2. Фарміраванне канцэпцыі бібліятэчнага менеджменту. Тыпалогія кіравання ў сучаснай навуцы.

У п. 90 гг. сфарміравалася канцэпцыя бібліятэчнага менеджмента, якая адлюстроўвае новыя падыходы да разумення і інтэрпрэтацыі важных палажэнняў тэорыі і практыкі кіраўніцтва бібліятэкамі розных тыпаў і відаў. Фарміраванне канцэпцыі абумоўлена фактарамі:

1. змяніўся характар сацыяльна-эканамічнага асяроддзя.

2. крызіс традыцыйнай сістэмы кіравання.

3. партэбы ў распрацоўцы канструктыўнай стратэгіі развіцця.

Пасылкі новай канцэпцыі:

1. арыентацыя на чалавека, які сам рэалізуе сябе

2. бібліятэка – адкрытая сістэма, складаецца з людзей, людзі аб’яднаны сумеснымі каштоўнасцямі, якія фарміруюць арганізацыйную культуру.

3. бібліятэка павінна пастаянна абнаўляцца і адаптавацца да знешніх фактараў (чытачоў)

Тыпалогію кіравання распрацоўвалі Суслава, Кармоўскі.

Тыпалогія – упарадкаваная і сістэматызаваная разнастайнасць уяўленняў аб менеджменце.

Сёння існуюць 2 варыянты тыпалагічнага аналізу менеджмета:

1) адлюстроўвае дуалістычны падыход у вылучэнні тыпаў кіравання (па 2-м супрацьлеглым характарыстыкам):

Тыпы кіравання:

- фармальнае/нефармальнае

- стратэгічнае/тактычнае

- стабільнае/няўстойлівае

- цэнтралізаванае/дэцэнтралізаванае

- метадалогія/арганізацыя

- традыцыйнае/інавацыйнае.

Не зусім дакладны падыход.

2) крытэрыі вылучэння тыпаў кіравання:

а) роля знешняга асяроддзя ў кіраванні:

- планава-дырэктыўнае. Плану надаецца галоўная роля.

- маркетынгавае. Арыентавана толькі на знешняе асяроддзе. Праяўляецца ў структуры, механізме, метадалогіі і арганізацыі, працэсах кіравання.

- мэтавае. Не адмаўляе маркетынг, дапаўняе яго сваёй практычнай мэтай. Дазваляе улічваць тэндэнцыі развіцця, прымаць рашэнне, гледзячы наперад.

- праблемна-арыентаванае. Характарызуецца тым, што арыентуецца на рашэнне праблем, што узніклі ў працэсе кіравання. Праблема – асноўны зыходзячы фактар ў прыняцці рашэнняў. Гібкае кіраванне. Недахоп – стыхійнасць пры ацэнке праблемы.

б) па ступені арганізацыйнай жорсткасці кіравання, фармалізацыі і статычнасці:

- рэгламентаванае. Арганізацыйнае палажэнне, якое жорстка прадпісвае віды дзейнасці, умовы і абмежаванне іх здзяйснення. Але яно непаваротлівае, не дазваляе лепшым чынам арганізаваць дысцыпліну, адказнасць і інш.

- нарматыўнае. Больш мягкае, будуецца на нарматывах.

- сацыяльна-рэгулюемае. Апора ў арганізацыі кірвавання на сацыяльна-псіхалагічныя сувязі ў калектыве.

- распарадчае.

в) па размеркаванні паўнамоцтваў:

- высокацэнтралізаванае. Характарызуецца канцэнтрацыяй паўнамоцтвай на верхнім узроўні кіравання.

- дэцэнтралізаванае. Мае нізкую ступень цэнтралізацыі, размеркаванне паўнамоцтваў; рашаючы – ніжэйшы узровень

- гібкае кіраванне. Па узроўням сістэмы кіравання/дэлегіраванне паўнамоцтваў-перадача кіравання ў залежнасці ад сітуацыі.

- сітуацыйнае.

г) па прыярытэтам ў арганізацыі кіравання:

- функцыянальна-арганізацыйнае. У аснове яго пабудовы ляжыць арганізацыя дзейнасці, яе функцыі адыгрываюць рашаючую ролю. Увага сканцэнтравана на ўнутрыарганізацыйных працэсах, знешнія – у меру неабходнага.

- кірванне па выніках.

- стратэгічнае кіраванне. Кіраванне павінна быць арыентавана на мэту, мець прыярытэт стратэгіі. Усе працэсы яго здяйснення ўзгадняюцца з распрацаванай стратэгіяй азвіццы арганізацыі. У аснове размеркавання паўнамоцтваў ляжыць праграма дзеянняў. Адсюль выцякае

- праграмна-мэтавае. Заключаецца ў канцэптуальна а арганізацыйнай пабудове развіцця арганізацыі.

д) асобасны фактар ў кіраванні і роля менеджэра:

- аутакратычнае. Канцэнтрацыя ўлады ў руках асобы.

- калегіяльнае. Калегіяльнае прыняцце ключавых кіраўнічых рашэнняў.

- карпараатыўнае. Кіраванне, аб’ектам якога з’яўляецца карпарацыя. Карпаратыўнасць – якасць адзінства.

- ліберальнае. Кіраўнік раствараецца ў калектыве, свае паўнамоцтвы рэалізуе ў невялікім аб’еме.