Вопрос 75. М. Багдановіч - публіцыст

Нарадзіўся ў Мінску Потым сям'я пераехала ў Гродна. Бацька - Адам - настаўнік, народаволец, збіральнік фальклору, аўтар кнігі (1895г). У 1896 г. ад сухот ва ўзросце 27 гадоў памёрла маці. Сям'я пераязджае ў Ніжні Ноўгарад, дзе бацька знаёміцца з М Горкім. У 1902 г. Максім паступае у гімназію. Хлопец адкрывае ў сабе схільнасць да беларускай мовы, культуры. Вывучае беларускую мову, піша вершы. Пасля гімназіі паступае ў Югаслаўскі юрыдычны ліцэй. Падчас вучобы ў ліцэі наведвае Вільню. Пасля 1911 г. піша ў часопісы "Украінская жізнь", "Петербургский ежемесячный журнал", газету "Наша ніва" беларускамоўныя вершы, матэрыялы пра Беларусь. У 1916 г. скончыў юрыдычны ліцэй і пераехаў у прыфрантавы Мінск. У Мінску працуе ў губернскай харчовай камісіі, у камітэце дапамогі ахвярам вайны. У лютым 1917 г. едзе ў Ялту паправіць здароўе, дзе ў маі памірае. Пахаваны на Аўткінскіх могілках непадалек ад дачы А. Чэхава. Аўтар зборніка "Вянок". Публіцыстычныя творы: артыкул "Іван Няслухоўскі (Янка Лучына)" - не завершаны ў 1910 г. Літаратурна-мастацкая крытыка: у 1911 г. у "Нашай ніве" (№ 3, 4, 5) - "Глыбы і слаі. Аглад беларускай краснай пісьменнасці 1910 г."

Першая прафесійная літаратурная праца: крытыка Купалы, зборнік "Жалейка", верш "Жніво", зборнік "Песні жальбы". Ен займаўся крытыкай творчасці Алеся Гаруна, Гальяша Леўчыка, Старога Уласа (Сівы-Сівіцкі), Цішкі Гартнага, Ядвігіна Ш. (Антона Лявіцкага), Галубка, З. Бядулі. Яго крытыка вельмі аргументавана - ён паказваў поспехі і недахопы ў літаратурным працэсе. Аўтар упершыню выказваецца пра дэмакратычны змест беларускай літаратуры і яе сацыяльнай асновы. Артыкул "За тры гады. Агляд беларускай краснай пісьменнасці 1911-13 гг.", надрукаваны ў зборніку "Калядная пісанка" ў 1913 г. Багдановіч больш глыбока і сур'езна робіць агляд беларускай паэзіі, гаворыць аб яе росце, крытыкуе зборнік "Шляхам жыцця" Я.Коласа, яго павярхоўнасць ("няма моцнага, неспадзяванага, яркага").

Артыкулы: "Белорусское Возрождение» 1914 г. для часопіса «Украінская жізнь» в № 1, 2. Адзін з першых нарысаў па гісторыі беларускай літаратуры ад старажытных часоў, рагледжаны праблемы славянскіх народаў. Узгадвае імёны: Чачота, Дуніна-Марцінкевіча, Багушэвіча, Каганца.

Артыкул "Забыты шлях" напісаны ў 1915 г, надрукаваны ў 1918 г. у газеце "Вольная Беларусь". "Беларусь мае сваю асобную душу, але мае сувязі з сусветнымі культурамі". Артыкулы 1914 г.: "Чырвоная Русь", "Братья-чехі", "Угорская Русь". Пісаў пра Ламаносава ў артыкулы "Паэзія геніяльнага вучонага" (1911).

Вопрос 76. Проблемы белоруссизации (20-30-е гг. Xх в.) в периодической печати

После установления советской власти практически не было газет на белорусском языке. С 1 марта 1918 г. — газета «Дзянніца». «Советская Беларусь» - сначала выходила в Смоленске (с 1 февраля 1920, еженедельник), затем в Минске до 1933. Новый этап в белорусской журналистике с 1924 г. Летом 1924 - укрупнение Беларуси, территория увеличилась вдвое (Витебск, Могилев). Появились округи, районы - 10 округов, 100 районов. «Звезда» до 1924 - только на русском языке, затем на двух, с 1927 г. «Звязда» - только на белорусском языке. В 1924-на белорусский язык перешла «Белорусская деревня» - общая белорусская газета.

В округах начинают создавать окружные газеты крестьянского направления. 9 окружных газет (в Борисове не было). «Белорусская деревня» становится газетой минского округа, потеряла много подписчиков. Белоруссизация шла на первом месте в газете. В 1925 совещание редакторов белорусских газет. Из 9 - три полностью на белорусском языке, остальные - не более 50 % площади отводили белорусскому языку. Не было подготовленных журналистов. Открывались курсы. Окружные газеты: «Наш працаўнік» (Климовичи), «Савецкая веска» (Мозырь), «Вясковы будаўнік» (Слуцк), «Камуніст» (Бобруйск). Некоторые газеты критиковались за то, что плохо переходили на белорусский язык («Полацкі пахар», «Камуніст»). В «Полоцком пахаре» работал Алесь Дудар, но его забрали в Минск. В 1925 г. в «Советской Белоруссии» статья: «На фронте бязглуздзіцы» - критика плохого языка газет. С 1926 "Полацкі пахар» - «Чырвоная поладчына». В 1926 г. - 68% изданий на белорусском языке. С 1924 выходит журнал «Работніца і сялянка».