Добавил:
Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:

Abulqasim Otepbergenov - Tanlamali shigarmalar 7

.pdf
Скачиваний:
14
Добавлен:
08.08.2024
Размер:
1 Мб
Скачать
☆

Násimiy biyshara ómir boyına, 1 Juwırtıp bárháma aqıl-oyına. Haqıyqatlıq ushın janın Jabbarǵa, Berip dushpan boldı wázirge, xanǵa. Sóytip terisi tiriley soyıldı,

Jáne taǵı darǵa asıp qoyıldı. Jawızlıq, zulımlıq shegara bilmes, Bárhá insaniyat ómirine kes. Qarań itibar ber jaǵdayǵa, jayǵa,

Bizler árman etken sol bir zat qayda?

1. Násimiy haqıqatlıqtı aytqanlıǵı ushın, tiriley terisinen soyıp alınadı. 318

Qıysıq bolsadaǵı baydıń balası, Sóylesin degen bar sózdiń ırası.

Sonda ol máńgúr me, maqaw ma, pes pe? Qızıqtırmaydı bul jaǵı hesh te. Haqıyqatlıq degen barmeken sonda.

Ya bir mázi gáppe, eken-áy ol da? Ya bir saǵımbeken qol jetpes kókte? Ámengersiz tánhá qalǵan ba jekke? Qápes ishindegi qusbeken sorlı? Qay waqta onıń bir muradı boldı?

319

Qay waqta onıń bir muradı boldı? Haqtıń bárhá kózi qanlarǵa toldı. Mısalǵa alayıq Pushkindi eske, Aqılǵada uǵras kelmeydi heshte. Dúnyaǵa kóz ashıp kelgennen baslap, Zulımlıq moynına qurıǵın taslap. Emin-erkin sira qádem basalmay, Tóbeden toqpaqlap, kózin ashalmay. Otırsa opaqdur, túrgelse sopaq, Jandarm japası, qılmısına baq.

320 Shayırıń azatlıq, haqlıqtı izlep,

Maqseti, muradın xalqına sózlep. Ne tapsa sonıń jolına sarplap, Ózin polat yańlı otlarda taplap.

Qarshadaydan qanlı soqpaqlar keship, Kún sayın bálentlep, dawrıǵı ósip. Patshanıń tonında teris kiygizip,

Ash búyirden túyrep, ilip, tiygizip, Kózlerin álle-pálle etip qoydı, Tıyıqsız, pıshaqsız sóz benen soydı.

321 Kúshliniki sira digirman tartqan,

Sóz keltirer me sira sultan menen xan. Jiberdi shayırdı alıs sibirge, «Qaytpaysań keyinge binay ómirde, Júreber sol jaqta jábir-japada,

Pıshıq murnı batpas toǵay, qopada. Kún kózin kórsetpey, qoymasam saǵan,

Masayrap baratsań keyini jaman. Boları házirden ayan bolıp tur, Onsızda tónkerme, basa-basta, ur!»

322

Cenzura qádemin, qálemin baqlap, Qoydı baspa sózde shıǵarmay, saqlap. Hár bir sóz oq yańlı, ot yańlı kúshli, Qılıshtay keskir hám nayzaday nishli. Tuwrı barıp tiydi patsha kóksine, Dáryalar tómennen keyin, hákisine. Aǵıp atqan dáwir, alasapıran, Haqıyqatlıq degeninen joq nıshan. Toqpaqtıń astında ezilip xalıq, Turǵan zaman edi ot ishire janıp.

323

Teńiz ústindegi keme mısalı, Rossiya shaypalıp, dumanlı tańı. Aspanı bult penen qaplanıp attı,

Kúnniń kózin kórmey, túspey bir jaqtı. Bas kóterip shıǵıp dekabristler, 1 Terisine ketip qádem hám isler. Tóńkeris jasawǵa shaması kellmey, Bul istiń tiykarın, negizin bilmey. Arzıw etip teńlik, haqıyqatlıqtı, Alapaǵa shawıp, ózinshe shıqtı.

1. 1825-jıl 14-dekabrdegi qozǵalańshılar Nikolay bir tárepinen jawızlarsha bastırılıp, olardıń basshıları ólimge buyırılıp, qalǵanları Sibirge súrginge jiberildi.

