Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Есептер гражданско процессуальное право.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.03.2025
Размер:
165 Кб
Скачать
☆

20 Тапсырма

әуезов ауданының соты 8 жастағы Абрамов Володяны асырап алуды жезеге асырған Лебедевтер ерлі зайыптыларға қатысты шешім шығарды. Баланың анасы Курочкина асырап алуды тоқтату туралы сотқа өтініш айтты. Оның айтуы бойынша, асырап алушылар баламен қажетті қатынасты орнатпаған, бала жаңа отбасыға үйренбеген, ал өзі баланы асырап алуға ойланбай рұқсат бергені жөнінде өкінетіндігін айтты. Сондай ақ сотта баланы асырап алу ісін қараған кезде, баланы асырап алған әкесі экпилепсиямен ауыратындығын жасырған.

Баланы асырап алу жөнінде алғашқы талапты және баланы асырап алуды тоқтату туралы Курочкина талабы қандай сот өндірісінде қаралуы тиіс?

Курочкинаның талабы ерекше іс жүргізу өндірісінде қаралуға тиіс. Себебі ерекше іс жүргізу өндірісі б\ша сот істі арыз беруші мен мүдделі тұлғалардың қатысуымен қарайды. Және де бала асырап алу құпиялылығы жарияланбау мақсатында жабық сот отырысында қаралады.

21-тапсырма

Ағапов Бостандық аудандық сотына денсаулық сақтау комитетінің дәрігері ретінде, оған жұмыс беруден бас тартқандығын заңсыз деп тану үшін талап қойды.Талапта Ағапов өзі жұмысқа қабылданудан бас тарту туралы шешім қабылданғаннан екі күннен кейін ол қызметке арнайы дипломы жоқ, мамандық бойынша жұмыс өтілі жеткіліксіз, сондай ақ қаланың поликникасында отоларинголог болып қызмет атқарған Николаев қабылданғандығы туралы көрсетті. Судья бұл істің олардың ведомстволарына жатпайтындығына байланысты, Ағаповтың талап арызын қабылдаудан бас тартты ж оған денсаулық сақтаудың жоғарғы органына жүгінуін түсіндірді.Судьяның шешімі дұрыс па? Талап арызды қабылдаудан бас тарту негіздерін атаңыз.

Судьяның шешімі дұрыс. Себебі бұл іс осы аудандық соттың ведомствосына жатпайды. ҚР АІЖК сәйкес Талап арызды қабылдаудан бас тартудың мынадай негіздері бар. Судья талап арызды қабылдаудан, егер:1) арыз азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға және шешуге жатпаса; 2) сол тараптардың арасындағы дау бойынша, сол нысана туралы және сол негіздер бойынша шығарылған соттың заңды күшіне енген шешімі немесе талап қоюшының талап қоюдан бас тартуына байланысты іс бойынша сот ісін жүргізуді тоқтату туралы немесе тараптардың бітімгершілік келісімін бекіту туралы сот ұйғарымы болса, бас тартады. Судья арызды қабылдаудан бас тарту туралы дәлелді ұйғарым шығарады, онда, егер іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға және шешуге жатпаса, талап қоюшының қандай органға жүгінуі жөн екендігін көрсетеді. Арызды қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым ол сотқа түскен кезден бастап бес күн мерзімде шығарылуы және арыз берушіге арызға қоса тіркелген барлық құжаттармен бірге табыс етілуге немесе жіберілуге тиіс. Арызды қабылдаудан бас тарту өтініш берушінің сол жауапкерге сол нысана және сол негіздер бойынша талап қоюмен сотқа қайтадан жүгінуіне кедергі келтіреді. Арызды қабылдаудан бас тарту туралы судьяның ұйғарымына жеке шағым, наразылық берілуі мүмкін.

22-тапсырма

Жауапкер істің қаралуы тиіс орны м уақыты жөнінде біле отырып сот отырысына жазбаша түсініктемелерін көрсетпей, келген жоқ. Талапкер сотқа жүгінгенге дейін екі ай бұрын жауапкер А.Плешин қарызын он күннен кейін қайтарамын деген хатты дәледеме ретінде сотқа берді. Судья істің материалдарымен таныса отырып, жауапкердің өзінің қарызы бар екендігін мойындауына байланысты одан талап етілген соманы өндіріп алу туралы шешім шығарды. Бұл іс бойынша дәлелдемелерге баға беріңіз.Жауапкердің хаты дәлелдеменің қай түріне жатады?Судья дұрыс жасады ма?

