Бухгалтерлік есеп
.pdf
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
|
|
871 |
Басқа ұйымдардағы |
Қауымдастырылған |
7610 |
|
|
|
|
үлестік қатысудан |
ұйымдардың |
|
|
|
|
|
түскен табыс (залал) |
залалындағы үлес |
|
|
|
|
|
(дебет) |
|
|
|
|
|
|
|
Бірлескен |
7620 |
|
|
|
|
|
ұйымдардың |
|
|
|
|
|
|
залалындағы үлес |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 БӨЛІМ. ӨНДІРІСТІК ЕСЕП ШОТТАРЫ |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
90 |
Негізгі өндіріс |
Өндірістік есепке |
8000 |
|
|
|
|
|
алу шоттары |
|
|
143 |
А |
900 |
Негізгі өндіріс |
Негізгі өндіріс |
8010 |
|
144 |
А |
901 |
Материалдар |
Материалдар |
8011 |
|
145 |
А |
902 |
Өндірістік |
Өндірістік |
8012 |
|
|
|
|
жұмысшылардың |
жұмысшылардың |
|
|
|
|
|
еңбегіне ақы төлеу |
еңбекақысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
146 |
А |
903 |
Еңбекақыдан |
Еңбекақы |
8013 |
|
|
|
|
бөлінген қаржы |
қорынан |
|
|
|
|
|
|
аударымдар |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
147 |
А |
904 |
Үстеме шығыстар |
Үстеме шығыстар |
8014 |
|
|
|
91 |
Меншікті |
|
|
|
|
|
|
өндірістің |
|
|
|
|
|
|
шалафабрикаттары |
|
|
|
148 |
А |
910 |
Меншікті |
Меншікті |
8020 |
|
|
|
|
өндірістің |
өндірістің |
|
|
|
|
|
шалафабрикаттары |
шалафабрикаттары |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
149 |
А |
911 |
Материалдар |
Материалдар |
8021 |
|
150 |
А |
912 |
Өндірістік |
Өндірістік |
8022 |
|
|
|
|
жұмысшылардың |
жұмысшылардың |
|
|
|
|
|
еңбегіне ақы төлеу |
еңбекақысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
151 |
А |
913 |
Еңбекақыдан |
Еңбекақы |
8023 |
|
|
|
|
бөлінген қаржы |
қорынан |
|
|
|
|
|
|
аударымдар |
|
|
152 |
А |
914 |
Үстеме шығыстар |
Үстеме шығыстар |
8024 |
|
|
|
92 |
Көмекші өндіріс |
|
|
|
153 |
А |
920 |
Көмекші өндіріс |
Қосалқы өндірістер |
8030 |
|
154 |
А |
921 |
Материалдар |
Материалдар |
8031 |
|
155 |
А |
922 |
Өндірістік |
Өндірістік |
8032 |
|
|
|
|
жұмысшылардың |
жұмысшылардың |
|
|
|
|
|
еңбегіне ақы төлеу |
еңбекақысы |
|
|
156 |
А |
923 |
Еңбекакыдан |
Еңбекақы |
8033 |
|
|
|
|
бөлінген қаржы |
қорынан |
|
|
|
|
|
|
аударымдар |
|
|
321
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
|
6 |
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
157 |
А |
924 |
Үстеме шығыстар |
Үстеме шығыстар |
8034 |
|
|
|
|
93 |
Үстеме шығыстар |
|
|
|
|
158 |
А |
930 |
Үстеме шығыстар |
Үстеме шығыстар |
8040 |
|
|
159 |
А |
931 |
Материалдар |
Материалдар |
|
8041 |
|
160 |
А |
932 |
Өндірістік |
Өндірістік |
|
8042 |
|
|
|
|
жұмысшылардың |
жұмысшылардың |
|
|
|
|
|
|
еңбегіне ақы төлеу |
еңбекақысы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
161 |
А |
933 |
Еңбекақыдан |
Еңбекақы |
|
8043 |
|
|
|
|
бөлінген қаржы |
қорынан |
|
|
|
|
|
|
|
аударымдар |
|
|
|
162 |
А |
934 |
Негізгі құралдарды |
Негізгі құралдарды |
8044 |
|
|
|
|
|
жөндеу |
жөндеу |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
163 |
А |
935 |
Негізгі |
Негізгі |
|
8045 |
|
|
|
|
құралдардың |
құралдар |
мен |
|
|
|
|
|
тозуы және |
материалдық |
|
|
|
|
|
|
материалдық |
емес активтердің |
|
|
|
|
|
|
емес активтердің |
тозуы |
|
|
|
|
|
|
амортизациясы |
|
|
|
|
164 |
А |
936 |
Коммуналдық |
Коммуналдық |
|
8046 |
|
|
|
|
қызметтер |
қызметтер |
|
|
|
165 |
А |
937 |
Жалгерлік төлемдері |
Жалдау ақысы |
8047 |
|
|
166 |
А |
938 |
Басқалар |
Өзге үстеме |
|
8048 |
|
|
|
|
|
шығыстар |
|
|
|
322
№ 4 қосымша
ХҚЕС бойынша бухгалтерлік шоттарды жіктеу
(2-ші тарауда келтірілген)
Балансқа |
Бөлім- |
Кіші бөлімдердің |
|
|
|
қатысы |
дердің |
(бөлімшелердің) |
Бөлімдердің |
Ескерту |
|
бойынша |
нөмір- |
нөмірлері |
атауы |
||
|
|||||
жіктеу |
лері |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Активті |
1 |
10, 11, 12, 13, 14, |
Қысқа мерзімді |
|
|
|
|
15, 16 |
активтер |
|
|
|
|
|
|
|
|
Активті |
2 |
20, 21, 22, 23, 24, |
Ұзақ мерзімді |
2320, 2420, |
|
|
|
25, 26, 27, 28, 29 |
активтер |
2620, |
|
|
|
П |
|
2720, 2740 |
|
|
|
|
шоттар |
||
|
|
|
|
|
|
Пассивті |
3 |
30, 31, 32, 33, 34, |
Қысқа мерзімді |
|
|
|
|
35 |
міндеттемелер |
|
|
Пассивті |
4 |
40 ,41, 42, 43, 44, |
Ұзақ мерзімді |
|
|
|
|
|
міндеттемелер |
|
|
Пассивті |
5 |
50, 51, 52, 53, 54, |
Капитал мен |
|
|
|
|
|
резервтер |
|
|
Пассивті |
6 |
