Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw metodikası

Quwdı ǵam-qayǵı sen júrgen jaydan, - dep Arıwxannıń sulıwlıǵı, aqıllıǵı, ashıq minezliligi, talapshańlıǵı menen de oqıwshı da úlken tásir qaldırıp tur. Sonday-aq poemada Ábdiraxmannıń obrazı Arıwxannıń taǵdirine, onıń keleshegine baylanıslı jasaladı. Ol poemada Arıwxansız jasay almaydı. Sonlıqtan poemadaǵı sezimler kórkemlik jaqtan tásirli berilgen.

Túrgel, eki jolda tekte sen qaldıń,

Tursań taza jolǵa alıp baraman.

J-(Juwmaq): XX ásir qaraqalpaq poeziyasında I.Yusupovtıń ―Aktrisanıń ıǵbalı‖ poeması dóretiwshilik penen jazılǵan kórkem dóretpe. Poemanıń ideyası hám mazmunı jaslardı adamgershilikke, opadarlıqqa

tárbiyalaydı.

2-topardıń juwabı:

P-(pikir): I.Yusupovtıń ―Dala ármanları‖ poeması XX ásirdiń 60jılları jazılǵan kórkem dóretpe. Janrlıq jaqtan romantikalıq poema.

Dóretpede ústirt keńisligi, ondaǵı dala átirapları kórkem poetikalıq til

menen súwretlenedi. Shayır sezgirlik penen dalanıń ózine ılayıq qatal tábiyatın tásirli bere alǵan.

M-(mısal): Shayırdıń dala haqqındaǵı oyları poemada kem-kemnen rawajlanıp, keńeyip baradı. Onı dala tábiyatın súwretlew arqalı ashıp otıradı.

S-(Sebebi): Shayırdıń súwretlep atırǵan waqıyası romantikalıq oylardan ibarat. Sebebi, olar taslar, haywanlar dúnyasınan turadı. Solarǵa obraz júklep, olardıń poetikalıq kórinislerin ashıp bere alǵan. Poemada dalanıń zıqnalıǵına qaramay, onı tartıp alıwǵa kirisken obrazlar menen ushırasamız. Poemanıń altınshı babında shayırdıń dala haqqındaǵı oyları súwretlenedi. Poemanı avtor romantikalıq poema dep ataw tosınnan emes. Sebebi onda adamlardıń Ústirt keńisligindegi qaharmanlıq, romantikalıq miyneti súwretlenedi.

81

J-(Juwmaq): Qaraqalpaq poeziyasında I.Yusupovtıń ―Dala ármanları‖ poeması tabıslı jazılǵan dóretpe. Onıń kórkemligi sulıw, qosıq qurılısı sheber qurılǵan. Ásirese qaharmanlıq obraz tásirli berilgen. Poema jaslardı adamgershilikke, watanǵa súyiwshilikke tárbiyalaydı.

3-topardıń juwabı:

P-(pikir): I.Yusupovtıń poemaları janrlıq jaqtan qaraqalpaq

ádebiyatın ádewir bayıttı. Onıń ―Tumaris‖ poeması janrlıq jaqtan tariyxıy poema. Onda qaraqalpaq xalqınıń batırı, el-xalıqtıń azamatı Tumaris obrazı sheber súwretlengen. Poemada Tumaristiń qayǵılı obrazı tásirli berilgen.

S-(sebep): Poema qısqa hám ıqsham syujetke qurılǵan. Sebebi, poemanıń baslı qaharmanı Tumaristiń erligi, tragediyalıq obrazı qısqa waqıyalar menen baylanıslı ashılǵan. Onıń balasınıń ólimi, masagetlerdi jawıngerlik urısqa atlandırıp Dara I patshası ústinen jeńiske erisiwi súwretlengen.

M-(mısal): ―Tumaris‖ poeması kórkemlik jaqtan tásirli hám mazmunlı jazılǵan. Sonday-aq shayır I.Yusupov Tumaristiń qaharmanlıǵın

súwretleydi.

J-(Juwmaq): I.Yusupovtıń ―Tumaris‖ poeması janrlıq jaqtan tariyxıy hám qaharmanlıq poema bolıp, kórkemlik hám janrlıq jaqtan qaraqalpaq poeziyasın bayıttı. Poemanıń estetikalıq tárbiyası kúshli. Bul kórkem dóretpe biz jaslardı watanǵa súyiwshilikke, adamgershilikke tárbiyalaydı. Oqıwshılardan tariyxqa túsinigin, til baylıǵın arttırıp baradı.