Жалпы дәлелдемеер болып табылады заңмен көзделген тәртіпте сот тараптардың талаптары мен қарсылықтарын негіздейтін мән-жайлардың бар-жоғын, сондай-ақ істі дұрыс шешу үшін өзге де маңызы бар мән-жайларды солардың негізінде анықтайтын заңды түрде алынған нақты деректер іс бойынша дәлелдемелер болып табылады. Бұл нақты деректер тараптардың және үшінші тұлғалардың түсініктемелерімен, куәлардың айғақтарымен, заттай дәлелдемелермен, сарапшылардың қорытындыларымен, іс жүргізу әрекеттерінің хаттамаларымен, iс жүргiзу әрекеттерiнiң барысын және нәтижелерiн көрсететiн сот отырыстары хаттамаларымен және өзге де құжаттармен анықталады. Әрбір дәлелдеме - қатыстылығы, жол берілуі, растығы, ал барлық жиналған дәлелдемелер жиынтығы азаматтық істі шешу үшін жеткіліктігі тұрғысынан бағалануға тиіс. Судья істе бар дәлелдемелерді олардың жиынтығымен әділ, жан-жақты және толық қарауға негізделген өзінің ішкі сенімі бойынша бағалайды, бұл орайда ол заң мен ар-ұятты басшылыққа алады. Дәлелдемелердің жиынтығы, егер іске қатысты дәлелдеуге жататын немесе тарап жоққа шығармаған барлық және әрбір мән-жайлар туралы ақиқатты даусыз айқындауға жол беретін және сенімді дәлелдемелер жиналса, азаматтық істі шешу үшін жеткілікті болып табылады. Жауапкердің хаты жазбаша дәлелдеме болып табылады. Іс үшін маңызы бар мән-жайлар туралы мәліметтерді қамтитын актілер, құжаттар, іскерлік немесе жеке сипаттағы хаттар жазбаша дәлелдемелер болып табылады. Судьяның әрекеті дұрыс.

23-тапсырма

Баласы бір жасқа толғанға дейін оны асырау бойынша алиментті өндіріп алу туралы Касаткинаның жұбайы Шершневке қатысты талабы бойынша азаматтық істі қарау кезінде сот, Касаткина жауапкермен тіркелген некеде 17 жаста екендігін анықтап ж тиісінше оны азаматтық процессуалдық әрекет қабілеттіліне ие емес деп анықтады. Осыған байланысты сот іс бойынша талдапты қараусыз қалдыру туралы ұйғарым шығарды. Сотпен процессуалдық заң бұзылды ма?

Сотпен процессуалдық заң талабы бұзылды. Себебі, ҚР АІЖК сәйкес заңда көзделген жағдайларда, азаматтық, отбасылық, еңбек, кооперативтік, әкімшілік және өзге де құқық қатынастарынан және тапқан табысына немесе кәсіпкерлік қызметтен түскен кірістеріне билік етуге байланысты мәмілелерден туындайтын істер бойынша он төрт жастан он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмағандардың өз құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін сотта өз басы қорғауға құқығы бар. Кәмелетке толмағандарға көмек көрсету үшін кәмелетке толмағандардың заңды өкілдерін мұндай істерге қатысуға тарту соттың қалай шешуіне байланысты. Судья талап арызды қабылдаудан, егер: 1) арыз азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға және шешуге жатпаса; 2) сол тараптардың арасындағы дау бойынша, сол нысана туралы және сол негіздер бойынша шығарылған соттың заңды күшіне енген шешімі немесе талап қоюшының талап қоюдан бас тартуына байланысты іс бойынша сот ісін жүргізуді тоқтату туралы немесе тараптардың бітімгершілік келісімін бекіту туралы сот ұйғарымы болса, бас тартады.