324

«Elge biz erkinlik alamız!» deyip, «Zorlarǵa zobalań salamız!» deyip. «Patshanı awdarıp taslaymız bizler, Haqıyqatlıq jolın baslaymız bizler. Qoy ústinde torǵay jumalar endi. Erkinliktiń mine dáwiri keldi. Xalıqtı qutqarıp jábir-japadan, Quramız kúshli azat bir Watan!» Arzıw etip teńlik, haqıyqatlıqtı. Alapaǵa shawıp, ózinshe shıqtı.

325 Tuńǵıyıqtan marjan izlegen yańlı,

Balaǵa ertekti sózlegen yańlı. Haqıyqatlıq degen onda, ol gezde, Arzıw-árman edi tek ǵana sózde. Usılardı kórip, shayırıń kúyip, Patshaǵa kek etip, jinine tiyip.

Al onıń qolında kúsh hám qúdiret, «Shayırım ele sen shıda, sabır et, Kórsetemen saǵan haqıyqatlıqtı, Haslında ol zatıń hesh jerde yoqtı.

326 Usınshama pámiń, aqılıń menen, Danalıq sózleriń, naqılıń menen.

Onıń qıyallarda saǵım ekenin, Qurı bir ósek gáp, shıǵım ekenin. Bilmegeniń qattı janıma battı, Onı kúsegenniń sınadı saqtı.

Adam hám Hawadan ele bermaǵan, Haqıyqatlıq egen sira bolmaǵan.

Bolǵanda Qabılıń, Abıldı urıp, Júrermedi jawrap, qıynalıp, qurıp.

327

Ne ushın qurılǵan dar degen zatlar? Ne ushın jasalǵan mıltıqlar, oqlar? Nege aybaltalar, jállat degen bar? Nege insan jolı iskenjedey tar? Nege zindan degen oylap tabılǵan? Nege baslar jantaslarda shabılǵan? Ne ushın, adamdı adam shaladı? Ne ushın, sorlılar otta janadı?

Ne ushın on jıllap, júz jıllap urıs, Boladı qılmıslar ústine qılmıs?

328

Ne ushın qollarǵa kisen salınar? Kóz nege tiriley oyıp alınar? Qulaq, murın nege kesilip atır? Gires-gires ólik kómilmey jatır. Nege kókte quyash tutılıp qalar? Hadallıq haramnan utılıp qalar. Nege qastan adam óltirgenleriń, Janǵa jábir-japa jetirgenleriń, Tergewde aqlanıp, shıǵadı nege?

Haǵıńdı, náhaǵıń jıǵadı nege? 329

Bir-birewge nege para beredi? Bermegen qurı qol qalaberedi. Jalatay, jalmawız, juwha hám górbar,

Ishmerezez, ishkirne, ahmaq degen bar. Bulardıń barlıǵı sen árman etken, Haqıyqatlıǵıńnıń basına jetken.

Mıń adamlıq armiyaǵa bir adam, Qarsı turǵanlıǵın kórgen qanday jan? Zań menen nızamıń qaǵazda bolar, Kóp asa ámelge aspaydı olar.

330

Aytıń, ahır bunı bizge shayırım, Haqlıq joq degenim tek te ayıbım. Bul nárse patshadan, patshaǵa miyras, Geyde bir jılt etip keteri ıras.

Mısalǵa Pyotrdıń waqtında girttay, Iyneniń ushınday, tarıday, mirttay, «Bolǵan» dep aytadı, kórmedim onı, Shayırım yadta tut, bilip qoy sonı. Qolımda qúdiret. qural bar kúshli, Kóp asa oynama bolasań isli!»

331

«Patshayım men isli bolǵanım qashshan, Deneden shıqpay júr tek te shıban jan. Qoyıpsań qollardı, ayaqtı matap,

Men seniń ákeńdi óltirgendey tap. Cenzurań mańlayǵa qara bolıp tur, Júrek jara, bawır para bolıp tur.

Turǵan waqta xalqım, elim salamat, Basıma kelsede qandayda apat. Mápińdi, zatıńdı jırlamayman hesh, Shayırdı kóndiriw endi bolar kesh. 1

1. Nikolay 1 Pushkindi óz mápine xızmet ettiriwge umtılıp kórgen. 332

Benkendorf degen qutırǵan iytiń, 1 Jandarm jállatı, ólekse biytiń,

Hár bir qádemimdi hátte qıymıldı, Hár bir sózim menen turqı, sıyqımdı. Qadaǵalap qalmay kóleńke yańlı, Egewlep qıynadı bul shiyrin jandı. Máskewden, Petrge barıwım ushın, Kórsetip turıptı ol maǵan kúshin, Oǵan da ruxsat alıwım kerek, Ahmaqlıǵı, jawızlıǵı bir bólek.

