2.3 Практикалық сабақтардың жоспары

Қалыпқа келтірілмейтін жүйелер

№1 практикалық сабақ

Тақырып: Істен шығуға дейінгі жұмыс уақыты экспоненциалдық заңдылыққа бағынған жағдайда, жүйелердің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтау

Сабақ мақсаты: Жұмыс уақыттарының таралым заңдылығы белгігі болған жағдайда, жүйенің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтауға машықтану.

Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 2, 3 және 4 дәрістерде келтірілген.

Тапсырма: Элементтің істен шыққанға дейінгі жұмыс уақыты экспоненциалдық заңдылыққа бағынады. Заңдылық параметрі . t = 100, 500, 1000, 1500, 2000, 2500 сағ. тең деп алып, жүйенің сенімдідік көрсеткіштерін анықтаңдар және p(t), (t), f(t) тәуелділіктерін тұрғызып, талдау жасаңдар. (1000, 1500 сағ.) уақыт интервалындағы элементтің істен шықпау және істен шығу ықтималдылықтарын анықтаңдар.

Әдебиеттер қос. 5(3-15), қос. 7 (5-16), дәріс материалдары.

Бақылау сұрақтары :

1. Экспоненциалдық заңдылықтың қолданыс аймағы.

2. Таралым параметрі (t) уақыт бойынша қалай өзгереді?

3. p(t), (t), f(t) көрсеткіштерінің өзгеру графиктерін көрсетіңдер

№ 2 практикалық сабақ

Тақырып: Істен шығуға дейінгі жұмыс уақыты қалапты заңдылыққа бағынған жағдайда, жүйелердің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтау

Сабақ мақсаты : Жұмыс уақыттарының таралым заңдылығы белгігі болған жағдайда, жүйенің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтауға машықтану.

Әдістемелік нұсқау : Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 2, 3 және 4 дәрістерде келтірілген. Сенімділік сипаттамаларын анықтау барысында қалыпты заңның нормалданған функциясын қолданыңдар.

Тапсырма: Элементтің істен шыққанға дейінгі жұмыс уақытының таралу заңдылығы қалыпты заңдылыққа бағынады. Заңдылықтың параметрлері белгілі: m = 100 cағ. және ² = 1000 сағ. t₁ = 70 сағ. дейінгі және t₁ = 70 –тен t ₂ = 90 сағ. дейінгі уақыт интервалындағы элементтің сенімлілік көрсеткіштерін p(t₁), p(t₁, t₂), Q(t₁), Q(t₁, t₂), f(t₁), λ(t₁) және Т_ср есептеңдер.

Ескертпе: Есептеуде қажет болатын қалыпты заңның нормалданған функциясының Ф(z) кейбір мәндері : z=0,95; 0,32 мәндері үшін, ф (0,95)=0,829 және ф (0,32)=0,626.

Әдебиеттер қос. 5(3-15), қос. 7 (5-17), дәріс материалдары.

Бақылау сұрақтары:

1. Қалыпты таралым параметрлерінің мағанасы.

2. Қалыпты заңдылықтың қолданыс аймағы

3. Қалыпты заңның нормалданған функциясы Ф(z) арқылы істен шығу ықтималдылығы қалайша анықталады?

№3 практикалық сабақ

Тақырып: Істен шығуға дейінгі жұмыс уақыты Вейбулла таралымына бағынған жағдайда, жүйелердің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтау

Сабақ мақсаты : Жұмыс уақыттарының таралым заңдылығы белгігі болған жағдайда, жүйенің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтауға машықтану.

Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 2, 3 және 4 дәрістерде келтірілген.

Тапсырма: Жүйелердің сенімділігі (механикалық жабдықтар, қуатты генераторлық лампалар, кейбір шала өткізгішті аспаптар) Вейбулла таралымымен сипатталады. Таралымның берілген параметрлері үшін және К = 2,6, жүйелердің t = 200, 400, 600, 800, 1000, сағ. сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін тауып, p(t), (t), f(t). тәуелділіктерін тұрғызыңдар. К = 1,0 және К = 0,5 деп алып, есептеулерді қайталаңдар. Есептеу нәтижесін талдап, К- параметрінің сенімділікке тигізер әсерін анықтаңдар.

