Jeńil atletika hám onı oqıtıw metodikası

Startqa turıwdı úyretiw

Qısqa aralıqlarǵa juwırıw (sprint) tórt fazadan turadı. Juwırıwdıń baslaması (start), starttan shıǵıp pát alıw, distantsiya boyınsha juwırıw, finish.

Start. Tez juwırıw hám maksimal` tezlikti payda etiw ushın qısqa aralıqqa juwırǵanda tómen starttan shıǵıp juwırıw qollanıladı. Tez shıǵıw ushın starttan startlıq stanok, kolodka paydalanıladı. Olar tez pát alıw ushın qattı súyenish (ayaqtı trew) payda etedi. Startlıq kolodkilerdiń jaylasıwı boyınsha q tiykarǵı varianttan.

«A`piwayı» startlarda aldınǵı kolodka start sızıǵınan, 1-1,5 taban aralıqta al keyingi kolodka –1-kolotkadan ólshegende baltırdıń uzınlıǵına teń aralıqta boladı.

Jaqınlasqan startlarda bolsa kolodkilerdiń aralıǵı bir tabanǵa hám onnan da kishige azayadı, biraq start sızıǵınan aldınǵı kolodkige shekemgi aralıq 1 – 1,5 tabanuzınlıqtı adımdı quraydı. Start kolodkaları bir-birine jaqın turǵanda eki ayaqqa da juwırıwdan aldın úlken tezlikti payda etiwge járdem beredi. Biraq dım jaqınlıq ta hám bir waqıttaǵı iyteriliw yaki ayaq penen birden juwırıp ketiwge qıyınshılıq tuwdırıwı múmkin. Súyenish (ayaqtı trew) maydanshası aldınǵı kolodkiniń 40 - 45 0 qa shekemgi iymeygen artqısı 60 0 – 80 0 aralıǵı (eni boyınsha) ádettegidey 18-20 sm.

Startqa turıń: Degen shaqırıq astında (na start) juwırıwshı start sızıǵına ózine bekitilgen juwırıw jolına kelip kolodkaǵa ayaqların aldı menen start sızıǵınan alısta turǵan ayaǵın kolotkaǵa tireydi, keyin jaqınıraq turǵan súyenish ornına ayaǵın qoyadı aldıńǵı tirenish

ayaǵınıń dizesi jerge tiyip turıw kerek qolların start sızıǵına iyin keńliginde qoyadı. Denesi tuwrı halda bası denesi menen salıstırǵanda tuwrı halda aldıǵa eńkeygen halda boladı.

Dıqqat: (Vnimanie) degen shaqırıqqa juwırıwshı bóksesin 15-20 sm kóteriledi ayaqları dizeden azǵana búgilgen halda boladı. Endi ol denesiniń awırlıǵı qolı menen ayaǵınıń arasına túsedi.

Tayarlanıw waqtında ayaǵı yarım iyiliwi júdá áhmiyetli. Aldıńǵı kolodki menen súyengen baltır menen sannıń arasındaǵı múyesh (dize) 92-1050, ayaqları artqı kolodkige súyengen 115-1380, denesi menen bóksesi arasındaǵı múyesh 19-24 0 qa teń. Xop yamasa start pistoleti atılǵan shaqırıqta esitkennen keyin juwırıwshı dárhal juwırıp ketedi. Bul háreket tez pát penen ayaqtıń asırılıwınan hám qoldıń qattı silkiniwi menen baslanadı.

Kvalifikatsiyalanǵan sprintlerde birinshi adımdaǵı atqan múyeshi 24-500 sprintte jaqsı nátiyjelerdi kórsetiw ushın juwırıwshı usı faza dawamında jaqsı tezlikte juwırıwı kerek.