1. Benkendorf patshanıń jandarm baslıǵı, shayırdıń hár bir sózi, hár bir qádemin qadaǵalaǵan. Peterburgqa barıwǵa ruxsat talap etken.

333

Kóp asa ot penen oynap turıpsań, Elińdi, xalqıńdı qıynap turıpsań. Nankórlik isleme tuwılǵan elge, Názer sal tóbeńe, tómenge, jerge. Názer sal aylana dógeregińe, Kórmegeniń, bilmegeniń kóp ele. Kim arqalı patsha, taxtta otırsań? Kim arqalı qúdiretli, batırsań?

El menen adamsań, el menen patsha, Qudayıń umıtıp, ketpgil bunsha.

334

Xalıqtıń ǵázebi ot penen suwdan, Mıń ese kúshli ol záhárden, uwdan. Hesh nárse tótepki beralmas oǵan, Jáne de eskertip aytaman saǵan. Ullı rus jeńilmes, márdana, batır.

Hesh waqta, hesh qashan bolmaǵan batıl, Haqıyqatlıq ushın janın Jabbarǵa, Beredi, qaramas sultanǵa, xanǵa.

Men de, sen de usı xalıq perzenti, Insapqa kelip bir, oylanǵıl endi.

335

Kóz jiberer bolsań tariyx, ótmishke. Ne nárseler túspes oyıńa, eske.

Rus xalıq ataǵın alǵanlı berli.

Keń paytaxt Rossiya bolǵanlı berli.

Qashan, qaywaq kimge basın iygenin, Kórdińbe bir tiymegenge, tiygenin. Ońdırmaǵan tiygenlerdi, dushpandı, Qasarısqan jerden qan alar jandı.

Ǵarǵa, quzǵun jolatpaǵan jerine, Eli ushın basın tikken ólimge.

336

Patshasın ol qudayınday sıylaǵan, Sonıń ushın shiyrin janın qıynaǵan. Kóterilsin deyip abıray, danqı, Jaqsı niyet penen rustıń xalqı. «Teńlikte, doslıqta jasayıq!» deyip, Keleshek áwlattıń ǵamın ol jeyip. Sonshelli kókregin ashqanı menen, Juwan judırıqtı jegeni jegen.

Sabır, shıdam, taqat tawsıldı endi, Esaplasıwdıń da máwriti keldi. »

337

«Awzıńa kelgendi sandalay berme. Húkim shıǵaraman házir ólimge. Kim menen sóylesip turıpsań óziń? Joqarı minberden, sultanlıq sózim.

Haqıyqatlıq degen bolmaydı hesh waq, Men menen aytıssań sınaberer saq. Onnanda aytqanım islep sarayǵa, Erisemen deseń danq, abırayǵa, Kelgil, hámmesi de jaqsı boladı, Basıńa mártebe, baxıt qonadı!»

338

«Men onıńday mártebe hám baxtıńnan, Jiyrenemen, sarayıńnan, taxtıńnan. Málal kelsedaǵı aytayın saǵan,

Onday biyjón isti usınba maǵan. Xalıq penen sarayıńnıń arası, Aspan menen jerdey gáptiń rası. Men ushın xalıqtan basqa pana joq. Ol ushın kewiller bolabersin toq. Onnan júdá bolıp ayrılǵan kúnim, Shayırdı patshayım óldi dep biliń.

339

Sonlıqtan sizge de aytarım mınaw, Júyrik attay waqıt aǵadı, qıstaw. Eń dáslep sıyınǵıl Párwardigarǵa, Nuqsan keltirmegil, namısqa, arǵa. Júzińdi burmaǵıl Yaratqan Haqtan, Jiyrenbe jábirkesh, puxara xalıqtan. Saraydıń sawlatı, mártebe, baxtı, Patshanıń altınnan qurılǵan taxtı, Qaznańdı bayıtıp turǵan ne nárse, Aqılǵa juwırtıp, oylanıp kórse.

340

Ál qıssa burınǵı Aleksandrda, 1

Námártlik, nákáslik, pitkenbe qanǵa. Óz ákesin ózi orıs perzenti,

Taxt ushın óltirip basına jetti. Hayranlar qalaman násil, zatıńa. Bárhá nuqsan keltiredi atıńa. Patsha atawlınıń qanına sińgen, Zulımlıq degenniń shegi barmeken?

Alalmaǵan qastıń bar shıǵar bizde, Basqa ne aytaman gápim joq ózge.