Әдебиеттер қос. 5(3-15), қос. 7 (5-17), дәріс материалдары.

Бақылау сұрақтары:

1. Вейбулла заңдылығының қолданыс аймағы

2. α және к параметрлерінің сенімділік функцияларына тигізер әсері

№ 4 практикалық сабақ

Тақырып: Сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін статистикалық анықтау

Сабақ мақсаты: Сенімділік сынағының нәтижелері бойынша, істен шықпау P^*(t) және істен шығу Q^*(t) ықтималдылықтарын, істен шығу жиілігі f^*(t) мен істен шығу қарқынын λ^*(t) анықтау.

Әдістемелік нұсқау; Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 4 дәрісте келтірілген. Есепті шығару барысында (3.2), (3.7), (3.12), (3.16), сонымен қатар (12.2), (12.3) және (12.6) формулаларын қолданыңдар.

Тапсырма:

1. N=100 қалыпқа келтірілмейтін жүйелер сынақтан өтсін. t₁=7500 сағатта істен шыққан жүйелер саны n(t₁)=10; t₂=8000 сағатта - n(t₂)=11, t₃=8500 сағатта n(t₃)=13 деп тіркелген.

t₂=8000 сағат үшін р^*(t₂), Q^*(t₂), f^*(t₂) және λ^*(t₂) мәндерін анықтаңдар, f^*(t₂) және λ^*(t₂) мәндері үшін t₁=t₂-Δt/2; t₃=t₂+ Δt/2, (мұндағы Δt = t₃ - t_1, ал t₂ уақыт моменті интервалдың ортасында орналасқан ) интервалдарын қарастырыңдар ..

2. Сынақ NUT жоспары бойынша жүргізілген. Жоспар бойынша N=40, T=480 сағ.Сынақ нәтижелері: t₁=51; t₂=65; t₃=100; t₄=138; t₅=158; t₆=261; t₇=320; t₈=365; t₉=422 сағ.

Сынақ нәтижелері бойынша істен шығу қарқынын λ^*.табыңдар

Әдебиеттер қос.. 5 (75-84); дәріс материалдары

Бақылау сұрақтары:

1. Сынақтың қандай түрлерін білісіңдер?

2. Сынақ жоспары деп нені түсінесің?

3. Сынақтың қандай жоспарларын білесің ?

№5 практикалық сабақ

Тақырып: Сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін статистикалық анықтау

Сабақ мақсаты : Сенімділік сынағының нәтижелері бойынша, істен шыққанға дейінгі жұмыс уақытының орта мәнін Тср және дисперсиясы D^*(t) мен ортаквадраттық ауытқуын σ^*(t) анықтау. Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 4 дәрісте келтірілген. Есепті шығару барысында (4.4), (4.7), (4.8) формулаларын қолданыңдар

Тапсырма:

1. Сынақтан өтетін жүйелер саны N=8.Әрбір жүйенің істен шыққанға дейінгі жұмыс істеу уақыты төменде берілген

t₁t₂t₃t₄t₅t₆t₇t₈

12300 7600 14100 2900 9300 8500 10600 13100

Сынақ нәтижелері бойынша Т^*ср, D^*(t), τ^*(t) мәндерін ақықтаңдар.

2) Сынақ NUN жоспары бойынша жүргізілген. Жоспар бойынша N=10.Әрбір жүйенің істен шыққанға дейінгі жұмыс істеу уақыты төменде берілген

t t t t t t t t t t

10 15 50  100 25 30 90 40 70 60

Алғашқы істен шыққанға дейінгі жұмыс уақытының Т^*ср (орта мән) нүктелік бағалануын табыңдар.

Әдебиеттер қос. 5 (75-84), дәріс материалдары

Бақылау сұрақтары:

1. Жұмыс уақытының орта мәні қалай анықталады?

2. Дисперсия ұғымы

3. Орта квадраттық ауытқу ұғымы

Қалыпқа келтірілетін жүйелер

№6 практикалық сабақ

Тақырып_: Қалыпқа келтірілетін жүйелердің сенімділік көрсеткіштері.