Birinshi adımlardıń tez hám durıs orınlanıwı juwırıwshınıń jaqsı juwırıwın dawam etiwine tek ayaqtıń tuwrılanıwı hám ekinshisiniń kóteriliwi bolıp esaplanadı. Deneniń durıs baǵdarlanıwında dene iyilińkiregen halda bolsa júdá durıs boladı. Birinshi adım ayaqtıń jedel tómen túsiwi menen juwmaqlanadı hám ekinshi ayaqtıń isi pátke kiredi. Usı protsess tez pátli dawam etse júdá jaqsı nátiyje beriwi múmkin. Birinshi adımdı tez atıw kerek. Birinshi adımnıń arası 100 – 130 sm. Juwırıwdı usı qálipte dawam etiw kerek.

Starttan shıǵıp pát alıw 8-9 adımǵa deyin dawam etedi bul aralıq 10-15 metr boladı, bul waqıtta orınnan birden turıp ketpey aldıǵa iyilgen halda qollarımızdıń háreketlerin aldıǵa arttqa tez pát penen siltep ayaqlarımız jerden tolıq iyteriliw, iyterilgen waqıtta iyteriwshi ayaqtıń dishesi tuwrı bolıw kerek silteniwshi ayaqtıń dizesi joqarı kóterilgen adımlarımız juwırıwshı juwırıw texnikasın jaqsı ózlestirip alǵannan keyin ǵana óziniń jaqsı nátiyjelerin kórsetiwi múmkin. Tezliktiń kúsheyiwi menen deneniń iymekleniwi kishireyedi hám áste aqırınlıq penen juwırıw texnikası aralıqqa juwırıw texnikasına jaqınlasadı. Aralıqqa juwırıw waqtında 25 – 30 m/ge jetkende (13 – 15 adım) teń boladı. Maksimal juwırıw tezliginiń 90 – 95 % ne jetkende sonı esletip ótiw kerek. Joqarı dárejeli sprintlarda maksimal tezliktiń 50–60 metrin aralıqta ótkeredi. Al balalar (10 – 12 jas) 15 – 30 metrin. Hár qanday juwırıwıshı juwırıwshınıń sekundında óziniń tezliginde 55 % in juwırıp ótedi. 2 – de 76 %, 3 – de 91 %, 4

– de 95 %, 5 de 99 %. Adımlardıń úlkeytip barıwı hám juwırıwdıń tempiniń kúsheyiwi nátiyjesinde juwırıw tezligi artıp baradı. U`lken adamlar juwırıw háreketiniń buzılıwına alıp keliwi múmkin. Ayaqtı tómennen artqa (denege salıstırǵanda) tez túsiriw tezliktiń asırılıwına júdá áhmiyetli. Jáne de qollardıń háreketi de úlken rol` atqaradı. Eger 30 m/ge juwırıwdı starttan baslap esaplap qarasaq tezlikti asırıwǵa boladı. Jaqsı juwırıwshılarda ol 0,8 – 1,0 sekundqa teń.

Joqarı tezlikke iye bolǵan waqıtta juwırıwshınıń denesi aldıǵa qıyalanǵan halda boladı.

Ayaq jaqsı terilip qoyıladı, aldınǵı tárepten 33–34 sm aralıqta bókse hám san menen salıstırǵanda distal` tochkaǵa shekem. Keyin dizeniń búgiliwi seziledi. :lken amartizatsiyalıq búgiliw payıtında ayaqtıń búgiliw múyeshi 140–1480 teń boladı. Ayaqlardıń tuwrılanıwı ayaq

joqarı kóterilgende hám onıń tezligi páseygende bolıp ótedi. Ayaqtıń búgiliwi ayaqtıń tepsiniwi menen tamamlanadı. Ushıw fazasında bókseniń tez qozǵalısı seziledi. Ayaqtıń iyteriliwine keyin inertsiya boyınsha joqarı tómen qozǵaladı. Soń dizede búgilip bókse menen tez qozǵalmastan kúsheytedi, sebebi tormoz tezligin páseytiw ushın.

