmız. Kempir qarap otırmay, gáp tapqısı keldi me:

­Kelin, - dedi Nazǵa. Men qorqıp kettim, túndegi gúmanların ortaǵa jayıp salsa, búgingi kúnimiz azannan baslap azaǵa aylanbasa bolar edi.

­Bir nárse demekshisiz be, ene? - dedi Naz bir jaǵımsız sózdiń baslanıwın dusmallaǵanday.

­Qurı júrgennen paxta tergeniń paydalı edi, qızım, - dedi

apam.

dese, kókiregindegi gúmanı raslanǵanı.

­Nazlı paxta tere ala ma? - dedi Ziynesh hayran qalıp.

­Tergish ǵoy, - dedim men, biraq, aytpawım kerek edi. Naz maǵan alarıp qarap qoydı.

­Tergish pe deyseń-aw, muǵallim qız, - dedi apam Ziyneshke. ­ Kelin bıltır úsh qatınnıń tergenin terip, kóp aqsha taptı. «Kóp mıńshılar»dıń qatarınan orın aldı Bıyıl da áyne terimniń

waqtı. Atızlarda aǵıp atır.

­ Bizlerge oqıwshılardıń basında bolıwdı tapsırıp qoyıp edi. Ziynesh ekewimizge toǵızınshı «a» klass tapsırılǵan, - dedi Naz.

­Áy, sen muǵallim emesseń…, - dep kiyatır edi, aǵam apamdı

qaytarıp tasladı:

­Ástawpıralla, bala! Usılardıń jumısına aralasıp neń bar edi? Paxta teriw ańsat pa? Mıń eńkeyip, mıń tikeyeseń…

Aǵamnıń gápi de Nazdıń qarnın aylanshıqlap júrgenin túsinip turman, ekewiniń esi-dárti Nazdıń óz awzınan «Men paxta tere almayman, júklimen» degen sózlerin esitiw. Onnan keyin arjaǵı qanday bolatuǵının ózleri biledi. Naz teginlikte sır shashpaytuǵın shıǵar. Ziynesh ele xannan qápersiz, Nazdıń basına dónip kiyatırǵan

qara bulttı sezgen joq. Sezgende de ol jasaǵan jurtta onsha elestire bermese kerek. Biziń kempir-ǵarrını sarsıldıra baslaǵan teńizdey uwayım-qayǵı olar ushın dáryaǵa taqan shayǵanday áytewir gáp. Ol jaqtaǵı nasharlar bala tuwıp alsa boldı, onıń ákesiniń kim ekeni

áhmiyetsiz. Men bunı kinolardan kórip, kitaplardan oqıp júrmenaw. Urıstan keyin kóp jigitler sol jaqtan qızlar ákelip, házir xojalıq bolıp ketti, birazınıń hayalları bul jaqqa kónbey balaların taslap ketip qaldı. Ayırım jigitler sol jaqta úylenip,

balalı bolǵan, awılǵa ertip keleyin dese kempir-ǵarrısınan qorqıp aylanıp kelemen dep aldap qaytqan.

Biziń xalıq bul máselege qatal qaraydı.

Apamnıń gápine ǵázeplengen Naz bıltırdan qalǵan fartugin tawıp alıp, atızǵa ketti. Ziyneshti de tıńlamadı…

***

Dekabr ayınıń ayaqlarında Ziyneshtiń mamasınan «Poezd benen jolǵa shıqtım, Xojeli stanciyasınan kútip alıń» degen telegramma jetti. Shappattay qaǵaz úyimizge aspanday quwanısh alıp keldi. Jerde qar joq, biraq, qara suwıq edi, arqadan esken kúshli dawıl qaratpaydı, kózińnen jas aylanıp, betiń shıtnap atırǵanday boladı. Uzaq joldan kiyatırǵan kempirdi kútip alıw tátárrigin kóre basladıq. Zır etip barıp alıp qaytatuǵın mashina joq. Kolxoz boyınsha bir mashın, onı da túske shekem astına ot jaǵıp, bir awıldıń jigitleri ulı-pısıldısı shıǵıp ruchkasın tawlap, óldim-

azarda zorǵa xodlap aladı. Onı sorap alıw ushın da baslıqtıń aldında qol qawsırıp turıwıń kerek, buxgalteriyaǵa jaqqan benzinine bir nárse tólewiń kerek, keyin shoferınıń da kewlin tappasań bolmaydı, bir gúdibuzar jigit, gúrk etip ketse, ózi quday,

ózi sher.