60, 61, 62, 63, 64 |
Кірістер |
6020, 6030 |
|
|
|
кП |
|
шоттар |
|
|
|
|
|
||
Активті |
7 |
70, 71, 72, 73, 74, |
Шығыстар |
|
|
|
|
75, 76, 77 |
|
|
|
Активті |
8 |
80 |
Өндірістік есепке |
Үлестіруші- |
|
|
|
|
алу шоттары |
жинақтаушы |
|
|
|
|
(калькуляциялық) |
шоттар |
|
|
|
|
|
|
Ескерту: П — пассивті, кП — контрпассивті.
323
|
М а зм ұ н ы |
|
Кіріспе.......…………………………………………………......................... |
3 |
|
|
І ТАРАУ. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК |
|
|
ЕСЕПТІҢ НЕГІЗДЕРІ |
|
1 |
бөлім. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК |
|
ЕСЕПТІҢ НЕГІЗДЕРІ |
|
|
1 |
Бөлімше. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ |
|
НЕГІЗДЕРІ....................................................................................................... |
7 |
|
1.Бухгалтерлік есеп туралы мәліметтер.....………......................... 7
2.Бухгалтерлік есептің объектілері……………………................... 9
3.Бухгалтерлік есептің әдістері... ………………….......................... 11
4.Бухгалтерлік баланс.....………………………………...................... 11
5.Шоттар мен қосарлы жазу…………………………........................ 15
6.Синтетикалық және аналитикалық шоттар.
Субшоттар………................................................................................... 19
7.Шаруашылық операциялардың әсерінен болған шаруашылық құралдар мен
олардың көздерінің жағдайындағы өзгерістер.............................. |
22 |
8.Қосарлы жазудың бақылаудағы маңызы..........………................. 28
9.Құжаттау.....................……………………………………................... 31
10.Тугендеу...............………………………………………..................... 33
11.Бағалау...…………………………………………………................... 35
12.Калькуляциялау.....…………………………………........................ 37
13. |
Есепті регистрлер. Қателерді түзету әдістері............................. |
38 |
2 Бөлімше. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІҢ ТӘЖІРИБЕЛІ |
|
|
НЕГІЗДЕРІ...................................................................................................... |
41 |
|
14. |
Шаруашылық құралдар мен олардың көздері туралы |
|
|
мәліметтер бойынша кіріспе балансты құрастыру..................... |
41 |
15.Кіріспе баланстың мәліметтері бойынша синтетикалық шоттарды ашу. Синтетикалық шоттарда шаруашылық
|
операцияларды жазу….......................................................................... |
42 |
16. |
Айналымдарды есептеу мен шоттар бойынша қалдықтарды |
|
|
есептеп шығару...................................................................................... |
46 |
17. |
Синтетикалық шоттардағы жазулардың дұрыстығын |
|
|
бақылау және қорытынды балансты құрастыру.......................... |
48 |
18.Кіріспе және қорытынды бухгалтерлік баланстардың мәліметтері бойынша кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау...…................................................................................................. 50
324
2 бөлім. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП
1 Бөлімше. АҚША ҚАРАЖАТТАРЫНЫҢ ЕСЕБІ..…....................... 51
19.Банкіде есеп айырысу шотын ашу...........…………….................... 51
20.Төлемтапсырмаларындайындау..........……………........................ 53
21.Банкіден қолма-қол ақшаны алу тәртібі..........……...................... 54
22.Банкіге қолма-қол ақшаны өткізу тәртібі…………...................... 55
23.Есеп айырысу чектерін қолдану……………………...................... 56
24.Вексельдер арқылы есеп айырысулар……………........................ 57
25.Банктің көшірмелері. Есеп айырысулардағы
қателерді түзету.…........................................................................................ |
59 |
26. Есеп айырысу шоты бойынша негізгі бухгалтерлік |
|
проводкалар............................................................................................ |
60 |
27.Валюталық шоттардағы ақша қаражаттарының есебі…........... 62
28.Кассалық операцияларды жүргізудің тәртібі...…………............ 63
29.Кассалық кітап жүргізу………………………….............................. 64
30.Есепті тұлғалармен есеп айырысулардың есебі…...................... 66
31.Кассалық операциялардың есебі бойынша негізгі
бухгалтерлікпроводкалар................................................................... |
67 |