4-topardıń juwabı:

P-(pikir): Belgili shayır I.Yusupovtıń ―Búlbúl uyası‖ poeması janrlıq jaqtan lirikalıq poema. Poemanıń syujetinde urıs dáwirinde jábir kórgen meshel insannıń ómir tariyxı súwretlenedi. Onıń turmısta ushırasqan qayǵıları, qapalıqları berilgen.

82

S-(sebep): ―Búlbúl uyası‖ poemasınıń jazılıw sebebi tómendegilerden ibarat. Birinshiden, watan ushın qaharmanlıq kórsetken jawıngerlerdiń obrazı haqıyqıy ómirden alınıp jazılǵan bolsa, ekinshiden, jawıngerdiń ayanıshlı súwretin anıq, tásirli etip sızıp berip, bulardıń barlıǵı ekinshi jáhán urısınıń aqıbetlerinde bolǵanlıǵın dálillep kórsetedi.

M-(mısal): Urısta ólgen degen ―Qara qaǵaz‖ kelgen jawınger tuwralı súwretleme berip, onıń hayalı hám qızınıń qayǵılı kelbetin súwretlep bılay deydi:

Qozǵap kórsem jansız qusta uyadan,

Astında shúykildep jatır palapan, Ajel awzınan qorǵap perzentin, Ana bayǵus ózi bolıptı qurban.

Poemada ákesinen jetim qalǵan qız benen yarınan ayırılǵan jesir hayal taǵdiri hám anasınan ayırılǵan palapan taǵdiri, eki uyanıń buzılıwı insandı tereń oyǵa sharlaydı.

J-(Juwmaq): I.Yusupovtıń ―Búlbúl uyası‖ poemasında urıs dáwirindegi xalıqtıń ishki jaǵdayı hám lirikalıq qaharmannıń basınan keshirgen qayǵılı ómirdi tásirli bergen. Poema ǵárezsizlik dáwirindegi jaslardı ulıwma insanıylıq ideyalarǵa, watanǵa súyiwshilikke tárbiyalaydı.

5-topardıń juwabı:

P-(pikir): I.Yusupov qaraqalpaq ádebiyatın tematikalıq, janrlıq hám kórkemlik jaqtan bayıttı. Shayırdıń ―Paseydonnıń ǵázebi‖ poeması qaraqalpaq poeziyasında úlken jańalıq bolıp kirdi. Poemada mifologiyalıq syujet qollanılıp, házirgi dáwirdiń waqıyalar allegoriyalıq usılda súwretlenedi.

S-(sebep): ―Paseydonnıń ǵázebi‖ poeması mifologiyalıq syujetke qurılǵan, oǵan sebep mifologiyalıq qaharmanlar teńiz qudayı Paseydon, onıń balası, dárya qudayı Anaxita hám onıń qızı, dárya boyındaǵı ushırasıwı, onıń

83

sulıw hayalı hám basqa da personajlar qatnasadı. Usılardıń obrazın dóretiw sebebinen shayır jerimizdiń ekologiyalıq jaǵdayınıń qalay payda bolǵanın, sonıń sebebinen xalıqtıń búgingi turmısın tábiyat kórinislerin súwretleydi.

M-(mısal): Teńiz qudayı Paseydonnıń úsh ulı boladı. Eń kóriklisi kishi ulı dárya Anaxitanıń ózinen de sulıw qızı boladı. Usı qız teńiz qudayınıń kishi ulına ashıq boladı. Onı izlep ―muhabbat qız janımdı jaqtı da ketti, suw tulpardı urlap shaptı da ketti‖ deydi. Biraq ekewi arasında kúshli muhabbat bolıp qosılıp turmıs quradı. Biraq kóp jıllar ótkennen

keyin olar arasında urıs-qaǵıs kúsheyedi. Teńiz qudayınıń balası

shırashınıń hayalın jaqsı kórip qaladı. Teńiz qudayı menen dárya qudayı arasında kelispewshilik bolıp, suw dárya da tartılıp qaladı.

