3.Ваенны бальшавіцкі друк п-ду нямецкай акупацыі

18 лютага 1918 аўстра-германскія войскі перайшлі ў наступленне, большая частка Бел.была акупіравана. Часова было прыпынена выданне парт.і сав.газет, а цэнтрам выд.дз-ці стаў Смаленск, куды былі эвакуір.з Мінска ўстановы. Там жа пачала выходзіць і газета “Звезда”, а яе важнасць і значнасць узрасла. Яна растлумачвала, што ням.акупацыя – гэта акцыя міжнар.імперыялізму супраць улады народа, заклікала ўзмац.класавую барацьбу. Значнае месца ў агітац.-прапаганд.рабоце бальшавікоў Бел.ў час ням.акупацыі займала г. “Известия испол.ком-та Сов-в Зап.обл.и Смол.Совета рабочих, солд.и крест.депутатов”, з лістапада 1918 – “Западная коммуна”. Вых-ла да студз.1919. Друк-ся на 4 стар-х павяліч. (больш памеру А-2) фармату, задачы: разгром інтэрвенцыі і контррэв, агітац.-мабілізац.работа. У жніўні 1918 у Смаленску быў створаны Краявы камітэт – кіруючы цэнтр барацьбы супраць герм.войскаў. Ён 12 кастр.1918 выпусціў газету “Подпольная правда”. Была падобная да лістоўцы, на 6 малых старонках. Клікала да вызвалення ад ням.інтэрвенцыі. Увосень 1918 ням.войскі пачалі пакідаць захопл.тэр.пад націскам ЧА. Зноў пачалі ствар.мясц.органы друку: “Известия Лепельского совета”, «Известия Бобруйск.революц.комитета», віцебская г. «К оружию», магіл “Соха и молот», мінская “Бел.правда”. Адным са значных грам.-паліт.выданняў у час Грам.вайны была таксама г.”Дзянніца” (з 1 сак.1918 у Петраградзе) – веснік Белнацкома. Наогул жа, бел.журн-ка за перыяд польскай і ням.акупацыі, ва ўмовах разбур.эканомікі і збяднення народа стала адным з важнейшых фактараў фарміравання нац.свядомасці.

4. Бел нац рух пасля абвяшчэння сав улады. Дзейнасць бел нац арганиз і іх органаў.

25 сакавіка 1918 г. была аб`яўлена незалежная Беларуская Народная Рэспубліка ў складзе Мінскай, Магілёўскай, Віцебскай, Гродненскай, беларускіх частак Віленскай, Смаленскай, Чарнігаўскай губерняў. Гэта быў адметны гістарычны факт, які характарызуе аб`ектыўны шлях нацыянальна-дэмакратычнага духу да стварэння самастойнай беларускай дзяржаўнасці. Аднак арыентацыя на нямецкую падтрымку, тэлеграма Вільгельму II з просьбай «умацавання дзяржаўнай незалежнасці і недзялімасці края ў саюзе з Германскай імперыяй» перарвалі логіку палітычнай дзейнасці Рады БНР, пазбавілі яе падтрымкі народных мас і некаторых дэмакратычных партый, вызвалі рэзкую канфрантацыю бальшавікоў. Рада БНР фактычна парвала адносіны з Савецкай Расіяй, адмяніўшы «усе дэкрэты ўрада Леніна, а таксама былых народных камісараў Заходняй вобласці і фронта». Дзейнасць БНР выклiкала рэзкую крытыку з боку бальшавіцкай прэсы.

5. Бел нац камісарыят. “Дзянніца”-першая газета на бел мове.

Знач грам-палітычным выданнем у час грам вайны была «Дзянніца», якая пачала вых з 1 сакавіка 1918 г. у Петраградзе, як Веснік Бел нацыянальнага камісарыяту. Белнацкам быў створаны дзеля аб’яднання бел дэмакр сіл на тэр-рыі Расіі, аказання дапамогі шматлікім бежанцам, якія пакінулі рэспубліку ў сувязі з нямец акупацыяй. Рэдакцыя г-ты, групуючы вакол сябе прагрэсіўныя, патрыятычныя бел элементы, пастаянна падтрымлівала і развівала ідэю стварэння бел дзяржаўнасці ў федэрат саюзе з рус народам, выступала актыўным арганізатарам барацьбы з ням акупантамі і імкнулася да збліжэння з нац элементамі на тэр-рыі Бел. Пралет пазіцыя г-ты падкрэсліваецца тым, што ў першым нумары была надрук «Дэкларацыя правоў працоўнага і эксплуатуемага народа». Асн палажэнні гэтага дакумента газета аналізавала з нумара ў нумар. Публіцыстычныя выступленні «Дзянніцы» ачышчалі свядомасць працоўных ад нацыяналізму.

Высокі аўтарытэт г-ты сярод чытачоў у першую чаргу ствараў яе рэдактар, пісьменнік і публіцыст Зміцер Жылуновіч, Ц. Гартны. У склад умовах ён змог арганізаваць першую паслярэвалюцыйную газету на бел мове. Рэдакцыя «Дзянніцы» разам са «Звездой» закладвала асновы бел сав крытыкі і сатыры. У аддзеле «Фельетон» друкаваліся вершаваныя і празаічныя фельетоны і расказы, «героямі» якіх былі нямецкія акупанты, памешчыкі і буржуазія.