Ұлттық байлық дегеніміз не?

Ұлттық байлық дегеніміз – елдің экономикалық күш-қуатының ең маңызды көрсеткіштерінің бірі. Ұлттық байлықты алғаш рет 1664 жылы ағылшын экономисі У.Петти есептеп шығарды. Ұлттық байлықты тұңғыш бағалау Францияда 1789 жылдан, АҚШ-та 1805 жылдан, Ресейде 1864 жылдан жүргізіле батады.

Экономикалық әдебиеттерде ұлттық байлық деп – еңбекпен жасалынатын, өндіріс пен тұтыну үшін пайдаланылатын материалдық игіліктердің қорын айтады. Кейбір экономистер ұлттық байлыққа табиғи ресурстарды да қосады. Кейбіреулері ұлттық байлық ұғымы ғылыми білім мөлшерін, халықтың мәдени дәрежесін т.б. қамтуы тиіс деп санайды.

Әдеби, мәдени, тарихи мұраларымыз – халықтың, мемлекеттің өсіп-өркендеуін, байлығын көрсететін ұлттық игілігіміздің күре тамыры. Кез келген мемлекет өзінің ұлттық мұрасын мақтан тұтады. Оның құны – сол елдің байлығының кепілі. Әлемнің қай мемлекетін алмаңыз, тіпті дамып келе жатқан ел болсын, барлығының да ұлттық байлықтарының құны бар. Әр тасына дейін есептеп, тіркеп, құнын анықтап, халықаралық каталогке тіркеп, бірін кеденіне, екіншісін интерполға беріп қойғалы қашан.

Ұлттық байлыққа жеке коллекционердің қолындағы көне заттар да жатады. Ал Венеция хартиясы бойынша, отыз жылдан артық тұрған сәулет құрылысы, мекеме, мәдени, ресми, жеке үй т.б. ұлттық байлық болып саналады.

Барлық мемлекетте ғасырлар бойы жинақталған ұлттық байлықтары бар. Оның ғалымдар ең құндысын рет-ретімен ғылыми жұмыстарымен дәлелдеп қана қоймай, ол заттың құны валютамен есептеліп шығарылған.

Сонымен, ұлттық байлыққа не жатады?

Ұлттық байлық негізінен мына салалардан тұрады:

а) мемлекет аймағындағы ғасырлар бойы ата-бабалардың қалдырған барлық мұрасы;

ә) табиғат және жер асты байлығы;

б) әдеби, мәдени, тарихи мұралар.

*

- Мәтіндегі жаңа сөз, сөз тіркестерімен танысып, олармен сөйлем құраңыз.

- Мәтіннен сан есімдерді теріп жазып, түрлерін ажыратыңыз.

- Мәтіннің мазмұнына қарай сұраулы сөйлемдер құрастырыңыз.

- Мәтін бойынша сұхбат құрыңыз.

**

- Мәтіндегі таныс емес сөздер және сөз тіркестерімен сөздік құраңыз.

- Мәтіндегі негізгі қағидаларды табыңыз.

- Мәтінді қысқаша мазмұндап беріңіз.

- «Ұлттық» сөзімен сөз тіркестерін құрап, мағынасын талдаңыз.

***

- Мәтінге деген өз пікіріңізді, ойыңызды негіздеңіз.

- Мәтіндегі негізгі, қосалқы, маңызды ақпараттарды анықтаңыз.

- Мәтінге жоспар құрып, мазмұндаңыз.

- Ұлттық байлыққа не жататынын анықтап, сызба жасаңыз.

Өзін-өзі тексеруге арналған тест тапсырмалары

1. Топтау сан есімін табыңыз:

А) бесінші;

В) екі-үштен;

С) беске таман;

Д) бестен екі;

Е) он жеті.

2. Реттік сан есімді табыңыз:

А) сегіз;

В) оннан бір;

С) бесеу;

Д) мыңға жуық;

Е) жиырмасыншы.

3. Болжалдық сан есімді табыңыз:

А) бес бүтін;

В) оныншы;

С) екіден;

Д) үшкетерде;

Е) жетеу.

4. Бөлшектік сан есімді табыңыз:

А) бір жарым;

В) елуінші;

С) тоғыз;

Д) жүздеген;

Е) бес-бестен.

5. Жинақтық сан есімді табыңыз:

А) отызыншы;

В) бір-бірден;

С) алтау;

Д) үш ширек;

Е) тоқсан.

СОӨЖ № 11

Тақырып: Қазақстанның қазба байлығы.

Мақсаты: білім алушылардың лекика-грамматикалық білім, білік, дағдыларын дамыта отырып, лингвомәдени құзыреттілігін қалыптастыру.