23. Idea I praktyka wspólnego rynku

Utworzenie wspólnego rynku było jednym z celów EWG wymienionym w traktacie rzymskim, który przewidywał m. in.

- utworzenie unii celnej,

- harmonizację prawa gospodarczego

- utworzenie wspólnej polityki gospodarczej.

Etapy integracji (przypomnienie)

• Strefa wolnego handlu – polega na zniesieniu ceł i ograniczeń w handlu między krajami. Bariery mogą być zniesione na wszystkie bądź wybrane grupy towarów. W stosunku do państw zewnętrznych utrzymane są autonomiczne taryfy celne.

• Unia celna; - zniesienie wszelkich ograniczeń wewnątrz i wprowadzenie ujednoliconych ceł zewnętrznych

• Wspólny rynek- wprowadzenie swobodnego przepływu towarów, siły roboczej i usług i kapitału między członkami integracji.

• Unia gospodarczo walutowa; wspólne ustalanie celów polityki gospodarczej, koordynowanie budżetów, unifikacja polityki pieniężnej i wspólna waluta.

• Pełna integracja lub unia polityczna; wprowadzenie pełnej unifikacji systemów gospodarczych państw w zakresie polityki wewnętrznej jak i zewnętrznej włącznie z polityką zagraniczną , systemem bezpieczeństwa i obroną.

Sukcesy

W początkowym okresie odnotowano w procesie tworzenia wspólnego rynku znaczące sukcesy.Wprowadzono o niższe stawki wspólnej taryfy celnej niższe od przewidywanych przez GATT, ograniczono praktyki monopolistyczne, subsydia, rozbudowano infrastrukturę transportową, wprowadzono protekcyjną politykę rolną.

26. Rynek pracy w ue

Rynek pracy wiąże się z zasadą wolnego przepływu osób oraz zniesieniu przeszkód w zakresie wolności podróżowania, osiedlania się, podejmowania nauki i pracy. Wynika on m. in. z praw przysługujących z tytułu obywatelstwa Unii, które wprowadzono na mocy traktatu z Maastricht.Prawa pracowników

Traktat rzymski oraz wydane na jego podstawie przepisy uznaje, że pracownik pochodzący z kraju członkowskiego ma prawo do:

• Przyjmowania ofert pracy na całym obszarze Wspólnoty

• Swobodnego przenoszenia się w celu podjęcia pracy

• Swobodnego pobytu w kraju miejsca pracy

• Pozostania w kraju miejsca pracy po ustaniu zatrudnienia.

28. Porozumienie z Schengen

Porozumienie z Schengen.

podpisane w 1985 r. przez Niemcy Francję i kraje Beneluksu znoszące kontrole na granicach Kolejne kraje przystąpiły w 1993 r z wyjątkiem Wlk. Brytanii, Irlandii i Danii. Od 1996 z porozumieniem tym stowarzyszone są Islandia i Norwegia. 29. Wymień i krótko scharakteryzuj podstawowe polityki prowadzone przez UE

Wspólne polityki.

• Polityka handlowa,

• Polityka konkurencji,

• Polityka regionalna (strukturalna)

• Polityka rolna,

• Polityka transportowa,

• Polityka ochrony środowiska,

• Polityka społeczna zatrudnienia i kształcenia.

• Polityka handlowa

Podstawą prawną wspólnej polityki handlowej jest TWE. W obecnej wersji uwzględnia on poprawki wprowadzone przez Traktat o Unii Europejskiej i Traktat Amsterdamski.

Celem polityki handlowej jest: „przyczynienie się państw do harmonijnego rozwoju handlu światowego, do stopniowego znoszenia ograniczeń w handlu międzynarodowym i obniżania barier celnych. Główną inicjującą i wykonawczą rolę odgrywa Komisja działająca z upoważnienia RadyCelem polityki regionalnej

jest w zasadzie niwelowanie asymetrii w rozwoju regionalnym Różnice międzyregionalne we WE są szczególnie duże (kraje bogate i ubogie) Zróżnicowanie ma miejsce nawet w krajach bogatych.

Polityka rolna

Swoistym spoiwem rolnictwa wspólnoty jest jego rodzinny charakter.

Rodzinna własność rolnicza jest specyficzną formą własności prywatnej.

Przedsiębiorstwa rolne:

q prywatne przedsiębiorstwa zespołowe,

q rolnicze spółdzielnie produkcyjne

q przedsiębiorstwa państwowe (realizujące zadania z zakresu postępu biologicznego i agrotechnicznego.

30. Istota i cele polityki handlowej

Podstawą prawną wspólnej polityki handlowej jest TWE. W obecnej wersji uwzględnia on poprawki wprowadzone przez Traktat o Unii Europejskiej i Traktat Amsterdamski.