J-(Juwmaq): Bul poemadaǵı súwretlegen waqıyalar biziń turmısımızdıń tek ótkendegi emes, al házirgi turmıs shınlıǵı allegoriyalıq usıl da berilgen. Bundaǵı miflik syujetler turmıslıǵın berip, jaslarǵa tábiyattı ekologiyalıq apatshılıqtıń zıyanlı aqıbetlerin túsindirip beredi.

Jaslardı tábiyattı qorǵawǵa shaqıradı.

Hárbir topar aǵzalarınıń juwapları oqıtıwshı tárepinen durıs bahalanıp, ondaǵı kemshilikler kórsetilip, 1-4-5-topardıń juwapları jaqsı bahalanıp, 2-3- topar aǵzalarınıń bergen juwapları sál shala ekenligi sınǵa alınıwı maqsetke muwapıq boladı. Ásirese, topar aǵzaları tárepinen waqıttı únemlew, sorawlarǵa anıq juwap beriw kerekligi aytıladı.

I. Yusupov dóretiwshiligi boyınsha ―Akvarum‖ metodın qollanıwındaǵı maqseti oqıwshınıń oylaw, pikirlew iskerligi hám pikir dóretiwshiligin jańa mazmunda jaratıwdı shólkemlestiriw, jeke oylawın rawajlandırıw bolıp tabıladı. Sabaqta bul metodtı ámelge asırıw shártleri hám usılları tómendegilerden ibarat:

-Sabaqqa qatnasıwshılardıń sanı 30 oqıwshıdan asıp ketpewi kerek;

84

-Sabaqqa kerekli sxemalar, batman qaǵazlar, tablicalar menen

támiyinleniwi, metodtı ámelge asırıw ushın 60-70 minut waqıt ajıratıladı; Metod boyınsha burın qatnasıwshılar auditoriya boylap otırǵızıladı.

Auditoriyanıń tórt múyeshinde tórt ekspert topar (2-5 oqıwshıdan ibarat) jaylastırıladı. Metodtı ámelge asırıwdıń zárúrli tayarlıqlar boyınsha metodikalıq kórsetpeler.

1.Hárekettegi topar aǵzaların tayarlaw hám anıqlaw;

2.Metod ámelge asırıw waqtında hárekettegi oqıwshılardıń wazıypası menen

tanıstırıw. Máselen, I.Yusupov lirikasınıń tematikası, qaharman obrazı jasaw usılları haqqında sorawlar beriledi. Sorawlarǵa juwaplar talap etiledi.

3. Ekspert toparı quramın anıqlaw hám onıń wazıypaların qatnasıwshılarǵa túsindiriw (Hárbir ekspert topar barlıq ideyalardı, pikirlerdi mazmunlardı jazıp qoyadı, aytılǵan ámeldegi oqıwshılar birewden sorawlardı talıqlaydı). Hárbir topar bir sorawdan juwap beredi, ekspert topar berilgen juwaplardı talıqlaydı. Sorawǵa ılayıq talqılaw nátiyjeleri batman qaǵazǵa jazıp kórsetilip beriledi.

4.Baqlawshılardıń quramın anıqlaw;

5.Metod boyınsha auditoriyalardı úskenelew;

6.Aldın ala baqlawshılardıń qolına tablicalar berilip, tayarlıq kóriledi.

Ekspert topar 1-topar, 2-topar, 3-topar, 4-topar, 5-topar, hárekettegi

baslawshılar. Birneshe batman, markerler tayarlanadı. Bólek batman qaǵazǵa

talqılawǵa arnap sorawlar jazıladı. Metodtı ámelge asırıw usılları: I.Yusupovtıń dóretiwshiligine arnalǵan bul dóretiwshilik metodtı ámelge asırıwda baqlawshı toparlar, oqıwshılar óz ornında shuǵıllanadı. Oqıtıwshı

(baslawshı) talqılanatuǵın mashqalanı, metod boyınsha qatnasıwshılar wazıypaların járiyalaydı.

85

jazıp baradı hám onı hámme kóretuǵın orınǵa ornalastırıp, soń berilgen shayır dóretiwshiligi boyınsha juwaplardı batman qaǵazǵa jazıp baradı hám onı hámme kóretuǵın orınǵa ornalastırıp, soń berilgen I.Yusupov lirikasınıń tematikası boyınsha juwap aytadı. Topar aǵzaları bul sorawǵa

óziniń pikirin bildiredi. Ekspert topar 1-topardıń bergen juwapların jazıp qoyadı. Oqıwshı birinshi soraw talqılanıwına qısqasha juwmaq jasaydı.