1. Izertlewshilerdiń pikirinshe Pushkinniń 1817-jılı jaǵan «Erkinlik» qosıǵında patsha Aleksandrdıń óz atası Paveldiń óltiriliwinde qolı barlıǵı aytıladı.

341

Qayda názer taslasań da qúdiret, Kisenler, qamıshı, qarańǵı zúlmet. Nızamlar qaterli, alǵaw da, dalǵaw, Húkiwmet xalıqqa bolıp tursa jaw. Qaylarǵa keteseń, basıńdı alıp, Haqsızlıq otında órtenip, janıp Aytarım márdana baslap qozǵalań, Jáhán zalımların qoymay bir aman. Erkinlikti uluǵlaymız dúnyaǵa, Sonda mas keledi nızamǵa, zaǵa.

342 Máńgiliq nızamı sizden joqarı, Ekenin bilmeseń mańlayıń sorı.

Ol ústin keledi qaywaǵı bir waq, Názer sal turqına, ótmishine baq. Lyudevik on altı, húkimdar, Korol, 1 Jazıqsız janlardı qatıl etken qol. Taxttan, tajdan júdá bolıp qalǵanın, Ádillik baltası basın alǵanın, Haqıyqatlıq demey ne deymiz bunı, Qılmıslar sorawsız qalmaydı qurı.

1. «Erkinlik» qosıǵında 1793-jılı Franсuz revolyuсiyası waqtında franсuz koroli Lyudevik XVI nı názerde tutqan.

343 Qılmıslar jazasız qalmaydı qurı,

Aytsań ada bolmas, tawsılmas jırı. Tariyx ilme-tesik, qıp-qızıl jara, Táriypin jetkerip bolmaydı sira. Waqtı-saatı pitip, tósekte jatıp, Úrim-putǵına násiyat aytıp, Írzalasıp jaqın-juwıq, tuwısqan, Ájelinen ólgenbe bir patsha, xan? Kóbi óz peyiliniń qurbanı boldı, Jawızlıq etkenniń qay biri ońdı?

344 Kaligula atlı jáhángir Rimdi, 1 Qırıp, joyıp, órtep ayadı kimdi. Sonıda sawlatlı sarayda ózin,

Harqıratıp shalıp, shıǵarıp kózin. Qaramay koroldıń taxtıráwanına,

Haqıyqattı qarar taptırmadıma? Dúnyaǵa kelmegen yańlı etkenin, Sán-saltanat nám-nıshansız ketkenin, Bunı hesh kim umıtqan joq biledi, Haqıyqatlıq qay waq, bir waq jeńedi.

1. Kaligula eń zalım, eń qanqor, Rim jáhángirleriniń biri. Paveldey ol da shamalı waqıt korol bolıp, óz jaqınları tárepinen sarayda óltirildi.

345

Háddińnen asıp sen asqınlap ketpe, Elińe, jurtıńa kóp jábir etpe. Kesiriń ózgege, zúryatqa tiyer, Dártińnen olarda otlı ton kiyer. Xalıq degen náwpir. tolqınlı dárya, Onnan qúdiretli, kúshli zat bar ma? Qayshı, bóget basıp bolmaydı oǵan, Aqır-aqıbeti boladı jaman.

Oǵan tek erkinlik, tınıshlıq kerek, Sennen ózge hesh zat tilemes bólek.

346

Eger usı nárse bolmasa onda, Qıyamet-qaymıdı kóreseń sonda. Dárya bir tasqınlap, kanardan asıp, Topan suwı yańlı ketpesin basıp. 1 Ótmish ibrát bolsın esińde saqla, Kóp asa oynama, abayla, baqla. «Seniń peshanańda ey zulım shaxı!» Kórinip turıptı nálet tamǵası. Turıpsań jáhánge qara daq bolıp, Qazan urǵan gúldey qalasań solıp!»2

1.Nux Payǵambar waqtında dúnyanı topan suwı alǵanlıǵı sóz bolmaqta.

2.«Erkinlik» qosıǵı shayırdıń Sibirge súrgin bolıwına sebepshi bolǵan.

347

Orısta shayır da, jazıwshı da kóp, Barlıǵın bolmas qúdiret, ullı dep. Kókte juldızlardıń esap-sanı joq, Biri almas bolsa, ekinshisi oq.

Biraq ta ay menen quyashıń jalǵız, Pushkinde dúnyalıq kólemde naǵız. Ay menen quyashtay nur shashıp jaqtı, Eliniń, xalqınıń, millettiń baxtı.

