• niedostatecznym przygotowaniu zawodowym pracowników, w tym braku wymaganych uprawnień kwalifikacyjnych - 4,4%.

Przyczyny ludzkie dotyczyły:

• nieprawidłowego zachowania się pracowników, w tym spowodowanego: zaskoczeniem niespodziewanym zdarzeniem - 30%

• w grupie przyczyn ludzkich, niedostateczną koncentracją na wykonywanej czynności 7,6%, - lekceważeniem zagrożenia (brawurą, ryzykanctwem itp.) - 7,5%

• oraz nieznajomością zagrożenia - 4,5%,

• nieużywania sprzętu ochronnego przez pracowników- 4,7%,

• niewłaściwego samowolnego zachowania się pracowników, w tym: wykonywania czynności bez usunięcia zagrożenia - 2,8%;

• wejścia, wjechania w obszar zagrożony bez upewnienia się, że nie ma niebezpieczeństwa - 2,7%;

• przechodzenia, przejeżdżania lub przebywania w miejscach niedozwolonych- 2,6%,

• stanu psychofizycznego pracowników, niezapewniającego bezpiecznego wykonywania pracy - 3,8%.

5. Teorie powstawania wypadków

Wiele rodzajów wypadków w pracy jest efektem „nałożenia" się niezależnych czynników. Często mówi się o „mechanizmach zagrożenia", czyli o uniwersalnych „schematach" generowania stanów i sytuacji niebezpiecznych dla człowieka, systemu i otoczenia. Mechanizmy te mogą występować sekwencyjnie, równolegle lub komplementarnie.

Oto kilka przykładowych teorii wypadków:

• Teoria czystego przypadku- zakłada że wypadki mają charakter losowy i są spowodowane działaniem siły wyższej, a wszyscy ludzie mają jednakową szansę uczestnictwa w wypadku. A działania zapobiegające wypadkowi nie są możliwe.

• Teoria następstwa wydarzeń- w ramach tej teorii rozważano:

• Teorię jednej przyczyny- wypadek jako zdarzenie mające jedną przyczynę lub kilka jednocześnie.

• Teorię „łańcucha zdarzeń"= teoria domino- zakłada że wypadek jest zdarzeniem końcowym, a wszystkie poprzedzające go zdarzenia powiązane są przyczynowo ze sobą, a zatem tworzą „łańcuch przyczyn"

• Teorię rozgałęzionych łańcuchów zdarzeń - wg. Hepburna wypadek traktowany jest jako skutek równowagi między człowiekiem a zagrożeniem. Tylko znajomość potencjalnych zagrożeń i umiejętność ich unikania w procesie pracy pozwala na utrzymanie równowagi pomiędzy człowiekiem jako operatorem a potencjalnie niebezpiecznymi czynnikami technicznymi i środowiskowymi. Sytuacja wypadkowa ma postać dwóch ciągu zdarzeń, z których jeden opisuje zmianę zagrożenia a drugi zmiany zachodzące w człowieku.

• Teorię wieloliniowych ciągów zdarzeń — jej twórcą był L. Benner, który za podstawę swej hipotezy przyjął także sekwencyjność i współdziałanie zdarzeń prowadzących do wypadku. Podstawową sprawą w prewencji wypadków byłoby utrzymanie równowagi dynamicznej pomiędzy działaniami człowieka a wpływami zewnętrznymi, które zaburzając normalne czynności człowieka ponad poziom przekraczający jego możliwości adaptacyjne, zaburzają stan równowagi; powstałe zakłócenia inicjuje ciąg zdarzeń prowadzących do wypadku.

11

• Teoria specyficznych zmiennych- ogólnie założenie tej teorii opiera się na

obserwacjach, że wypadki są skorelowane z różnymi czynnikami. Chodzi przede

wszystkim o: staż pracy, wiek, kwalifikacje zawodowe, stan zdrowia.

Ćwiczenia

Pytania kontrolne

1. Przytocz definicję wypadku przy pracy.

2. Jakie wyróżniamy rodzaje wypadków przy pracy?

3. Czym charakteryzuje się wypadek śmiertelny?

4. Czym charakteryzuje się ciężki wypadek?

5. Czym charakteryzuje się zbiorowy wypadek?

6. Czym charakteryzuje się wypadek traktowany na równi z wypadkiem przy pracy?

Dodatki

LITERATURA

1. S. Wieczorek, Ergonomia, Kraków- Tarnobrzeg 2008r.

2. S. Wieczorek, P. Żukowski, Organizacja bezpiecznej pracy, Kraków- Tarnobrzeg 2009r.

3. M. Trzeciak, Podstawy ergonomii, Radom 2000r.

4. J. Olszewski, Podstawy ergonomii i fizjologii pracy, Poznań 1997r.

5. D. Koradecka, Bezpieczeństwo pracy i ergonomia, tom I i II, Warszawa 1997r.

6. W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, LEX, Zakamycze, 2002, wyd. IV.

7. R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L. Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T. Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.

8. L. Florek, T. Zieliński, Prawo pracy, C.H. Beck Warszawa 2004r.

9. Horst W. Ryzyko zawodowe na stanowisku pracy cz. I Ergonomiczne czynniki ryzyka, wyd. PP, 2004 r.

10. Bugajska J., Gedliczka A., Konarska M., Roman-Liu D., Słowikowski J. Ergonomia, CIOP-PIB 1998 r

LINKI INTERNETOWE

Dziennik Internautów (DI) - elektroniczne pismo poświęcone branży internetowego biznesu, telekomunikacji oraz społeczności skupionych wokół nowych technologii. Jedna z najstarszych, niezależnych i największych polskich gazet informacyjnych online. http://di.com.pl/

Strona Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) - organu nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Bezpłatne porad w zakresie prawa pracy. www.pip.gov.pl

Miesięcznik „Praca i Zdrowie" - publikacje z zakresu prawa pracy (w tym: bezpieczeństwa i higieny pracy), medycyny pracy, ergonomii, psychologii pracy i procesów jej humanizacji.

www.pracaizdrowie.com.pl

12

Strona Centralnego Instytutu Ochrony Pracy placówki naukowo-badawczej zajmującej się kompleksowo problematyką kształtowania warunków pracy zgodnie z psychofizycznymi możliwościami człowieka. http://www.ciop.pl

13