Celem polityki handlowej jest: „przyczynienie się państw do harmonijnego rozwoju handlu światowego, do stopniowego znoszenia ograniczeń w handlu międzynarodowym i obniżania barier celnych. Główną inicjującą i wykonawczą rolę odgrywa Komisja działająca z upoważnienia Rady

Zakres wspólnej polityki handlowej obejmuje:

• Stawki celne

• Zawieranie umów celnych i handlowych,

• Działania liberalizacyjne

• Środki ochronne w przypadku dumpingu i subwencji

Zakres przedmiotowy wspólnej polityki handlowej został poszerzony o handel usługami i prawami do własności intelektualnej. Związane jest to z faktem, iż sprawami liberalizacji handlu zajmuje się również WTO (GATT, GATS, TRIAS)

Swoboda przywozu

Ogólną zasadą systemu importowego Wspólnoty jest swoboda przywozu za wyjątkiem towarów tekstylnych i odzieżowych oraz produktów pochodzących z niektórych państw WNP, Albanii, Chin, Wietnamu, Korei Północnej i Mongolii. Towary te podlegają surowszym środkom nadzoru i kontroli; m. in. ograniczenia ilościowe i kwotowe.

31. Instrumenty polityki handlowej

Podstawowym instrumentem polityki handlowej jest wspólna zewnętrzna taryfa celna. Wspólnota działa na zasadzie unii celnej, która polega na zakazie stosowania wewnątrz ceł oraz wprowadzeniu wspólnej taryfy celnej w stosunkach z krajami trzecimi.

Jednakowe środki ochronne

Wspólnota może wprowadzić środki ochronne przed nadmiernym importem jeżeli import wzrasta bardzo szybko i powoduje poważną stratę producentom.

Środki ochronne

Komisja może wprowadzić środki ochronne w postaci:

o Zmiany ważności dokumentów wymaganych przy nadzorze importu,

o Licencjonowania importu a zwłaszcza zastosowanie ograniczeń ilościowych

Inne instrumenty ochrony rynku

Do instrumentów ochrony handlowej zaliczane są również postępowania antydumpingowe i antysubwencyjne.

32. Istota dumpingu i środki antydumpingowe

Antydumping

Najczęściej wykorzystywany jest antydumping. Można go zastosować, gdy wystąpi dumping, zostanie wyrządzona szkoda przemysłowi wspólnoty, nastąpi zgodność antydumpingu z interesem wspólnoty (interesem producentów, konsumentów, użytkowników)

Procedura antydumpingowa

Dochodzenie w sprawie dumpingu prowadzi Komisja, która może nałożyć cło tymczasowe a później ostateczne cło antydumpingowe.35. Pojęcie przesłanki i cele polityki regionalnej

Polityka regionalna

polega na oddziaływaniu państwa na przekształcenie struktury gospodarczej w układzie przestrzennym. Przedmiotem oddziaływania są odpowiednio wyodrębnione struktury (podsystemy gospodarki narodowej) nazywane regionami.

Celem polityki regionalnej

jest w zasadzie niwelowanie asymetrii w rozwoju regionalnym Różnice międzyregionalne we WE są szczególnie duże (kraje bogate i ubogie) Zróżnicowanie ma miejsce nawet w krajach bogatych.

Polityka regionalna

Wspólnoty Europejskiej przejawia się w dwu dziedzinach:

• - poprawianiu sytuacji w regionach tzw. problemowych (tradycyjnie zacofanych, peryferyjnych, z niedostateczną infrastrukturą, brakiem kwalifikowanej siły roboczej oraz tzw. regionów schyłkowych),

• - zapobiegania powstawaniu nowych przejawów zróżnicowania regionalnego argumenty

Argumenty

• Argument ekonomiczny

• Argument społeczny

36. Narzędzia polityki regionalnej

W roku 1972 na paryskim szczycie podjęto decyzję o rozszerzeniu działań Wspólnoty o politykę regionalną a także o politykę ochrony środowiska i politykę energetyczną. Pierwszym instrumentem tej polityki był powołany w 1975 r Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego zwany również Funduszem Regionalnym. Jego zadaniem było finansowanie inwestycji w europejskich regionach problemowych. Zasady tego funduszu uległy modyfikacjom w następnych latach, przede wszystkim zaś n w r. 85 w ramach tzw. reformy Funduszu Regionalnego

W Jednolitym Akcie Europejskim

(JAE – Traktat luksemburski 1986), który wszedł w życie w 1987 r. państwa skonkretyzowały zamiar utworzenia wspólnego rynku.. Głębokie zróżnicowanie regionów było jedną z przyczyn zagrażających spójności ekonomiczno – społecznej WE. DO TWE dodano tytuł (rozdział) Spójność ekonomiczna i społeczna.

• WE miała realizować zasadę spójności poprzez EBI, fundusze strukturalne oraz „inne instrumenty finansowe”.

Art. 159 TWE do funduszy strukturalnych zalicza:

• Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa – Sekcję Orientacji,

• Europejski Fundusz Społeczny

• Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Cel Funduszu Regionalnego

w art. 160 TWE określono jako:

• „niesienie pomocy przy wyrównywaniu głównych dysproporcji rozwojowych Wspólnoty przez wspieranie rozwoju i dostosowań strukturalnych regionów słabiej rozwiniętych oraz przekształceń w regionach schyłkowego przemysłu.”