Distantsiya boyınsha juwırıw da ádettegi tezlik penen qálegen sportshıda xarakterli juwırıw uzınlıǵı hám adamlardıń tezligi yaǵnıy juwırıw tezligin belgilewshi belgiler seziledi. Distantsiya maydanshasına joqarı kvalifikatsiyalanǵan 30 – 60 metrlik sprint erler óziniń joqarı kórsetikshlerin kórsetedi. ( 4, 4 – 5,5 adım sekundına) adamlar arası ózgeredi hám juwırıwshınıń denesine salıstırǵanda 1,25 + 0,04 ózgeredi. Distantsiya maydanshasında 60 – 80 metrlik aralıqta sprinterler ádette úlken tezlikti kórsetedi, 30 – 40 m aralıqta tezlik birligi ózgeredi. Ortasha adım aralıǵı deneniń uzınlıǵına qaray 1,35 + 0,03 ti quraydı, al tezlikler adım arası kishireyedi. Juwırıw strukturasınıń bunday ózgeriwi shoqqılardı iyelewge járdem beredi. Oń hám shep ayaqtıń adımları birdey emes kúshlirek ayaqtıń adımları olar uzınıraq. Juwırıw bir qálipte ótiwi ushın ayaqtıń adımları birdey bolıwı kerek. Bul joqarı tempte juwırıwǵa járdem beredi. Sprinterlik juwırıwlarda tuwrı distantsiyalarda ayaqtı tuwrı halda qoyǵan maqsetke muwapıq keledi.

Juwırıw payıtında qollar shıǵanaqtan búgilip ayaq ritmi menen birdey waqıtta qozǵaladı. Barmaqlar juwırǵan waqıtta qawsırılǵan yamasa jazdırılǵan halında boladı. Qol hám ayaqlardıń tezlikleri baylanıslı boladı. Jaqsı juwırǵan, jeńil ózin erkin sezip juwıratuǵın adam ǵana juwırıw tezligin kóbeytiwi tezletiwi múmkin.

Finish. 100, 200 m/ge juwırǵanda maksimal tezlikti distantsiyanıń aqırına shekem bir qálipte uslap turıw kerek, biraq eń aqırǵı 15 – 20 m distantsiyada tezlik ádette 1 – 8 % ke kemeyedi. Juwırıw juwırıwshını kókiregi menen finish sızıǵı arqalı ótip turǵan vertikal maydanshanı kesip ótkende tamamlanadı.

Dıqqat: Komandası berilgennen keyin juwırıwshı tayın bolıp signal boyınsha juwırıwdı tez baslaw kerek.

Qısqa aralıqqa jıwırıwdıń texnikasın úyretiw

Qısqa aralıqqa juwırǵanda tezlik hám kúshti talap etedi. Qollarımız aldıǵa artqa erkin ayaqlarımızdıń tez hám keń adımlar menen háreketi nátiyjesinde iske asadı.

Bunda maksimal kush salıuga erisiledi, bul kısılıushılıktın xam xarekettin utımlı formalarının buzılıuına alıp keledi. Juuırıu xareketlerine katnaspaytugın bulshık etlergede kush tusiuler boladı. Bulardın barlıgı kosımsha energiyanı jumsaudı talap etip, paydalı xareketler jiyiligin tomenletedi.

Birinshi sabaklardan-ak erkin bolıuına xam kısılshanlıktan kutılıuga ulken itibar beriliui tiyis. Atlettin denesinin bulshık etlerinin sozılıuı xam kıskarıuının durıs koordinatsiyasının kaliplesiuine starttan, asirese tomen starttan juuırıuga erte uyretiu unamsız tasir korsetedi. Okıtıudın uazıypaları, kuralları xam usılları

1 – masele: Xar bir shugıllanıushının juuırıu ozgeshelikleri xam olardı saplastırıu jolların anıklau.

KURALLARI: 60 – 80 metrge kaytalap /3 – 5 ret/ juuırıu.

METOD-KORSETPE: Kaptallap juuırıulardın sanı xar kıylı bolıuı mumkin. Ol shugıllanıushı ozine ten usılda aralıktı kanshelli tez juuırıp otiuine baylanıslı.