Oqıwshı ekinshi sorawdı aytadı. Topar aǵzaları bul sorawǵa óziniń pikirin bildiredi. Ekspert topar onıń bergen maǵlıwmatların jazıp qoyadı. Dáslepki eki soraw talqılanǵannan keyin oqıtıwshı hárekettegi insanlarǵa

―orınlardı awıstırıw metodınıń shártlerine ámel qılıwdı usınıs etedi. Kelesi sorawǵa tastıyıqlawshı juwap berse, juwap unamsız bolsa, qatnasıwshılar orınlarında qaladı. Solay etip, I.Yusupovtıń dóretiwshiligine arnalǵan sabaqlarda interaktiv metodlardı qollanılıw oqıwshılardıń qızıǵıwshılıǵın arttıradı. Olardıń pikirlew qábiletin rawajlandıradı.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıwda awızeki oqıtıw metodlarınan paydalanıw juwapkershilikti talap etedi. Oqıtıw procesinde awızeki oqıtıw metodları tiykarınan oqıwshılardı teoriyalıq bilimler menen qurallandırıw maqsetinde qollanıladı. Sonday-aq onnan bilim hám kónlikpelerdi payda etiwde, anıqlawda, bekkemlew hám tekseriwde paydalanıladı.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında awızeki oqıtıw metodları tómendegi túrlerge bólinedi: áńgime, gúrriń, túsindiriw, sabaqlıq hám kitap penen islesiw, lekciya. Qaraqalpaq ádebiyatın qısqa, obrazlı, janlı hám tásirli bayan etiwge áńgime metodı járdem etedı. Ol áńgime-kirisiw, áńgime bayan etiw hám áńgime juwmaqlaw túrlerinde qollanıladı. Áńgime metodı menen qaraqalpaq ádebiyatın bayan etkende oqıwshılar tek tıńlawshı bolıp qalmawı kerek. Bunıń ushın muǵallim áńgimeni mashqalalı xarakterde bayan etip, pikir talasın shólkemlestirip, sorawlar berip, oqıwshılardıń dıqqatın kerekli másele átirapına toplap, kórsetpeli, texnikalıq qurallardan paydalanıp oqıtıw procesin

86

jedellestiriwi kerek. Áńgimeniń nátiyjesi kóp tárepten muǵallimniń dilwarlıǵı, sóziniń túsinikli, tásirli, anıq hám mazmunlı bolıwına baylanıslı.

Gúrriń metodı awızeki oqıtıw metodınıń negizgi túrlerinen biri bolıp, muǵallimler tájiriybelerinde kóp qollanıladı hám jaqsı nátiyjeler beredi. Onı soraw-juwap metodı dep te ataydı. Máselen, akademiyalıq liceylerde

ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasın oqıtıw - bul soraw beriw hám juwap alıw túrinde alıp barılsa maqsetke muwapıq boladı.

Muǵallimniń sorawı: Ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasınıń ideyalıq-tematikalıq baǵdarın túsindiriń.

Oqıwshınıń juwabı: Ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasınıń ideyalıq-tematikalıq baǵdarı ádewir rawajlandı. Qaharman obrazın jasawda súwretlew qurallarınan orınlı paydalanıldı. Usı dáwir shayırlarınıń poeziyasında watandı jırlaw, xalıqlar doslıǵın ulıǵlaw, ulıwma insanıylıq ideyalardı súwretlew baslı orındı iyeleydi.

Muǵallimniń sorawı: Ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasınıń janrlıq ózgesheligin túsindiriń.

Oqıwshınıń juwabı: Usı dáwirdegi qaraqalpaq poeziyası janrlıq jaqtan ádewir bayıdı. I.Yusupov, X.Dáwletnazarov, O.Sátbaev, N.Tóreshovalardıń poeziyasında forma jasaw ózgeshelikleri kórindi.

Muǵallimniń sorawı: Ǵárezsizlik dáwirdegi jazılǵan N.Tóreshovanıń

qosıqlarınan mısallar keltiriń.