«Júrgenge jormal ilinedi» degendey, táwekel etip piyadalap jolǵa shıqtıq. Ziyneshtiń bir ózin jiberiw qolaysız, sonsha waqtan berli bul jaqta jasaǵan menen kóp jerdiń áddi-úddin bilmeydi. Ózi samolyot penen kelip júrgenlikten dáryanıń arjaǵına barıp ta kórmegen. Men de birge baratuǵın boldım, Naz da barıwǵa ıqlaslı, biraq, endi kóz jaratuǵın waqtı shamalasıp qalǵan edi. Kempir balanıń kimnen ekenin bilmey Nazǵa ele dońırayıp qaraydı,

ólerdey jek kóredi. Lekin, kempirdiń tumsıǵı qansha shoqıǵanı menen tas tabaqtıń túbine tiygendey, Nazǵa shıbınnıń shaqqanınday da hazar berip atırǵan joq. «Porsıqtı urǵan sayın semiredi» dep izinde apam da tınısh taptı. Naz úshewimiz jolǵa shıqtıq. Jolımız endi, suwıqta onsha jolawshılar kóp emes eken, irkilgendey mashina bolsa mine berdik. ResPOda dáryanıń jaǵasına jetkende mashinalar ishindegilerdi túsiredi eken. Dáryanıń suwı tas bolıp tońıp qalǵan, arǵı jaǵasına kóziń jetpeydi. Muzdıń ústi

qara ǵarǵaday adam, dizilisip arman baratır, berman kiyatır. Bir jaǵınan mashinalar ótip atır. Ámiwdáryanı birinshi kóriwim, jazda eki jaǵısqa teploxod qatnaydı dep esitetuǵın edim. Házir kók tayǵaq muz, adamlar júretuǵın joldıń ústi qum tóselgendey bolıp qalǵan. Jerde júrgendey arqayın kete bereseń. Arǵı jaǵısqa

ótkennen keyin sırdanday dalada tura beriwge suwıqtan shıdamadıq, qulaqshınımdı túsirip, iyegimniń astınan baylap alsam da, basıńda malaqay bar ma, joq pa dep atırǵan suwıq joq, qalay bolsa solay tordıń arasınan ótkendey ótip baratır. Tayın turǵan mashina

da joq. Nazdıń júriwi qıyın bolsa da, Xojelige qaray shalt júris penen kete berdik.

Góne Xojeliniń arjaǵında «Stanca» dep atalatuǵın jańa qala endi ǵana qonıs basıp atır eken. Hár jerde bir jay, kishkene kósheler. Tóte jol menen kún awa bergende temir jol vokzalına

jetip aldıq. Sol jerde tabılǵanı menen júrek jalǵadıq ta poezddıń keliwin kútip, jıllıraq jerde bas panaladıq. Sharshap qalıppız. Temir jol degendi de birinshi kóriwim. Bir waqıtları tóbesinen tútin qusıp, qıshqırıwı menen jer-jáhándi lárzege

salǵan poezd kele berdi. Bizler jol tárepke shıqtıq. Poezd tusımızdan ótip barıp, pısnap toqtadı. Ot arba degeninshe bar eken, ne degen tútin hawaǵa qara dumanday sińip atır. Vagonlardan jolawshılar túsip atır. Mamasın Ziyneshtiń ózi tanımasa, bizler kórmegen kempir. Bir waqta Ziynesh qolın shoshaytıp:

- Áne, áne, mamam! - dep bir vagonnan túsken kempir betke juwırıp ketti. ­ Mama! Mama-aaa!

Kempir qolındaǵı úlken chemodanın jerge qoydı da juwırıp barǵan qızın qapsıra qushaqladı. Ekewi úykelesip súyisip atır. Bizler de jettik.

­ Mına mamam! - dep kempir menen tanıstırdı Ziynesh. Men oǵan qolımdı sozıp edim, kempir qolımnan ózine tarttı da bawırına qıstı. Betimnen, awzımnan, mańlayımnan súydi. Kózimnen jas aylanıp ketti. Keyin Naz benen de sonday etip kóristi. Kempir iri gewdeli adam eken, júzi jarqın, jasındaǵı sulıwlıǵın házirgi kelbeti de biykarlap turǵan joq. Ústine kiygen

qalıń shubası, basındaǵı túbit oramalı onı ábden aybatlı ana etip kórsetip tur. Bılayıraq shıqtıq.

­Kóp kútip qalmadıńlar ma?- dedi kempir taza qaraqalpaqsha

sóylep.

­Yaq, -dedi Ziynesh. ­ Bir saattay-aq kúttik.

­Mınaw Baymurattıń kishkene balası ma? - dedi Dárigúl sheshem

meni kórsetip. ­ Dál óziseń. Qalay kempir-ǵarrılarıń aman ba?

­Aman otır.

­Mınaw kim? - dep Nazdı soradı.

­Kelini… úlken balasınıń kelinshegi, mama.

­Jaraydı, jaraydı! Ol bala ele armiyada ma?

­Awa, - dedim. ­ Oficer bolmaqshı.

­Bolsa bolsın! Endi urıs joq ǵoy, túbinde keler.

­Mama, jıllıraq waqta shıǵa almadıńız ba?