2 – masele: Tuurı aralıkta juuırıu texnikasın uyreniu.

KURALLARI: 50 – 80 metrge maksimal jedelliktin qáń-ne ten shamada tezleniu menen juuırıu.

2. Tezleniu xam inertsiya boyınsha juuırıu menen juuırıu (60 – 80 m).

Jambastı jokarı keltirilgen xalda xam ayaklardı jolga kıysaytıp koyıu menen juuırıu (30

– 40 m).

Ayaklardı tabannın jalpagına koyıu menen tapıldatıp juuırıu (30-40 m) 6. Jambastı keyinge alıp, baltırdı artka taslap juuırıu (40 – 50 m). Sekirip kadem koyıu menen juuırıu (30 – 60 m).

Kollar menen xareket etiu (juuırgandagı sıyaklı).

3, 4 xam ú mashklardı kusheytilgen tempte orınlap xam adettegi juuırıuga otiu. METOD-KORSETPELER mashklardın tartibi xam olardın dozirovkası xar bir

shugıllanıushı ushın juuırıu texnikasındagı kemshiliklerdi esapka alıu menen tanlap alınadı. Barlık juuırıu mashıkları daslep xar bir atlet penen orınlanadı. Juuırıu texnikasın iyeleui menen mashıklar topar menen orınlanadı. Tezleniu menen juuırıuda tezlikti kem-kemnen arttırıu kerek, birak atlettin xareketi erkin bolatugın bolsın. Tezlikti arttırıudı egre artıksha kush tusip, kısılganlık kelip shıgatugın bolsa, toktatıu kerek.

Maksimal tezlikke erisiuden juuırıudı darxal toktatpastan, al on janede biraz dauam etip maksimal kush salmaktan orınlau tiyis. Erkin juuırıu aralıgı kem-kemnen arttırılıp barıladı. Tezleniu menen juuırıu – spinter juuırıuının texnikasın uyreniudegi tiykargı mashık.

Barlık juuırıu mashıkları erkin, artıksha kush tusiulersiz orınlanıuı kerek. Jambastı jokarı koterilgen xalda juuırıuda xam ayaktı tapıladtıp juuırıuda geudenin jokargı bolimin keyinge taslamau kerek.

3 – masele: 50 –80 metrlik ulken radiuska iye jollardın aylanbasında (6 – 8 jollarda) maksimal tezliktin 80 – 60 protsentine ten tezlik penen juuırıu.

Aylanbada birinshi jolda (50 – 60 m) qáń jedellikte tezleniu menen juuırıu. Radiusı 20 – 10 metr dongelek boyınsha xar kıylı tezlik penen juuırıu.

Aylanbada tuurı jolga shıgıu menen (80 – 100 m) xar kıylı tezlikte tezleniu menen juuırıu.

Tuurı joldan aylanbaga kiriu menen (80 – 100 m) xar kıylı tezlikte tezleniu menen juuırıu.

METOD-KORSETPELER. Jol aylanbasında erkin juuırıuı kerek. Aylanıu radiusın ulken radiustagı aylanbadan juuırıu texnikası jetkilikli durıs iyelegende jane kemeytiu mumkin boladı.

Atlet aylanbaga kiriudegi juuırıuda denesin aylanbanın ornına karap oraydan kashıushı kushtin aldın alıp kıyalanıuın uyreniui kerek.

4 – masele: Jokargı start texnikasına xam start tezleniuine uyretiu.

KURALLARI: Start komandasın orınlau. «Dıkkat»tı orınlau

Juuırıudı signalsız, oz betinshe orınlau (5 – 6 ret).

Geudeni aldıga kop iyilgen xalda juuırıudı signalsız baslau (20 metrge shekem, 6-9 ret). Juuırıudı signal boyınsha baslau xam geudeni kop algan xalda start tazalanıuı (20 – 30

m) xam jambastı aldınga kushli turde alıp shıgıu (6 – 3 ret).