Bolıp kelgenligin biledi tariyx,

Sóz benen jetkerip bolmaydı táriyp. 348

«Júzden júyrik, mıńnan tulpar» degendey, Máryam nurdan Isa ulın kórgendey. 1 Mıń jılda ashılǵan jańa juldızday, Tuńǵıyıq túbinde márjan, qundızday. Jarıqlıq sultanı Appolon yańlı. 2

Súygen erkinlikti qosıqtı, zańdı. Dúnyaǵa bir kelgen qúdiret, dara, Atası Zevs pe, anası Gera, 3 Bastan ayaǵına ápsana, dástan,

Prometey yańlı teńi joq aslan. 4

1.Máryam anamız Isanı quyash nurına jerip tuwǵan.

2.Antik áebiyatta Appolon jarıqlıq qudayı, Zevs perzenti.

3.Antik ádebiyattı Zevs qudaylardıń qudayı, Gera hayalı.

4.Iláhiy ottı kókten yamasa Zevsten urlap alıp kelip bergen ápsanalıq qáhárman.

349 Prometey yańlı teńi joq haslan,

Ózine estelik ornatqan qashshan. Bolar bala bes jasınan degendey, Shayırlar sultanı ullı Gomerdey.

On bes jasta tanıp el menen xalqı, Zúlmet ara shıqtı parlap bir jaqtı. Ullılıqta teńi bolmaǵan shayır, Dúnyanı tańlantıp. etken ol qayıl. Gerakl mısalı márdana, batır,

Hár sózi dúr menen marjanǵa tatır. 350

Qorqpadı qudaydan ózge bendeden, Diz búgip , bas iyiw oyǵa kelmegen. Aleksandr menen Nikolaylardı, 1 Sóz benen túyredi, masqara qıldı. Patshalar shayırdan zárresi qalmay, Tap ol jan alıwshı Ázirayılday. Tezirek qutılıwdıń ǵamın oyladı, Gileń mákkar, jalataydı jıynadı. Jala, dóhmet, ótirik, ósek, giyneden,

Bende barma náhaqtan bir kúymegen.

1. Pushkinniń ómiri Aleksandr hám Nikolay patshalardıń dáwirlerine tuwrı kelgen. 351

Baxtına hayalı Natalya atlı, Turaqsız, tutırıqsız, opasız shıqtı. Paytaxt Peterburg atlı qalada, Danqı shıqqan «Carskoe selo» da. 1 Onnan ótken periy, gózzal bolmadı, On tórt kúnlik ayday janandı. Tawıs kelbet, hám de jeyran júrisi. Janǵa dárman jilwa menen kúlisi. Saray hákimleri hátte Nikolay,

Bolmaǵan biynamıs, ońbaǵan onday.

1. Pushkin N. N. Goncharovaǵa úylengennen keyin, sarayǵa jaqın jerdegi «Carskoe selo» da jasaǵan. Hayal óziniń qáddi-qáwmeti, shırayı menen sarayda danq-abırayǵa, keypi-sapaǵa meyili zor bolǵanlıqtan Nikolay-1diń oynası bolıp, shayırǵa opasızlıq etedi hám ólimine sebepshi boladı.

352

Gózzaldıń alıslap ketpewi ushın, 1 Jumsadı hiylesi, bilimin, kúshin. Pushkinge watınsha «Kamer yunkeri», Degen kishigirim hámelde berdi. Haslında bul hámel jigit-jeleńge,

Jas óspirim, on segizge kelgenge. Ílayıq lawazım edi burında,

Baxtıń qara bolıp, ketse qırınǵa. Ayaǵıń astınan bále tabılar, Jıpa-jiksiz jala-dóhmet jabılar.

1. Patsha Nataliyanıń saray bázimlerinde oynap-kúliwine imkaniyat jaratıw maqsetinde hám shayır hayalı menen alıslarǵa kóship ketip qalmasın dep, oǵan «Kamer yunker» degen lawazım beredi. Haslında bul lawazım jas jigitlerge beriletuǵın edi. Al shayır bul waqta otız eki jasında, jigit aǵası bolǵanlıqtan onıń qattı qáhir-ǵázebin keltiredi.

353 Shayırdıń qáhári, ǵázebi kelip, Biraqta ilájsız, pármanǵa kónip. Qálem haqı jetpey kún kórisine, Isler alǵa baspay, ketip terisine.

