3)Күннен-күнге ауруы меңдеп халі нашарлап барады.

Билет 5

1)Сөйлемде кейде бір сөзді заттық жағынан айқындап, түсіндіріп тұратын сөз я сөздер тобы болады. Оларды айқындауыш дейміз.

2) Буын — сөйлеу мүшелерінің тұтастай қимылынан пайда болған бір немесе бірнеше дыбыстық тіркесі.

Түрлері

Ашық Буын — бір дауысты дыбыстың өзінен ғана тұратын немесе дауыссыз дыбыстан басталып, дауысты дыбысқа аяқталып тұратын Буын.

Тұйық Буын — дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа бітетін Буын.

Бітеу Буын — дауысты дыбыс екі жағынан дауыссыз дыбыспен қоршалып тұратын Буын.

3)Нағашым селк ете түскендей болды, көздері шеңбередей болды.

Билет 6

1) Толықтауыш деп сөйлемде негізінде атау мен іліктен басқа септіктің бірінде тұрып, бір мүшені заттық мағына жағынан толықтыратын тұрлаусыз мүшені атаймыз.

Тура толықтауыш-табыс септегінде түратын толықтауыш.

Жанама толықтауыш- атау, ілік, табыс септіктерден басқа септікте туратын толықтауыш.

2) Екпін — сөйлем ішіндегі кейбір сөздердің немесе сөз ішіндегі кейбір буын, дыбыстардың басқа тілдік бөліктерден ерекшеленіп, көтеріңкі айтылуы.

Екпін сөз екпіні, ой екпіні, тіркес екпіні, дыбыс екпіні деп бөлінеді.

1.Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы сөз екпіні деп аталады

2.Ой екпіні — сөйлем ішіндегі ерекше назар аударылатын сөзді оқшаулап, бөлектеп айту. 3.Тіркес екпіні — бірнеше сөздің тіркесе, тізбектеле біртұтас екрінмен бөлектене айтылуы.

4.Дыбыс екпіні — сөз ішінде дыбыстың бөлектеніп, көтеріңкі дауыспен немесе созып айтылуы.

3) Қол қою, көз салу, қол ұшын беру

Билет 7

1) Лепті сөйлем деп ерекше көңіл күйіне, сезімге байланысты (қуану, ренжу, таңдану, аяу, бұйыру және т. б.) айтылған ойды білдіретін сөйлемді дейміз.

2) Толымды сөйлемнің сипаттамасы — белгілі ойға керекті сөздердің сөйлем ішінде түп-түгел айтылатындығы.

3)-3 буын, ақ-тұйық, бі-ашық, лек-бітеу

А - д-ты,жуан, ашық, езулік

Қ - д-сыз, қатаң

Б - д-сыз,ұяң

І - д-ты,жіңішке,қысан, езулік

Л - д-сыз,үнді

Е - д-ты, жуан, ашық, езулік

К - д-сыз,қатаң

-1 буын, бұлт-бітеу

Б - д-сыз, ұяң

Ұ - д-ты,жуан, қысаң, еріндік

Л - д-сыз,үнді

Т - д-сыз,қатаң

-2 буын, жа-ашық,сыл-бітеу

Ж - д-сыз,

А - д-ты, жуан, ашық, езулік

С - д-сыз,қатаң

Ы - д-ты,жуан, қысан, езулік

Л - д-сыз, үнді

Билет 8

1) Жай сөйлем — бір не бірнеше сөз бен сөз тіркестерінен құралып, тиянақты бір ғана ойды білдіретін сөйлем.

Жай сөйлем түрлері— құрылымдық, мағыналы қайырым белгілеріне қарай жіктелетін жай сөйлемдер. Жай сөйлемдер айтылатын ойдың шындық болмысқа қатысы жағынан болымды, болымсыз сөйлемдер (к.) коммуникативтік мақсаты мен айтылу интонациясы жағынан хабарлы, сұр аулы, лепті, бұйрықты сөйлемдер (к.); тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелердің катысуы сипаты жағынан жалаң, жайылма сөйлемдер (к.); айтылатын ойға катысты сөйлем мүшелерінің болу-болмауы жағынан толымды, толымсыз сөйлемдер (к.), бастауыштын болу-болмауына байланысты жак,ты, жақсыз сөйлемдер (к.) болып бөлінеді

Жақты сөйлем — бастауышы мен баяндауышы қиыса байланысқан жай сөйлемнің бір түрі.

2) Пысықтауыш деп сөйлемде іс-әрекеттің жай-күйін, сын-сипатын, мөлшерін, мезгіл-мекенін, себеп-мақсатын білдіретін тұрлаусыз мүшені атаймыз.

Мезгіл п.-мезгіл устеуінен;Жатыс септігіндегі мезгіл мәнді зат есімнен;септік шылаудан;

Мекен п.-мекен үстеунен; атау, ілік, табыстан басқа септіктерде тұратын зат есімнен,

Мақсат п.-мақсат үстеунен;-ғалы,-гелі,-п тұлғалы көсемшеден;

Амал п.-сын-қимыл үстеуден; еліктеуіштен;көсемше етістіктен;

Себеп п.-өткен шақтық есімшеден;

Мөлшер п.-мөлшер үстеуден; мөлшер мәнді сын есімнен;