11. Өздік жұмыс тапсырмалары

№1 өздік жұмысына нұсқа таңдау

Студенттер семестр аралығында екі өздік жұмысын орындайды. Нұсқаны сынақ кітапшасының соңғы санымен таңдайды. Мәтіндік құжатты рәсімдеу А4 стандарттық формат-парағында орындалады.

Оқытушы есептердің дұрыстығы және дұрыс толтырылуын тексергеннен кейін ғана студенттермен орындалған тапсырмалар жеке қорғалады.

№1 өздік жұмысы семестрдің 7-ші аптасында қорғалу керек.

№1 СӨЖ № кестеге сәйкес 5 тапырма бар.

№ кесте- бірінші СӨЖ үшін тапсырма нұсқалары

Сынақ кітапша нөмірінің соңғы цифрі	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9
	1.1	1.2	1.3	1.4	1.5	1.6	1.7	1.8	1.9	1.1
	2.1	2.2	2.3	2.4	2.5	2.1	2.2	2.3	2.4	2.5
	3.1	3.2	3.3.	3.4	3.5	3.1	3.2	3.3	3.4	3.5
	4.1	4.2	4.3	4.4	4.5	4.2	4.3	4.4	4.1	4.2
	5.1	5.2	5.3	5.4	5.5	5.1	5.2	5.3	5.4	5.5

Есеп шығару кезінде гидравликалық құрылғының жұмысын түсіндіретіндей, графикалық схемалар мен суреттерді көрсету қажет.

Гидростатика

Қозғалмайтын сұйықтағы қысымды гидростатикалық деп аталады, ол екі қасиетке ие:

• сұйықтың ішкі бетінде, ол әрқашанда сұйық көлемінің ішкі нормасы бойынша бағытталған;

• сұйықтың ішіндегі әрбір нүктесінде ол барлық бағытта бірдей болады, яғни әрекет етуші иілу ауданының бұрышына тәуелді емес.

Қозғалмайтын сұйықтың кез келген нүктесінде гидравликалық қысым Р тудырса, егер массалық күш сандарынан тек қана бір ауырлық күш әсер етіп тұрса, онда гидростатиканың негізгі теңдеуі болып есептеледі.

P = Pа + hpq= Pа + γh (1)

Мұнда Pа- сұйық деңгейінің қысымы; h- қарастырылатын нүкте тереңдігі, қысыммен Pа бетінен есептелінген).

Қарастырылып жатқан нүкте Pа қысымды беттен жоғары болып орналасса, формуладағы екінші мүше кері болады. Бұл теңдеудің басқаша жазу формасы келтірсек, онда:

Z + P = Zo+ Po+ Po (2)

pq pq

Мұнда Z, Zo- горизонтальді беттен есептелген, нүкте мен босатылған беттің кертикальді координаталары; P/ (pq)- пьезометриялық биіктік.

Жазық бетке түсетін сұйық қысым күші гидростатикалық қысымның Р қабырға ауданының S қосындысына тең.

F=PS

Есеп шығаруға арналған нұсқаулар.

Гидростатика бойынша есеп шығармас бұрын З қысымы мен F күш мағыналарын игеру қажет. Есептерді шығару барысында қозғалмайтын сұйықтың қысымын анықтау үшін гидростатиканың негізгі теңдеуін қолдану керек. Осы теңдеуді қолдана отарып, оның екінші мүшесін ескерген жөн, бұл теңдеудің оң жақ бөлігінде мүше кері және оң болуы мүмкін.

Қысымға сәйкес абсолютті, артық және вакуумдық қысымдар, қысымға сәйкес қысым, меншікті салмақ және биіктік арасындағы байланысты білу қажет (пьезометриялық биіктікпен).

Поршень, поршень жүйесі берілген есептерді шығару барысында, поршеньге әсер етуші барлық күштер теңдігі нөлге тең екенін ескеріп, тепе-теңдік теңдеуімін шығару шарт.

1.1. есеп.

Монометр Рм=0,08 Мпа, Н о=1,5 м, Р =1000кг/м³ көрсеткіші бойынша диаметрі Д =1 м қолтесік қақпақшасының сұйықтық (су) қысымының күшін анықтаңдар.

1.2. есеп.

Поршеньда жатқан Gжүгінің салмағы мен гидрожүйедегі қысымды анықтаңдар, еген оны көтеру үшін І поршеніне F=1 кН күші қосылса. Поршень диаметрі D=0,3 м; d=0,08 м. Биіктік әртүрлігін кеміту қажет.

1.3. есеп.

Соташық (шток) бойына бағытталған күшейтуді анықтау үшін цилиндрге бағытталған сұйықтықтың Рх қысымын анықтаңдар. Цилиндр диаметрі Д =0,05 м, соташық d=0,025 м. Шанашықтағы қысым Ро= 50 кПа, биіктігі Н о=5 м.үйкеліс күшін аныұтаудың қажеті жоқ. Сұйықтықтың тығыздығы Р =1000 кг/м³.

1.4 есеп.

Поршень күші қысымда диаметрі d=0,1 м, биіктігі Н =1,5 м. Сұйықтық тығыздығы Р= 800 кг/м ³. Рм манометр манометр көрсеткішін анықтаңдар.

1.5 есеп.

Реттығын соташығындағы F күшін анықтаңдар, егер вакуметр көрсеткіші Рвак = 60 кПа, артық қысым Р1 =1 МПа, биіктігі Н =3 м,поршень диаметрі Д =0,02 м, d=0,015 м; р = 1000 кг/м ³.

1.6 есеп.

Жүктемесі F=50 кН тең үш тұрақты гидроцилиндрді қажетті соташықпен ұстап тұру үшін Р1-қысымын анықтаңдар, егер қысымы Р2=Р3=0,3 кПа, диаметрі Д =0,04 м, d=0,02 м тең болса.

1.7 есеп.

F=70 кН жүктемесін цилиндрмен ұстап тұруға қажетті Р1 қысымын анықтаңдар. 2 қуыстағы қарсы қысым Р2 =0,3 МПа тең, 3 қуыс қысымы атмосфералыққа тең мөлшері Д4 = 0,08 м; Дш=0,07 м, d1=0,05 м.

1.8 есеп.

Соташыққа қоымдалған оның әрекетінен Д = 0,8 м диаметрлі поршень қозғалысы басталатын F күшінің минималдық мәнін анықтаңдар, егер серіппе күші Fа=100 Н, сұйықтық қысымы Р2 =0,2 МПа. Клапанның (ершіктің) ену тесігінің диаметрі d=0,01 м, соташық диаметрі d2=0,04 м. Гидроцилиндрдің соташық қуысындағыы сұйықтық қысымы Р1 =1 МПа.

1.8 есеп.

Клапан диаметрі Д =0,027 м, d=0,018 м, серіппе қатаңдығы С =6 н/мм. Оң жақтағы үлкен және сол жақтағы кіші поршень қысымы –атмосфералық. Р1 =0,8 МПа негізінде клапан ашуды қамтамасыз ететін, дифференциалды сақтандырғыш клапанының алдын ала қысыңқылау серіппесінің мөлшерін анықтаңдар.