METOD-KORSETPELER. Starttan juuırıu texnikasın uyreniu shugıllanıushı tezlik penen juuırıudı kısılıspasına kaldı orınlaudı mengerip algannan son baslanadı.

5- masele: Tomengi startka xam start pat alıuına uyretiu.

KURALLARI: «Startka»nı orınlau. «Dıkkat»tı orınlau

Juuırıudı signalsiz, oz betinshe orınlau (20 m ge shekem, 6-11 ret). Juuırıudı signal boyınsha baslau.

Juuırıudı «Dıkkat»tan xar kıylı uakıt otkennen keyin berilgen signal boyınsha baklau. METOD-KORSETPE. Eger atlet starttan keyin birinshi kademlerinde uaktınan burın

tiklenip ketetugın bolsa, kolodkalardan start sizıgına shekemgi aralıktı arttırıu yaki starka koteriliuin sheklep turatıgun iymek reyka koyıu maxsetke muuapık boladı. Bundagı mashık kolga tayanıp jokargı start jagınan tik geudenin gorizontal xalınan juuırıudı baslau boladı.

Tomendegi startka uyretiude signal berilgenge shekem fal`astarttan juuırıudı baslauga uyretiu kerek. Atıu boyınsha tomengi start sabaklar da durıs xareket etiudi mengerip algannan son kollanıladı.

6 – masele. Start pat alıuınan aralık boyınsha juuırıuga otiudi uyretiu.

KURALLARI : Onnan uzın emes aralıktı tolık tezlik etkennen keyin inertsiya boyınsha jjuırıu (5-10 ret).

İnertsiya boyınsha erkin juuırıudan keyin erkin juuırıu aralıktı 2 – 3 kademge shekem kıskarta otırıp tezlikti iyeleu (arttırıu). Tomengi starttan pat algannan keyin inertsiya boyınsha erkin juuırıuga otiu (5 – 10 ret).

Tomengi starttan pat alıudan keyin orınlagan (6 – 10 ret) inertsiya boyınsha erkin juuırıudan keyin erkin juuırıu uchastkasın kem kemnen 2 – 3 kademge keneytiu menen tezlikti arttırıu.

Ozgermeli juuırıu. Maksimal kush salıulardan inertsiya boyınsha erkin juuırıuga 3 – 6 ret etiu menen juuırıu.

METOD-KORSETPELER. Daslep 60 – 100 m tuurı joldagı aralıkta inertsiya boyınsha erkin juuırıuga uyretiu. Maksimal tezliktegi juuırıudan erkin juuırıuga tezligin ozgerpesten ote biliuge uyretiu.

7 – masele. Aylanbadan joldın tuurı bolegine otiude durıs juuırıuga uyretiu.

KURALLARI : Tuurı jolga shıgıuda inertsiya boyınsha juurıu menen asıp keletugın aylanbanın akırgı shereginde tezleniu menen juuırıu (50 – 80 m, 3 – 4 ret).

İnertsiya boyınsha juuırıudan keyin onı 2 – 3 kademge kıskarta otırıp tezlikti arttırıu (80

– 100 m, 3 – 6 ret).

Tuurı jolga shıgıu aldında juuırıu tezligin arttırıuga umtıla otırıp aylanbadan juuırıu. METOD-KORSETPELER. İnertsiya boyınsha erkin juuırıudın dauamlıgın kem-

kemnen, juuırıuda kush salıular jedelligin ozgertiu sheberligin iyeleuge karata kıskartıu.

8 – masele. Aylanbadagı tomengi startka uyretiu.

KURALLARI : Kolodkalardı start ushın aylanbaga koyıu. Tuurı boyınsha shetke shıgıu menen xam aylanbaga kiriu menen start tezleniui. Start tezleniuin tolık tezlikte orınlau.

9 – masele. Lentaga finaj taslanıuına uyretiu.

KURALLARI : Juriude kollardı artka alıu menen aldıgına iyiliu ( 2 – 6 ret)

Aste akırın xam tez juuırıudı kollardı artka alıp lentaga aldınga karap iyiliu (5–10

ret).