2 Бөлімше. ЕҢБЕКАҚЫ БОЙЫНША ЕСЕП АЙЫРЫСУДЫ |
|
ҰЙЫМДАСТЫРУ......................................................................................... |
69 |
32.Еңбекақы бойынша есеп айырысуларды ұйымдастыру…….... 69
33.Еңбекақының аналитикалық есебі. Бет есептер.
Есептеу-төлеу ведомосы..................................................................... |
70 |
34. Еңбек ақыдан ұсталымдардың түрлері. Жеке тұлғалардан |
|
табыс салығын ұстау тәртібі............................................................. |
71 |
35.Еңбек демалысы уақытына ақша есептеу...…………………....... 72
36.Еңбекақы бойынша есеп айырысулардың синтетикалық
|
есебі. Депонирленген еңбекақының есебін ұйымдастыру........ |
74 |
37. |
Еңбекақы бойынша есеп айырысудың есебі жөнінен негізгі |
|
|
бухгалтерлік проводкалар.................................................................. |
75 |
38. |
Мердігерлік келісім шарты бойынша жұмысшылардың |
|
|
еңбекақысын есептеудің ерекшеліктері......................................... |
76 |
3 Бөлімше. ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУ БОЙЫНША |
|
|
ЕСЕП АЙЫРЫСУЛАРДЫҢ ЕСЕБІ......................................................... |
78 |
|
39. |
Қазақстан Республикасы Жинақтаушы Зейнетақы Қорына |
|
|
жарналар есептеу (ЖЗҚ)..................................................................... |
78 |
40.Қазақстан Республикасы әлеуметтік қамсыздандыру қорының ұйымдастырылу мен жұмсалуы..……………............. 79
325
41. Жинақтаушы Зейнетақы қорымен есеп айырысулар есебі |
|
бойынша негізгі бухгалтерлік проводкалар.................................. |
80 |
4 Бөлімше. МАТЕРИАЛДЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАР, ӨНДІРІС |
|
ЖӘНЕ ӨНІМДІ ӨТКІЗУДІҢ ЕСЕБІ........................................................ |
81 |
42.Өндірістік қорлардың есебі...........…………………........................ 81
43.Негізгі құралдардың есебі…………………………......................... 82
44.Материалдық активтердің есебі.............…………........................ 86
45.Өнім өндіруге (жұмыстар мен қызметтерді атқаруға)
|
шығындардың құрамы....................................................................... |
88 |
46. |
Өндірістегі шығындардың есебі мен өнімнің (жұмыстардың, |
|
|
қызметтердің) өзіндік құнын калькуляциялау............................. |
90 |
47. |
Тауарлар, жұмыстар және қызметтерді өткізу бойынша |
|
|
шығыстардың есебі мен үлестірілуі................................................ |
92 |
48. |
Дайын өнім мен өткізудің есебі........................................................ |
93 |
49. |
Айырбастау (бартерлі) операциялардың есебі............................. |
95 |
50. |
Бірлескен қызметтің бухгалтерлік есебі........................................ |
96 |
5 Бөлімше. БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР ЕСЕБІ...…………........................... |
99 |
|
51.Қаржылық салымдардың түрлері...………………......................... 99
52.Акционерлік қоғамның меншікті акцияларының қозғалысы
|
бойынша операциялардың есебі....................................................... |
100 |
53. |
Дивидендтер есебі................................................................................. |
102 |
54. |
Қор нарығының акцияларымен операциялардың есебі…….... |
104 |
55. |
Борыш міндеттемелері бойынша операциялардың есебі.......... |
106 |
56. |
Бағалы қағаздардың бағасыздануы бойынша операциялар..... |
112 |
6 Бөлімше. ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ЕСЕБІ............... |
114 |
|
57. |
Валюталық операциялардың бухгалтерлік есебін |
|
|
ұйымдастыру........................................................................................... |
114 |
58.Тауарлардың экспорты бойынша операциялардың есебі.....…. 115
59.Тауарлардың импорты бойынша операциялардың есебі.……. 118
60.Реэкспорттық операциялар есебінің негізгі қағидалары..…..... 120
7 Бөлімше. КАПИТАЛ, ҚОРЛАР, НЕСИЕЛЕР МЕН БЮДЖЕТТЕН ТЫС ТӨЛЕМДЕРДІҢ ЕСЕБІ………........................... 121
61.Жарғылық капиталды қалыптастыру. Жарғылық капиталға салымдар бойынша құрылтайшылармен есеп
айырысулардың есебі........................................................................... |
121 |
62. Арнаулы тағайындалу қорлары және резервтік қорды |
|
қалыптастыру мен пайдалану............................................................ |