Oqıwshınıń juwabı: N.Tóreshovanıń ―Qaraqalpaqstan‖, ―Babajan‖, ―Jiyen jıraw monologı ‖ h.t.b qosıqları ǵárezsizlik dáwirde jazılǵan. Onda tuwılǵan el teması jırlandı.

Gúrriń metodı menen ótiletuǵın materiallar oqıwshılarǵa málim dárejede tanıs bolıwı kerek, óytkeni tanıs emes materiallardı gúrriń metodı menen úyretip bolmaydı, berilgen sorawlarǵa oqıwshılar juwap qaytara almaydı. Sabaqta oqıwshılarǵa beriletuǵın sorawlar sabaqtıń jobasın dúziwde belgilenedi. Sorawlar anıq, qısqa, mazmunlı bolıwı hám oqıwshılardı óz betinshe dóretiwshilik penen juwap qaytarıwı tiyis. Gúrriń metodı oqıwshılarǵa

87

bilim beriwde burınǵı materiallardı eske túsiriw, tákirarlaw, bekkemlew, juwmaqlaw, ulıwmalastırıw, bahalaw hám bilimlerdi ámelde qollanıwda áhmiyetli. Tájiriybeli muǵallimler gúrrińdi evrestikalıq sıpatta ótkerip bilimdi oqıwshılardıń ózlerine taptıradı, onıń ushın hámmege birdey sorawlar qoyadı, jeke juwap aladı, basqalar toltıradı, keyninde oqıwshı yamasa muǵallim juwmaqlaydı.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında áńgime, gúrriń metodı menen úyretilse, al qıyın materiallar túsindiriw metodı menen úyretiledi. Túsindiriwde qaǵıydalar, rejeler, nızamlar, principler hám teoriyalardı úyretiw dálillew xarakterinde júrgiziledi. Túsindiriw oqıwshılardıń baqlawı, muǵallimniń oqıwshılarǵa, oqıwshılardıń muǵallimge sorawı hám juwabı taqiletinde shólkemlestiriledi.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında lekciya metodı qollanıladı. Sebebi, keń kólemli hám quramalı, dálillew menen ulıwmalastırıwdı talap etetuǵın oqıw materialları lekciya metodı menen úyretiledi. Lekciyada qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında bayan etiw, dıqqattı kóbirek uslap turıw, pikirdi jedellestiriw, logikalıq yadlaw usılları, isendiriw, dáliller keltiriw, sistemalastırıw, ulıwmalastırıw keń qollanıladı. Lekciya tabıslı bolıw ushın qaraqalpaq ádebiyatınan ótiletuǵın sabaqtıń jobası sheber dúziliwi kerek.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında lekciyanı joba boyınsha izbe-iz logikalıq tártipte bayan etiw, jobanıń barlıq sorawların qaldırmay bir-birin baylanıstırıp, túsindirip, ulıwmalastırıp, juwmaq shıǵarılıwı kerek. Lekciya túsinikli hám anıq bolıw ushın terminlerdi úyretiw, mısal hám faktlerdi, kórsetpeli hám texnikalıq qurallardı qollanıw kerek. Lekciya oqıwshılardı sabaqqa teoriyalıq hám psixologiyalıq jaqtan tayarlawdan, taxtaǵa lekciya jobasın jazıwdan baslanadı. Bul oqıw materialı lekciya metodı menen bayan etiledi, oqıwshılardıń sorawlarına juwap beriledi, birneshe sorawlarǵa juwap alıw arqalı oqıwshılardıń lekciya materialların qanday dárejede ózlestirgenin anıqlaydı, juwmaqlaydı, zárúr bolsa úyge tapsırma beriledi.