Сабақ мақсаты_: Істен шығу ағындарының қасиеттерін қолдана отырып, қалыпқа келтірілетін жүйелердің сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін анықтау.

Әдістемелік нұсқау_: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 5 дәрісте келтірілген.

Тапсырма _:

1. _{Істен шығу ағындарының параметрі келесі өрнекпен берілген}

_{ω(t) = 0,2*10}^-3_*()

_{Келтірілген формуланы қолдана отырып,} алғашқы істен шыққанға дейінгі жұмыс уақытының _{орта мәнін анықтаңдар.}

_{Ескертпе: қасиетін пайдаланыңдар}

_{2) Жүйелердің істен шығуларын талдау нәтижесінде, істен шығу жиілігінің келесі өрнегі алынған}

_{Алғашқы істен шыққанға дейінгі уақыт аралығындағы сенімділіктің келесі сипаттамаларын табыңдар P(t), λ(t), tcp, ω(t).}

Әдебиеттер қос. _{5 [15-26], қос.7 [16-28]}

Бақылау сұрақтары:

1. _{Қалыпқа келтірілетін жүйелер түсінігі}

2. _{Қалыпқа келтірудің қандай модельдерін білесіңдер}

3. _{Істен шығу ағындары. Қарапайым стационарлық ағым түсінігі}

_№7 практикалық сабақ

Тақырып_: Сенімділік көрсеткіштерінің сандық мәндерін статистикалық анықтау

Сабақ мақсаты_: Сенімділік сынағының нәтижелері бойынша, қалыпқа келтірілетін жүйелердің сенімділік көрсеткіштерін анықтау.

Әдістемелік нұсқау_: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 5 дәрісте келтірілген

Тапсырма _:

₁₎ Сынақ _NRT жоспары бойынша жүргізілген. Жоспар бойынша _{N=80, T=180 сағ.}. Сынақ кезінде істен шығу оқиғаларының уақыттары тіркелген_{: t1=48, t2=75, t3=118, t4=142 және t5=175 сағ.} Сынақ нәтижелері бойынша істен шығу қарқынын _λ^* есептеп табыңдар

_{2) (t1, t2) уақыт интервалында қалыпқа келтірілетін жүйеге бақылау жүргізіліп, n(t1, t2) істен шығу оқиғалары тіркелген. Бақылауға дейін жүйе t1 сағ жұмыс істеген, ал бақылау соңында жалпы жұмыс уақыты t2 сағ. құрады. t1=350 сағ. t2=1280 сағ. және n(t1, t2)=15 деп алып, істен шығу аралығындағы жұмыс істеу уақытын табыңдар.}

_{3) N=100 қалыпқа келтірілетін жүйелерді эксплуатациялау кезінде істен шығу сандарын n әрбір Δt=100 сағ. интервалында тіркеуге алып отырған. 1000 сағ. өткендегі бақылау нәтижелері төмендегі кестеде келтірілген}

Δti сағ.	0-100	100-200	200-300	300-400	400-500	500-600	600-700	700-800	800-900	900-1000
n	2	4	6	7	8	9	9	10	10	10

Сынақ нәтижелері бойынша істен шығу қарқынын _λ(t) есептеп, графигін тұрғызыңдар _{Ескертпе}: Есептеу кезінде келесі формуланы қолданыңдар _λ(ti)=

мұндағы N(t_i) - t_i уақыт моментіндегі сынақтан өтіп жатқан жүйелер саны, Δt – интервал ұзақтығы, n(Δt_i) - i- ші интервалда орын алған істен шығу сандары

Әдебиеттер қос5 [15-26],қос.7 [16-28]

Бақылау сұрақтары:

1. _{λ(t) графигін салып, талдау жасаңдар}

2. Сенімділік көрсеткіштерін статистикалық анықтау

3. _{Қалыпқа келтірілетін жүйелердің сенімділік көрсеткіштері}

№8 практикалық сабақ

Тақырып: Сенімділіктің комплекстік көрсеткіштері

Сабақ мақсаты : Даярлық және оперативтік даярлық коэффициенттерін, сонымен қатар еріксіз тұру және техникалақ қолданыс коэффициенттерін анықтау.

Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 6 дәрісте келтірілген

Тапсырма:

1. Істен шығу аралықтарындағы жұмыс уақытының орта мәні t_cp=500 сағ., қалыпқа келтіру уақытының орта мәні t_вср=2 сағ.. Істен шығу аралықтарындағы уақыт таралымы экспоненциалдық заңдылыққа бағынады. Даярлық коэффициентін К_г және оперативтік даярлық коэффициентін К_ог(t) уақыттың t=200 сағ. мәнінде анықтаңдар. Сонымен қатар еріксіз тұру коэффициентін де К_п. анықтаңдар.

2) Қалыпқа келтірілетін жүйенің даярлық коэффициентіK_r = 0,9. Қалыпқа келтіру уақытының орта мәні t_вcp = 100 сағ. t = 10 сағаттағы жүйенің ақаусыз күйде болатындығының K_r (t) ықтималдылығын табыңдар .

3) Қалыпқа келтірілетін күрделі жүйенің істен шығу қарқыны тұрақты шама 1/сағ. Қалыпқа келтіру уақытының орта мәні t_вcp=100 сағ.. t₀=10 сағаттағы жүйенің жұмыстық күйде болу ықтималдылығын K_r (t) есептеңдер.

Әдебиеттер қос.7 [16-28], дәріс материалдары

: Бақылау сұрақтары:

1 Сенімділіктің қандай комплекстік көрсеткіштерін білесіңдер? Неге олар комплекстік деп аталады?

2. Даярлық коэффициенті және еріксіз тұру коэффициенті нені сипаттайды?

3 Даярлық коэффициенті мен техникалық қолданыс коэффициенттерінің айырмашылығы неде?

Локолдық жүйелердің сенімділігін есептеу

№9 практикалық сабақ

Тақырып: Параллель-тізбектей жалғанған құрылымдық схемасы бар жүйелердің сенімділігін есептеу.

Сабақ мақсаты:Күрделі жүйелердің сенімділігін айқындауға машықтану

Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 7 дәрісте келтірілген

Тапсырма:

1. Сенімділіктің төмендегі құрылымдық схемасы бойынша, жүйенің сенімділігін есепте

Жүйе бөлшектерінің сенімділігі берілген: p₁=p₂=0,6 ; p₃=p₄=0,8 ; p₅=0,9.

2. Резервтелген жүйенің сенімділік құрылымдық схемасы берілген.

Жүйе бөлшектерінің істен шығу қарқындары тұрақты _λ=const және сандық мәндері белгілі:

_{λ1= λ2=0.23*10}^-3_{, 1/ сағ.; λ3=0,5*10}^-4 _{1/ сағ.; λ4= λ5=0,4*10}^-3 _{1/ сағ.;}

Істен шыққанға дейінгі жүйенің жұмыс уақытының орта мәнін Т_ср табыңдар.

Ескертпе: Т_ср=, мұндағы Р_с(t) –жүйенің істен шықпау ықтималдылығы.

Әдебиеттер қос. 7 [29-45], дәрістік материалдар .

Бақылау сұрақтары:

1 Сенімділіктің құрылымдық схемасы дегеніміз не?

2 Қандай жағдайда сенімділіктің құрылымдық схемасында бөлшектер тізбектей жалғанады?

3 Қандай жағдайда сенімділіктің құрылымдық схемасында бөлшектер параллель жалғанады?

№10 практикалық сабақ

Тақырып:Жұлдызды схеманы үшбұрышқа және керісінше түрлендіру тәсілін қолдану.

Сабақ мақсаты:Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау

Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 7 дәрісте келтірілген_{. Есептеу барысында келесі тәртіпті ұстану қажет}

1. Үшбұрыш схемасымен жалғанған 1, 2 және 5 бөлшектерді жұлдызды схемаға түрлендіру қажет.

2. Жұлдызды схема бөлшектерінің істен шығу ықтималдылықтарының эквивалентті мәндерін q₁,q₂,q₅ сәйкесінше формулаларды қолдана отырып анықтау қажет.