123 |
63. Банк несиелерінің есебі........………………...................................... |
124 |
326
3 бөлім. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП БЕРУ МЕН ОНЫҢ ЕСЕБІН |
|
ҰЙЫМДАСТЫРУ ҚАҒИДАЛАРЫ |
|
1 Бөлімше. ҚАРЖЫЛЫҚ НӘТИЖЕЛЕРДІҢ ЕСЕБІ. |
|
САЛЫҚТАР. ЕСЕПТІЛІК........................................................................... |
126 |
64. Кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесін есептеу. |
|
Баланстық кірістің (пайданың) құрамы......................................... |
126 |
65.Қосымша құнға салынатын салық.......……………....................... 127
66.Корпоративтік табыс салығы..............…………….......................... 130
67.Акциздер мен олардың бюджетке аударылуы……..................... 131
68.Жол қорына кіретін салықтар.........................…….......................... 133
69.Кәсіпорындар мүлкінің салығы....…………………....................... 135
70.Әлеуметтік салық.....…………………………………....................... 136
71. Бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салық салу… 139
72.Инвестициялық салық несиесі.........………………........................ 141
73.Баланстың реформациясы. Табыстар бойынша
құрылтайшылармен есеп айырысулар............................................ |
142 |
74.Бухгалтерлік есеп беру мен есеп айырысулар...…....................... 143 2 Бөлімше. БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕПТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ......…...... 145
75.Жұмыс есеп жоспарын құру...................…………........................... 145
76.Есептің үлгісін таңдау. Аналитикалық есептің регистрлерін
таңдап алу................................................................................................ |
146 |
77.Бас бухгалтердің құқықтары мен міндеттері.……...................... 149
78.Құжаттардың сақталуы. Нормативтік құжаттар мен
нұсқауларды қолдану ережелері....................................................... |
151 |
79. Банкроттық рәсім кезіндегі бухгалтерлік есеп жүргізудің |
|
тәртібі........................................................................................................ |
152 |
ІІ ТАРАУ. Бухгалтерлік операцияларды |
|
жүргізудің әдістері |
|
Әдістемелік көрсетулер............................................................................... |
156 |
I Бөлім. Қысқа мерзімді активтер............................................................. |
162 |
II Бөлім. Ұзақ мерзімді активтер............................................................... |
189 |
III Бөлім. Қысқа мерзімді міндеттемелер.............................................. |
210 |
IV Бөлім. Ұзақ мерзімді міндеттемелер................................................. |
225 |
V Бөлім. Капитал мен резервтер............................................................. |
234 |
VI Бөлім. Кірістер.......................................................................................... |
244 |
VII Бөлім. Шығыстар................................................................................... |
251 |
VIII Бөлім. Өндірістік есепке алу шоттары........................................... |
260 |
327
Контрарлықшоттар....................................................................................... |
271 |
№ 5410 «Есептік жылдың пайдасы (залалы)» шоты........................... |
273 |
№ 1 қосымша.................................................................................................. |
275 |
№ 2 қосымша.................................................................................................. |
282 |
№ 3 қосымша.................................................................................................. |
301 |
№ 4 қосымша.................................................................................................. |
321 |
328
Рашид Сүлейменұлы Әбдішүкіров Бораш Смаилұлы Мырзалиев
БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕП
Оқу құралы І кітап
«Нұр-пресс» ЖШС бас директоры Н. Н. Жансеитов
Оператор: Т. В. Симоненко Беттеуші: А. А. Сляднева Корректор: Б. М. Джампеисова Дизайн: А. В. Милованов
«Нұр-пресс» баспасы
050057 Алматы қ.,
М. Өзтүрiк к-сi, 12 үй.
Тел./факс: (727) 2747-833, 2742-650. Е-mail: law-literature2006@rambler.ru
329