88

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında mashqalalı oqıtıw metodları qollanıladı. Olarǵa mashqalalı bayan etiw, bilimdi izlep taptırıw hám izertlew metodları kiredi. Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında mashqalalı bayan etiw metodı qollanǵanda muǵallim dástúriy monologiyalıq (áńgime, túsindiriw, lekciya) hám dialogiyalıq (gúrriń, sáwbetlesiw) oqıtıw metodların qollanıp mashqalalı bayan etedi. Bayan etiw barısında oqıwshılar aldına mashqalalı soraw, másele, wazıypa qoyadı, boljawdı anıqlaydı hám ámelde tájiriybe ótkeredi, juwmaqlar shıǵaradı, oqıwshılardı áste-aqırın mashqalanı sheshiwge alıp baradı hám sheship kórsetedi. Mashqalaǵa oqıwshılardı qızıqtıradı, mashqalanıń mazmunı menen tanıstıradı, jedelli pikirlewge hám mashqalanıń sırın hár tárepleme oylap kóriwge úyretedi. Oqıtıwshılar bolsa mashqalanı sheshiwdiń qatań túrde baqlap, boljaw, dálillew hám juwmaqtıń durıslıǵın izbe-iz tekserip baradı. Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında mashqalalı bayan etkende induktiv hám deduktiv oqıtıw metodlarınan da tabıslı paydalanıwǵa boladı.

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında bilimdi izlep taptırıw metodı muǵallim basshılıǵında mashqalanıń ayırım táreplerin, oqıwshılardıń izlep tabıwǵa qatnasın támiyinleydi. Muǵallim qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında qoyılǵan mashqalanı soraydı, mashqalalı jaǵdaydı óz betinshe sheshiwge úyretiw ushın dáslep onıń ayırım táreplerin izertlewge, sheshiwge oqıwshılardı úyretip baradı. Bunıń ushın muǵallim mashqalalı soraw tabadı, mashqalalı jaǵday dúzedi, onı sheshiw ushın bólimlerge bóledi, boljawdı anıqlaydı, neni izlep tabıw kerekligin belgileydi. Máselen, ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyası 1980-jıllardaǵı poeziya menen janrlıq jaqtan qalay ózgeshelenip turadı?, Ǵárezsizlik dáwirdegi qaraqalpaq poeziyasında metaforalıq súwretlew usılları qaysı shayırlarda kóbirek berilgen? h.t.b. Oqıwshılar bolsa mashqalanı sheshiwge kirisedi, onıń shártlerin oylap kóredi, mashqalanıń ayırım máselelerin sheshedi, sheshimdi tekserip kóredi, onıń durıslıǵın dálilleydi. Muǵallim oqıwshılardıń mashqalanı basqıshpa-basqısh sheshiwine ustalıq penen basshılıq etedi hám juwmaqlaydı.

89

Qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında interaktiv oqıtıw metodı keń qollanıladı. Pedagogikada oqıwshılardı jedellestiretuǵın hám oqıw-tárbiya jumısların shólkemlestiriwdiń topar metodları burınnan qollanıp kiyatır.

XXI ásirdegi oqıwshılardı oqıtıwǵa, qánigeler tayarlawǵa ayrıqsha talap qoymaqta. Sol sebepli oqıwshılardıń sın pikirlewine, dóretiwshilik penen oylawın, dóretiwshilik uqıplılıǵın hám miynet iskerligin rawajlandırıw pedagogikada baslı mashqalaǵa aylandı. Bul wazıypalardı ámelge asırıw ushın qatar jańa metodlar, usıllar islenip shıǵıldı hám qollanılmaqta. Sonlıqtan qaraqalpaq ádebiyatın oqıtıw barısında metodtıń túrlerinen paydalanıw sabaqlardıń nátiyjeli hám qızıqlı bolıwına tiykar boladı.

Sorawlar hám tapsırmalar:

1.Ádebiyat sabaǵında qollanılatuǵın metod haqqında túsinik beriń.

2.Metod hám onıń túrleri haqqında maǵlıwmat beriń.

3. Ádebiyat sabaǵında metodlardıń aldına qanday talaplar qoyılatuǵının túsindirip beriń.

5.Konferenciya sabaǵında bayanat metodınıń qollanıwın túsindiriń.

6.Pikirlesiw sabaǵında qollanatuǵın metodlar haqqında túsinik beriń.

7.Akademiyalıq liceylerde ádebiyat baǵdarlamasındaǵı berilgen materiallardı lekciya metodınan paydalanıw tártibin túsindirip beriń.

8.Kásip óner kolledjlerde ádebiyat baǵdarlamasındaǵı materiallardı oqıtıwda gúrrińlesiw metodınan paydalanıw tártibin túsindirip beriń.

9.Ádebiyattı oqıtıwda metod túrlerinen paydalanıwdıń áhmiyetin túsindiriń.

10.Metod túrlerinen paydalanıwdıń ózgesheliklerin túsindiriń.

90