3. Эквивалентті схемадағы 1, 2 және 5 бөлшектердің істен шықпау ықтималдылықтарын р₁, р₂,р₅. анықтау қажет

4. Эквивалентті схеманың (тізбектей-параллель жалғанған) істен шықпау ықтималдылығын анықтау қажет.

Тапсырма:

Сенімділіктің төмендегі құрылымдық схемасы бойынша, жүйенің сенімділігін есепте. Жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең

1

3

2

5

4

Әдебиеттер нег.2 [53-54] ,дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Күрделі құрылымдық схемаларды қарапайым түрге келтірудің қандай тәсілдерін білесің?

2. Жұлдызды схеманы үшбұрышқа және керісінше түрлендіру тәсілінің негізінде не жатыр?

3. Есептеудің негізгі кезеңдерін атап өтіңдер.

№11 практикалық сабақ

Тақырып:Күрделі құрылымды базалық элементке жіктеу тәсілі.

Сабақ мақсаты:Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау.

Әдістемелік нұсқау: Сенімділікті есептеу кезінде _{келесі тәртіпті ұстану қажет.}

1 Базалық бөлшек ретінде 5 бөлшекті алыңдар.

2 5 –ші бөлшекті қысқа тұйықтап, алынған жаңа схемаға 5 бөлшекті тізбектей жалғаймыз. Жаңа схеманың сенімділігін (істен шықпау ықтималдылығы) есептеу кезінде, 5 бөлшектің жұмыс істеу ықтималдылығы р₅ алынады.

3 5 –ші бөлшекті ажыратып, алынған схемаға 5 бөлшекті тізбектей жалғаймыз. Жаңа схеманың сенімділігін (істен шықпау ықтималдылығы) есептеу кезінде, 5 бөлшектің істен шығу ықтималдылығы (1-р₅) алынады.

4 Жүйенің ізделіп отырған сенімділігі 2-ші және 3-ші пунктерде есептеліп табылған сенімділіктердің қосындысына тең.

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег.2 [54,55], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Күрделі құрылымдық схемаларды қарапайым түрге келтірудің қандай тәсілдерін білесің?

2. Есептеудің негізгі кезеңдерін атап өтіңдер.

3. Бұл тәсілді қолдану барысында қандай пайымдамалар жасалады?

№12 практикалық сабақ

Тақырып: Күй тәсілі.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Күй тәсілі бойынша есептеу барысында келесі кестені қолданған жөн.

Күйлердің реттері	Бөлшектердің күйдері					Күйлердің ықтималдылықтары
	1	2	3	4	5
1 2 … 16

Кестені толтыру барысында «+»таңбасымен бөлшектердің жұмыстық күйін, ал «-» таңбасымен істен шығу күйлерін белгілеу қажет (жұмыстық күй 16 тең).Жүйенің ізделіп отырған сенімділігі әрбір күй ықтималдылықтарының қосындысына тең (кестенің соңғы бағанасы).

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег.1[71,72], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1 Сенімділіктің құрылымдық схемасы тізбектей жалғанған үш бөлшектен тұрады. Схеманың жұмыстық және істен шығу күйлерін анықтаңдар.

2 Сенімділіктің құрылымдық схемасы параллель жалғанған үш бөлшектен тұрады. Схеманың жұмыстық және істен шығу күйлерін анықтаңдар.

3. Тәсілдің кемшілігі неде жатыр?

№13 практикалық сабақ

Тақырып: Минималды жол және минималды қима тәсілі .

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау: Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Минималды жол және минималды қима тәсілімен құрылымдық схемаларды құру ережесі:

1 Алынған бір минималды жолдың бойындағы жүйе бөлшектері бір-бірімен тізбектей жалғанады, ал жолдар болса, бір-бірімен параллель қосылады. №10 практикалық сабақта келтірілген құрылымдық схема үшін минималдық жолдар болып келесі бөлшектердің жиынтығы алынады: 1,3; 1,5,4; 2,4; 2,5,3;

2. Әрбір минималдық қима бойында орналасқан бөлшектер бір-бірімен параллель жалғанады, ал қималардың өздері бір-бірімен тізбектей қосылады. №10 практикалық сабақта келтірілген құрылымдық схема үшін минималдық қималар болып келесі бөлшектердің жиынтығы алынады: 1,2; 3,4; 1,5,4; 2,5,3;

Минималдық жол тәсілі жүйенің істен шықпау ықтималдылығын жоғарғы жақтан шектейді, ал минималдық қима – төменгі жақтан шектейді .