Shınjırlanǵan arıslanday ıńranıp, Zulımlıq dástinen órtenip, janıp. Jandı qoyatuǵın jer de tabalmay, Óz qolın ol ózi kesip alalmay.

Sarsań kesek bolıp. júrgende dilgir, Duw-duw gápler, ósek gújip ketti bir.

354

«Ardı ayaq astı etip qoyǵannan, Adam sıpat kelbetińdi joǵannan. Ar menen namıstı Qudaydan keyin, Ullı dep bilemen, bergil bir zeyin.

Sen-ǵoy Dantes el satqını, kelgindi, 1 Jigit bolsań, duelge shıq, kel endi. » Dep shayır eń sońǵı sheshim qabıllap, Ájelge taysalmay turdı tik qarap. Ǵárremlik, ǵılaplıq jekpe-jekke de, Bolǵan! Haqıyqatlıq bolmaǵan heshte.

1. Dantes Franсuz emigrantı shayır namısına tiyetuǵın sóz aytqanlıǵı ushın onı duelge shaqıradı hám shayır jaralanıp qazalanadı.

355

Dúnyanı titrentken jáhángir, shaxlar, Hesh zattan kemi joq, kewili toqlar. Illa menen pila ishinde ótken,

Házir nám-nıshansız joq bolıp ketken. Aleksandr menen Nikolayıń da, Jábir, sútem etken ullı shayırǵa,

Jek kórip qaraydı házirgi zúriyat, Ubıjıq mısalı jirkenishli zat.

Al Pushkindi pútkil dúnya ardaqlap, Kiyatır ásirden, ásirge saqlap.

356

Orıs ullılıǵı Pushkindemeken? Shayır ullılıǵı ay-kúndemeken? Bilmedim, qaysısı qúdiret, ullı, Kókregine jáhán jayǵasar gúlli. Sonıńday mas keler biri-birine, Biri búlbúl bolsa, biri gúlime? Birin ay deyin be, birewin juldız,

Biri túpsiz teńiz, birewi qundız. Biri ana bolsa, biri balası,

Biri patsha bolsa, biri qalası. 357

Pushkindi orıssız, onı Pushkinsiz, Kóz aldıńa keltirip bir kóriń siz. Birewi jan bolsa, birewi tándur, Birewi mákandur, birewi kándur. Biri vena bolsa, biri orteriya, Biri jaǵıs bolsa birewi dárya. Biri quyash bolsa, biri keńislik, Biri dala bolsa, bir egislik.

Onı tuwǵan qanday orıs hayalı, Biybi Máriyam yańlı nurlı, ziyalı.

358

Pushkinnen burın da, onnan keyinde, Aqılǵa juwırtıp sal bir zeyinge. Xalıqqa sonshelli jaqın bolmaǵan, Sonlıqtan da Alla onı qollaǵan. Danqın álem ara kóterip kókke, Poeziyada etti onı bir jekke.

Oǵan deyin Shekspirler, Shillerler, Servantesler teńi-tayı joq erler. Pushkindey milliy, xalıqshıl bolmaǵan,

Payǵambarlıq sıpat bergendur oǵan. 1

1. F. M. Dostoevskiy «Dnevnik pisotelya» «Sovremennik» 1989-jıl kitabındaǵı «Pushkin» ocherkine qarań.

359

Ya Qúdiretli kúshli Qudayım qolla, Awdırıp, taldırıp qaldırma jolda. Saparım qıyındur, mánzilim alıs, Dúnya degen báygi, basa-bas jarıs. Jarısta keyinde qaldırmaǵaysań. Dushpanǵa sırımdı aldırmaǵaysań, Haqıyqatlıq ushın qıynap janımdı, Hadal etip jewim ushın nanımdı, Jaqtırtıp turıpsań jolımdı óziń, Qálbimniń qamusı pármanım, sózim.

360

Pushkinge pútkil dúnyalıq danqtı, Bergen de Yaratqan Biyruba Haqtı. Haqıyqatlıq degen ózi ázelden, Zorlıq-zombılıqqa ushırap kelgen. Onıń kórmegeni, bilmegeni joq, Kóksine qadalıp nayza menen oq. Qan qusıp, qan jutıp qaqalıp keldi,

Otlarǵa kúydirip, darlarǵa ildi. Kózi ashılmadı juwan judırıqtan,

Haǵıńdı náhaǵıń taptaǵan, jıqqan. 361

Haqıyqatlıq degen-sóziń, kálamıń, Haqıyqatlıq degen-óziń, jamalıń.