Reforma funduszy strukturalnych

miała miejsce w latach 1988 – 1989.

• W jej ramach podwojono budżety funduszy oraz na wprowadzeniu kompleksowego, skoordynowanego podejścia do problemu dostosowań strukturalnych. Zintegrowano polityki w wymiarze regionalnym (Fundusz Regionalny), społecznym (Fundusz Społeczny) i sektorowym (Fundusz Rolny).Reforma wprowadziła cztery zasady polityki strukturalnej:

• koncentracji

• partnerstwa

• komplementarności

• programowania

Reforma polityki strukturalnejCele:

• - poprawa efektywności instrumentów strukturalnych przez większe ich skoncentrowanie (redukcja liczby celów polityki),

• - objęcie polityką strukturalną nowych państw członkowskich.

39. Istota i narzędzia interwencjonizmu rynkowego polityki rolnej

Finansowanie

Wspólna polityka rolna (WPR) finansowana jest z Sekcji Gwarancji (Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolniczej). Z sekcji orientacji finansowana jest polityka strukturalna.Cele

Środki Sekcji Gwarancji służą przede wszystkim finansowaniu interwencjonizmu państwowego oraz programów rozwojowych

Celem interwencjonizmu jest zagwarantowanie pożądanego poziomu dochodów. Środki tej sekcji są obligatoryjne (pozostają w wyłącznej gestii Rady UE).

Kontrola

Środki Funduszu Gwarancji podlegają wieloszczeblowej, ścisłej kontroli (formalnej i rzeczowej analizy sprawozdań finansowych oraz audytu). Płatności dla rolników dokonywane są przez upoważnione instytucje krajowe (Agencja Modernizacji i Rozwoju Rolnictwa).

Rządy państw przedstawiają Komisji comiesięczne sprawozdania z wydatków i dopiero na tej podstawie Komisja Rolna zwraca poniesione wydatki.

Obowiązuje dwuetapowa procedura weryfikacji:

- kontrola finansowa i sprawdzenie formalnej prawidłowości rachunków. Po przyjęciu sprawozdań są one publikowane w Dz. Urzędowym WE. Sprawozdania mogą ulec zmianom po przeprowadzeniu audytu. Po stwierdzeniu niezgodności Komisja występuje o zwrot nienależnych kwot. Spory rozstrzyga powołany oraz Trybunał sprawiedliwości.

obejmuje działania na wspólnym rynku oraz jego granicach i ma na celu zapewnienie farmerom Wspólnoty właściwych dochodów.

Uregulowane są rynki zbóż, mięsa wieprzowego, warzyw, cukru, owoców, wina, drobiu i jaj, wołowiny i cielęciny, oliwy z oliwek i tytoniu. Wspólną organizacją nie są objęte takie produkty jak: ziemniaki, miód alkohol rolniczy, kawa i zioła.

Cztery rodzaje organizacji rynków:

• wewnętrznej interwencji i ochrony przed nadmiernym importem(m.in rynek zbóż)

• zewnętrznej ochrony i nieobligatoryjnej interwencji (interwencji podejmowanej na określony czas i określone produkty (np. rynek wołowiny)

• zewnętrznej ochrony – cła importowe

• dopłaty bezpośrednie ( np. rośliny oleiste i wysokobiałkowe).

Najważniejszymi instrumentami są: wspólne ceny, dopłaty bezpośrednie, kwoty produkcyjne, normy techniczne, skup nadwyżek produktów rolnych, cła, kontyngenty, kalendarze importowe, premie eksportowe, cła eksportowe.

Trzy rodzaje cen:

- cena rynkowa; wynika z relacji między popytem i podażą. Nie eliminuje się całkowicie mechanizmu rynkowego.

- - cena wskaźnikowa; cena pożądana uznana przez Komisję europejską za optymalną..

- cena interwencyjna (gwarantowana); po tej cenie skupowane są nadwyżki. Formalnie jest ona cena jednolitą, jednakże różnicowana jest ona w zależności od rodzaju i jakości zboża.

Warunki

Polityce tej musi towarzyszyć odpowiednia polityka zewnętrzna.

Na rynku rolnym UE oprócz opłacania cła importera obowiązuje np uzyskanie certyfikatu, opłaty gwarancyjne ( przepadają, jeśli np nie zostanie rozliczone cło w terminie)

Dopłaty bezpośrednie

Coraz większe znaczenie mają dopłaty bezpośrednie. Są one formą rekompensaty za obniżkę cen interwencyjnych. Płatności te przyznawane są producentom na ich wniosek. Podstawą ich obliczania jest są tzw.dane historyczne czyli uśrednione powierzchnia upraw i wysokość plonów za miniony okres kilku lat.

Technika obliczania

Na faktyczną kwotę otrzymywana przez producenta wpływają trzy czynniki:1) średnia wspólnotowa stawka dopłat, 2) regionalny wskaźnik wielkości plonów, 3) wyjściowy wskaźnik powierzchni upraw. Tak samo w przypadku odłogowania gruntów.