24-тапсырма

Оқу өндірістік мекеменің талабы бойынша мекемеде ұрланған мүлік бойынша 865000 теңге көлемінде Балабановқа қатысты азаматтық істі қараған кезде келесі белгілі болды, яғни іс сотқа түсті ж Гуляев азаматқа тиесілі мүлікті ұрлағаны туралы Балабановқа қатысты қылмыстық іс жақын арада қаралы.Сот іс бойынша өндірісті сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін тоқтату туралы шешім қабылдады. Сот дұрыс жасады ма?

Сот дұрыс жасады. Себебі, ҚР АІЖК сәйкес Сот 1) егер даулы құқық қатынасы құқық мирасқорлығына жол беретін болса, істе тарап болып табылатын азамат қайтыс болғанда немесе заңды тұлға қайта құрылған, таратылған;2) тарап әрекет қабілеттілігінен айырылған;3) жауапкер Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жауынгерлік іс-қимылдарға қатысушы бөлімдерінде, басқа әскерлері мен әскери құрамаларында болған немесе Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің жауынгерлік іс-қимылдарға қатысушы бөлімдерінде, басқа әскерлері және әскери құрамаларында жүрген талап қоюшылардың өтініші болған;4) азаматтық, қылмыстық немесе әкiмшiлік сот iсiн жүргiзуде қаралып жатқан басқа істің шешілуіне дейін бұл істі қараудың мүмкіндігі болмаған;5) егер ол осы іс бойынша қолданылуға тиісті заң немесе басқа нормативтік құқықтық акті адамның және азаматтың Конституцияда бекітілген құқықтары мен бостандықтарына қысым жасайтындығын байқаған және осы актінің конституцияға сай еместігін тану туралы Қазақстан Республикасының Конституциялық Кеңесіне өтініш жасаған, сондай-ақ Конституциялық Кеңес басқа соттың бастамашылығымен осы іс бойынша қолданылуға тиісті нормативтік құқықтық актінің конституциялылығын тексеріп жатқандығы белгілі болған;6) құқықтық көмек көрсету жөніндегі тапсырмамен шет мемлекеттің сотына өтініш жасаған жағдайда іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұруға міндетті. Істі тоқтата тұруды туғызған мән-жайлар жойылғаннан кейін іске қатысушы адамдардың арызы бойынша немесе соттың бастамашылығымен іс жүргізу қайта басталады. Іс жүргізу қайта басталған кезде сот іске қатысушы адамдарға азаматтық сот ісін жүргізудің жалпы ережелері бойынша хабарлайды.

25-тапсырма

Бостандық ауданының прокуроры Володинаның кәмелетке толмаған баласының мүддесіне байланысты оны әрекет қабілеттілігін шектеу туралы арызбен сотқа жүгінді, себебі ол көп жылдар бойына есірткілік заттар тұтынған, есірткілік диспансерде есепте тұрған, есірткілік заттарды алуға көп ақша жұмсаған екен. Сот отырысында Володинаның жұбайы, өзі БТА банкісінің кадр бөлімінің бастығы болғандықтан жоғары айлық алатындықтан, жолдасының отбасын ауыр материалдық жағдайға қойып отырғандығын айтады. Бірақ ол жолдасын ата аналық құқықтан айыру керек деп санайды. Сот Володинаның жұбайы жолдасының әрекет қабілеттілігі шектеулі екенлігін тану туралы талаптан бас тартқан негізбен іс бойынша өндірісті тоқтатты.Сот дұрыс жасады ма? Адам әрекет қабілеттілігі шектеулі деп танылу үшін арыз беретін адамдар ортасы қандай? айыру туралы оның жұбайының өтініші қандай маңызға ие еді?