Dene xam toparlık aste akırın xam tez juuırıuda iyindi aldıga burıu menen lentaga aldıga iyiliu ( 3 – 12 ret).

METOD-KORSETPELER. Bunda erisilgen maksimal tezlikti aralıktın akırına shekem betlep keliu ushın zarurli bolgan erk kushin korsete biliuge tarbiyalau kerek. Atletti juuırıudı finish sızıgında emes, onnan otip toktauga uyretiu.

10 – masele. Juuırıu texnikasın bir putin xalında bunnan bılamda jetistiriu. KURALLARI : Uyreniu ushın kollanılatugın barlık mashıklar, kıya jol boyınsha juuırıu

gorizontal jolga otiu menen, kıya jol boyınsha jokarıga karap juuırıu.

Kollanılatugın tranjerlık duzilisleri : salmaklı xam irkiushi duzilisler, jaktılı xam azlı lider x.b. Barlık aralıktı juuırıp otiu. Jarıslarda xam uksatpalarda katnasıu.

METOD-KORSETPELER. Bunda tolık emes jedelliktegi bir kaliptegi templi juuırıu: tezligi maksimalga shekem jetkeriletugın tezleniushi juuırıu : starttan xar kıylı jedellik penen shıgıu kollanıladı. Tolık mengerilmegen texnika xam jetkilikli tayarlıksız maksimal tezlikte juuırıu mudamı kush tisiulerge alıp keledi.

Tema - 3. Jeńil atletika menen shugillaniwda uliwma rawajlandiriwshi ham arnawli shinigiwlardi orinlawdi uyretiw

J o b a s ı :

1.Jeń il atletikanıń ózgeshelikleri.

2.Fizikalıq shınıǵıwlar.

3.Arnawlı shınıǵıwlar.

Sport tayarlıǵı sportshınıń háreket kónlikpeleriniń hám onıń fizikalıq, ádep-ikramlıq, erk sıpatlarınıń qálıplesiwi hám jetilisiwiniń birden-bir procesi sıpatında sporshınıń háreketsheńlik xizmetiniń qáliplesiwi hám rawajlanıwınıń ilimiy tiykarinda onıń jeke ózgeshelikleri (jınısı, jası, salamatlıǵı, fizikalıq tayarlıq dárejesi, psixikalıq iykemliliginiń ózgesheliklerin hám t.b), turmıs qálpin hám shınıǵıwlar ótkeriletiuǵın shárayatlardı yesapqa alıp duziledi. Shınıǵıwdıńwazıypası fizikalıq shınıǵıwlar quralı menen ǵana tabıslı sheshimin taba almaydı. Sportshınıń háreketi, bilim dárejesi, jámiyetlik xizmeti, turmısı onıń sport turmısı menen tıgız baylanıslı, sonıń menen birge kóp jaǵdayda wondaǵı tabısların belgileydi.

Sport tayarlıǵı (ST) jeńil atletikanıń (JA) tańlagan túri boyınsha yeń joqarı jetiskenliklerge erisiwge itibar qaratadı. Bul jas sportshılar ushın tınbay hám turaqlı shınıǵıwlar ótkeriwge umtılıwında ózınıń barlıq kushın tayarlıqqa jumsawında júdá áhmiyetli. Yekinshi tárepten, sport penen sistemalı túrde shuǵıllanıw insanda yeń jaqsı adamgershilik pazıyletleriniń rawajlanıwina, miynet yetiwge hám Watandı qorǵawǵa tayarlanǵan batır, kushli, yepshil hám shınıqqan adamlardı tárbiyalawdı ámelge asıradı. Bul proceste trenerdiń róli úlken, sebebi ol tayarlıqtı jobalastıradı, sportshınıń fizikalıq hám ádep-ikramlılıq tayarlıǵına basshılıq yetedi.