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Әдебиеттер нег.1 [73-75], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Минималды жолды құрудың ережесі

2. Минималды қиманы құрудың ережесі

3 Минималды жол мен минималды қима тәсілдерінің нәтижелері бірдей ме?

№14 практикалық сабақ

Тақырып: Сенімділікті логико-ықтималдылық тәсілмен есептеу.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 8 дәрісте келтірілген. Төменде есептеуді негізгі кезеңдері келтірілген.

1. Жүйенің жұмыс істеу шарттарының сөз жүзінде айтылуы.

2. Жүйе жұмысының жұмыс істеу шартын логикалық функция F_л .арқылы өрнектеу.

3. Логикалық функцияны минимизациялау (қайталанбайтын формаға келтіру)

4. Логикалық функцияны F_л арифметизациялау

5. Оқиғаларды олардың ықтималдылықтарымен айырбастау

6. Жүйенің істен шықпау ықтималдылығын анықтау.

7. Алынған нәтижеге талдау жасау

Тапсырма: Жоғарыдағы тәсілді №10 практикалық сабақта қарастырылған сенімділіктің құрылымдық схемасына қолданып, жүйенің істен шықпау ықтималдылығын табыңдар. Есептеу кезінде жүйе бөлшектерінің сенімділіктері бірдей және сандық мәні 0.9 тең деп алыңдар.

Ескертпе: Логикалық функцияны F_л қайталанбайтын формаға келтіру үшін, функцияны 5 –ші базалық бөлшек бойынша екі құрылымға жіктеу қажет.

Әдебиеттер нег.1 [75-79], нег.2 [55-58],дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Есептеудің негізгі кезеңдерін атаңдар

2. Математикалық логиканың негізгі заңдары

3. Қарапайым логикалық операцияларды атаңдар

4. Бұл тәсілдің кемшілігі

№15 практикалық сабақ

Тақырып: Граф өткелдерді қолдану тәсіліне негізделген есептеулер.

Сабақ мақсаты: Тәсілді қолдана отырып, күрделі жүйелердің сенімділігін айқындау Әдістемелік нұсқау: Қажетті теориялық мағлұматтар және есептерді шығаруға арналған формулалар 9 дәрісте келтірілген. Есептеу кезінде (9.3), (9.4) және (9.5) формулаларын пайдаланыңдар.

Тапсырма: Жүйе үш бөліктен тұрады. Әр бөліктің істен шығу қарқыны =0,01 1/сағ. тең, ал қалыпқа келтіру қарқыны =2,0 1/сағ. Күйлердің граф өткелдері төменде берілген. Жүйенің жұмыс қабілеттілігінің ықтималдылықтарын және жүйенің даярлық коэффициентін (ықтималдылықтардың қосындысымен анықталады) табыңдар.

Ескертпе:: 1-ші күй – бөлшектердің бардығы жұмыс істеп тұр, күй ықтималдылығы р₁; 2-ші күй – бөлшектің біреуі істен шыққан, ықтималдылығы р₂; 3-ші күй - бөлшектің екеуі істен шыққан, ықтималдылығы р₃; 4-ші күй – жүйенің барлық бөлшектері істен шыққан. λ_іј және μ_іј сәйкесінше мәндері:

λ ₁₂=3λ=0,03; λ₂₃=2λ=0,02; λ₃₄= λ=0,01

μ₂₁= μ=2; μ₃₂=2 μ=4; μ₄₃=3 μ=6;

Әдебиеттер нег. .2 [58-68], дәрістік материалдар

Бақылау сұрақтары:

1. Тікелей граф-өткел бойынша теңдеудерді құру ережесі.

2. Есептеулерді жеңілдетудің жолдары

Қалыпқа келтірілетін жүйелерді есептеудің қандай тәсілдерін білесіңдер?