Соттың дұрыс жасады. Себебі, талап арыз беруші жұбайының әрекет қабілеттілігі шектеул. Яғни, әрекет қабілеттілігі шектеулі адамның талап арыз беруіне құқығы жоқ. Азаматты спиртті ішімдіктерге немесе есірткі заттарға, психотроптық заттарға немесе солар тақылеттестерге құнығуы салдарынан әрекет қабілеттілігі шектеулі деп тану туралы іс оның отбасы мүшелерінің, прокурордың, қамқоршы және қорғаншы органның арызы бойынша қозғалуы мүмкін. Ата аналықтан айыру негіздері: ата ана міндеттерін орындаудан, соның ішінде алимент төлеуден қасақана жалтаратын боса; өздерінің ата ана құқықтарын пайдаланып қиянат жасалса; бабалаларға қатыгездік көрсетсе, оның ішінде олардың денесіне, психикасына зорлық жасаса; заңдарда белгіленген тәртіппен маскүнемдікпен, нашақорлықпен ж уытқұмарлықпен ауырады деп танылса олар ата ана құқығынан айырылуы мүмкін.

№26.берілгені: Сизова сотқа оның баласы Блинов әрекет қабілеттігі жоқ деп арызын білдірді, ол оның баласы жан күйзелісі ауруымен ауырады деген болатын. Бұл ауру оның қылмыс жасауымен б\ты екенін, бірақ бұл қылмыс үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылмай ж\е медициналық мәжбүрлеу шарасы мәжбүрлеп емдеу шарасы қолданды. Блиновтың арнайы ауруханада емделіп жатуының салдарынан, оның сотқа келе алмайтындығы туралы арызы түскен болатын. Сот арызды арыз берушінің, прокурордың Блиновты әрекет қабілеттлігінің жоқ ж\е аурухана дәрігерінің осы Блинов шынымен ауруханада жатқандығын, оның ауру екендігін растағандағына сүйенді. Медеу аудандық соты осы дәлелдемелерге сүйене отырып, Сизованың арызын қанағаттандырып, Блиновты қылмыстық жауаптылықтан босатты, оған мәжбүрлеп емдеу шараларын қолданды. Шешуі: осы іс б\ша жіберілген қателіктер: АІЖК ң 302 б сәйкес, судья арызды қабылдағаннан кейін процесте қозғалған іс б\ша азаматтың мүддесін білдіру ж\е қорғау үшін ресми өкіл адвокат тағайындауы керек.АІЖК ң 305 б сәйкес, сот психикалық хал жайын анықтау үшін сараптама тағайындауы керек. Іске мынандай тұлғалар қатысуы керек: Блиновты әрекет қабілеттігі шектеулі деп тану үшін, оның шешесі Сизова. Егер Блинов ҚК ң 17 б на сәйкес жауаптылықта болатын болса, басқа да тұлғалар қатысады.

Іс былай шешіледі: Блиновтың ауруы қылмыс жасаумен б\ты туындаған, яғни ҚК ң он жетінші бабына сәйкес қылмыс жасаған кезде психикасының бұзылуы салдарынан өз әрекетінің қауіптілігіні ұғына алмаған н\е ие бола алмаған есі дұрыс адам қылмыстық жауаптылыққа тартылады. Қорытындысы: есінің дұрыстығы жоққа шығарылмайтын псих\ң бұзылуын жеңілдететін мән жай ретінде мәжбүрлеу шарасын қояды ж\е қылмыстық жауаптылыққа тартылады.

№27. Берілгені: Орловтар бала асырап алу туралы Серов Игорды жасы он жаста арызбен сотқа жүгінді. Судья істі дайындау кезінде қорғаншылық ж\е қамқоршылық органын баланың мүддесіне сай асырап алудың негізділігі ж\е сәйкестігі туралы сотқа қорытынды беруге міндетті. Істі қарау жабық сот отырысындажүрді. істі қарауға бала асырап алушы Орловтар қатысты ж\е қорғаншылық ж\е қамқоршылық органының кілі қатысты. Сот, бала асрыап алу туралы арызды қарап Орловтардың арызын қанағаттандыру туралы шешім шығарды. Шешуі: істің соттылығы: өтінішті кәмелетке тломағандардың істері жөніндегі мамандандырылған сотқа береді. Арыздың мазмұны: Баланы асырап алу туралы ґтініште:       1) бала асырап алушылардыѕ (бала асырап алушыныѕ) фамилиясы, аты, јкесініѕ аты, олардыѕ тўрєылыќты жері;       2) асырап алынатын баланыѕ фамилиясы, аты, јкесініѕ аты, туєан кїні, айы, жылы, оныѕ тўрєылыќты (жїрген) жері, асырап алынатын баланыѕ ата-аналары, аєа-інілері мен апа-ќарындастарыныѕ бар-жоєы туралы мјліметтер;       3) бала асырап алушылардыѕ (бала асырап алушыныѕ) баланы асырап алу жґніндегі негіздейтін мјн-жайлар жјне осы мјн-жайларды растайтын дјлелдемелер;       4) баланы асырап алушылар (бала асырап алушы) баланыѕ тууы туралы акт жазбасына тиісті ґзгерістер енгізгісі келген жаєдайда, асырап алынатын баланыѕ фамилиясын, атын, јкесініѕ атын, туєан кїнін (баланы бір жасќа дейін асырап алєан жаєдайда), асырап алынатын баланыѕ туєан жерін ґзгерту туралы, баланыѕ тууы туралы акт жазбасына бала асырап алушыларды (бала асырап алушыны) ата-аналар (ата-ана) ретінде жазу туралы ґтініш кґрсетілуге тиіс.қорғаншылық ж\е қамқоршылық органдар сотқа баланы асырап алудың бала мүдделеріне сай келетіні туралы қорытындысы,судья істі сотта ќарауєа јзірлеу кезінде асырап алынатын баланыѕ тўрєылыќты (жїрген) жеріндегі ќамќоршылыќ жјне ќорєаншылыќ органдарын асырап алудыѕ негізділігі туралы жјне асырап алудыѕ баланыѕ мїддесіне сјйкестігі туралы сотќа ќорытынды беруге міндеттейді.мынанжай адамадар қатысады:Баланы асырап алу туралы істерді сот баланы асырап алушылардыѕ (баланы асырап алушыныѕ) ґздерініѕ, ќамќоршы жјне ќорєаншы органдар ґкілдерініѕ, сондай-аќ прокурордыѕ міндетті тїрде ќатысуымен ќарайды.Сот ќажет болєан жаєдайларда, іске ќатысуєа асырап алынатын баланыѕ ата-аналарын (ата-анасын) немесе ґзге заѕды ґкілдерін, оныѕ туысќандарын жјне басќа мїдделі адамдарды, сондай-аќ он жасќа толєан баланыѕ ґзін тарта алады.сот шешімінің мазмұны: Баланы асырап алу туралы ґтінішті ќарап, сот ґтінішті ќанаєаттандыру не оны ќанаєаттандырудан толыќ бас тарту немесе бала асырап алушылардыѕ (бала асырап алушыныѕ) ґздерін баланыѕ ата-аналары (ата-анасы) ретінде оныѕ тууы туралы акт жазбасына жазу туралы, сондай-аќ баланыѕ туєан кїні мен жерін ґзгерту туралы ґтінішін ќанаєаттандыру бґлігінде бас тарту туралы шешім шыєарады.       Баланы асырап алу туралы ґтiнiш ќанаєаттандырылєан жаєдайда, бала асырап алушылардыѕ (бала асырап алушыныѕ) жјне асырап алынєан баланыѕ ґзара ќўќыќтары мен мiндеттерi сот шешiмi заѕды кїшiне енген кїннен бастап пайда болады.       Соттыѕ заѕды кїшiне енген шешiмi баланы асырап алуды мемлекеттiк тiркеу їшiн сот орналасќан жердегi азаматтыќ хал актiлерiн жазу органына, сондай-аќ ќорєаншы жјне ќамќоршы органєа жiберiледi.

№28. Берілгені: облыстық клиникалық психиатриялық аурухананың өкілі Н:Н. Потаповты псих\қ стационарға мәжбүрлеп жатқызу туралы арызбен сотқа шағымданды. Арызда, Н.Н. потапов, өзінің психикалық жағдайына б\ты тікелей қауіптілікті өзіне де, өзін қоршаған адамдарға да төндіретіндіктен, соның негізінде оны мәжбүрлеп емханаға салу жү\асырылғандығы көрсетілген. Арызда Н.Н потаповтың псих\қ стационарда әрі қарай болу қажеттілігі туралы дәрігер психиатрлар комиссиясының қорытындысы бар. сотта қаралуға жатады.шешуі: Ерекше іс жүргізу. Азаматты мјжбїрлеу тјртібімен психиатриялыќ стационарєа жатќызу туралы арызды судья іс ќозєалєан кезден бастап бес кїн ішінде ќарайды. Егер психиатриялыќ мекеме ґкілінен алынєан мјліметтер бойынша ол адамныѕ психикалыќ хал-жайы оєан психиатриялыќ мекеме їйінде жїргізілген сот отырысына жеке ќатысуєа мїмкіндік беретін болса, азаматтыѕ ґзін ауруханаєа мјжбїрлеп жатќызу туралы іс бойынша сот отырысына жеке ќатысуєа ќўќыєы бар. Істің ќозғалуына бастамашы болєан психиатриялыќ мекеме ґкілініѕ жјне ауруханаға жатќызу туралы мјселесі шешіліп жатќан адамныѕ ґкілініѕ арызды ќарауєа ќатысуы міндетті. Мынандай шешім шығарылады: мјні бойынша ќарай келіп, арызды ќанаєаттандыру туралы шешім азаматты ауруханаєа мјжбїрлеп жатќызуєа жјне заѕда белгіленген мерзімде оны психиатриялыќ стационарда одан јрі ўстауєа негіз болып табылады.

№29 берілгені: аралық соттың шешіміне сәйкес Кириленкодан Рахмановтың пайдасына алты миллион екі жүз үш теңге өндіріп алынды. Рахманов аралық соттың шешімімен Кириленконың тұрғылықты жері б\ша сот орындаушысына шешімді мжбүрлеп орындауды жүргізу талабымен жүгінді, бірақ, сот орындаушысы Рахмановқа талабын қанағаттандырудан бас тартты. Шешуі:сот орындаушысы дұрыс жасады. Атқарушылық іс жүргізу ж\е сот орындаушыларының мәретебесі туралы Заңының алтаншы бабына сәйкес сот орындаушысы ерікті орындау мерзімі қткен жағдайда мәжбүрлеп орындау шараларын қолдануға негіз болады. Ал бұл есепте мерзімі көрсетілмеген. Егер Кириленко ерікті орындау мерзімінде өз міндетін орындамаған жағдайда Рахмановтікі дұрыс. Атқарылу құжататры:сот актілірінің негізінде берілетін атқару парақтары, азаматтық іс жүргізу заңдарына сәйкес берілетін сот бұйрықтары, аралық соттардың шешімдерін мәжбүрлеп орындату туралы соттың ұйғарымы негізінде берілетін атқару құжаттары. Талаптарын мәжбүрлеп орындату туралы прокурордың қаулысы. Атқарылу негізі атқару құжаттарын орындауға беру мерзімдерінен тұрады.

№30. Берілгені:Азамат Краснов Бостандық аудандық сотына Беловаға үйдің жарты бөлігіне меншік құқығын тану туралы ж\е жер учаскесін п\у тәртібін анықтау туралы талаппен жүгінде. Бірінші сот отырысында екі жақта келген жоқ ж\е келмегендігі туралы дәлелді себептерді растайтын ешандай құжаттарды көрсетпеді. Екінші сот отырысында тараптар тағы да келген жоқ. Судья талапты қараусыз өалдыру туралы ұйғарым шығарды. Жеке шағымда Краснов өзінің бірінші топтағы мүгедек болп табылатындығын, екі аяғы жоқтығына б\ты талап арызда сотқа істі ол жоқ болса да қарай беруін сұрағандығын айтып, шығарылған ұйғарымды ауыстыру туралы сұрады. Жауапкер де бұл ұйғарымға наразылық білдірді ж\е ол екінші сот отырысына шақыру қағазында істің қаралу күні қате көрсетілгендігін айтып, шақыру қағазын дәлелдеме ретінде ұсынды. Шешуі:талап арызды қозғалыссыз қалдыру туралы сот ұйғарымы дұрыс емес.

Егер краснов пен беловқа сот отырысыныѕ уаќыты мен орны туралы тиісінше хабарланса, олардыѕ келмеу себептері дјлелді деп танылєан жаєдайда сот істі ќараудыкейінге ќалдырады. Дәлелдеме ретінде істің қаралу күні қате көрсетілген.