İzertlew nátiyjeleri, trenerlerdiń bay tájiriybesi hám kúshli sportshılar tájiriybeleri jeńil atletikanıń hár bir túrine qollanıw múmkin bolǵan tayarlıqtiń jetilisken sistemasın dúziwge imkaniyat beredi. Jeńil atletikanıń hár túrge ajıralıwı, olardıń tayarlıq sistemasınıń da hár túrli bolıwın talap yetiwi tabiyiy. Sonıń menen bir qatarda, jeńil atletikanıń barlıq túri ushın ulıwmalıq bolǵan tayarlıqtı shókemlestiriw, jobalastırıw hám ámelge asırıwdaǵı ilimiymetodikalıq qaǵıydalar jarıs aldı tayarlıqlardı nátiyjeli ótkeriwde, sport formasına erisiw hám saqlawdı hám t.b. túsiniklerdi óz ishine aladı. Ulıwma aytqanda, jeńil atletikanıń barlıq túrlerinde tayarlıq kóriwge tayanatuǵın nızamlar hám qaǵıydalar onıń tiykarın qúraydı. ST bir-biri menen nızamlı túrde baylanısqan bólimler hám qaǵıydalardıń belgili bir sistemasınan ibarat. Barlıq sistema haqqındaǵı túsinikti 2-súwretten kóriwge boladı. Qoyılǵan maqsetke erisiwdıń jolı ST procesin basqarıw hám tayarlaw shárayatlarınan ibarat. ST procesi óz-ara baylanısqan hám bir-birinen kelip shıǵatuǵın úsh baǵdardan turadı:

Ta’rbiyalaw

Qanday da bir organga yamasa sistemaǵa baǵdarlanǵan tásir kórsetiw qanshelli ózine tán bolǵanı menen olar bári bir basqa organlar hám sistemalarǵa, organizimge bir putin halında belgili bir dárejede óz tásirin kórsetedi. Bunı álbette trener esapqa alıwı kerek.

Solay yetip, bir shınıǵıwdı worınlaw barısında tayarlıqtıń hár qıylı táreplerin, sonıń ishinde birewin kóbirek iyelewi múmkin. Mısalı, sport texnikasına úyretiw waqtında fizikalıq hám erk sıpatları rawajlandırıladı hám tárbiyalanadı, biraq sportshınıń koordinaciyalıq múmkinshiligine ulken talap qoyiladı. Sonıń ushın da bul shınıǵıw úyretiw barısında ústinlikke iye.

Jeńil atletlerdi tayarlawdıń joqarıdaǵı úsh baǵdarı ulıwma fizikalıq, texnikalıq hám teoriyalıq tayarlıqlar arqalı ámelge asırıladı. Periodlar hám etaplar kórinisinde berilgen tayarlıq procesin periodlı túrde ózgertiw úsh fazalıq sipatqa iye: iyelep alıw, saqlaw (stabillestiriw) hám sport formasın waqıtsha joǵaltıwdıń izbe-iz almasıwı tártibinde ótetuǵın sport formasınıń ob’ektiv rawajlanıwına baylanıslı boladı.

Uli’ma fi’zikali’q tayarli’q

Jeńil atletikanıń ózgeshelikleri, tiykarǵı usılları hám shárayatları

ST ulıwma pedagogikalıq principleri: sanalılıq, belsendilik, kórgizbelilik, ziyreklik, sistemalılıq hám t.b. menen tiykarlanǵan boladı. ó z g e s h e l i k l e r i :

Kóp túrliligi. jeńil atletikasportinıń bir túri sıpatında bir neshe túrlerdi óz ishine qamtıydı. Bul túrler insanniń háreket xizmeti (tábiyiy) tiykarında: júriwi, júwır’iwı, sekiriwi hám ılaqtırıw boyınsha birlestiriw qabıl yetilgen. Sonday bolsa da jeńil atletikanıń anaw yamasa mınaw topar túrleriniń fizikalıq sıpatları basım túrde rawajlandırıwına baǵdarlanǵanlıǵına qarap tayarlıq procesi tómendegishe bólinedi: