14. Беларуская гістарычная проза іі паловы хх ст.: тэндэнцыя рамантызацыі гісторыі (у. Караткевіч, б. Сачанка, у. Арлоў, л. Рублеўская).

Тэндэнцыя рамантызацыі гісторыі

(У. Караткевіч, В. Іпатава, Л. Рублеўская, У. Арлоў) Пазнаваўча-эстэтычная функцыя

Традыцыйныя маральна-этычныя каштоўнасці Патрыятычны пафас

Займальнасць, авантурнасць, шмагеройнасць

Выхаванне моладзі праз веды, культуру

Узвышэнне мовы Фармір. павагі да сацыякультурнай памяці

Заклік да актыўнага патрыятызму

Дэманстартыўнае сцвярджэнне беларускіх каштоўнасцей (эліта - шляхта)

15. Беларуская гістарычная проза іі паловы хх ст.: тэндэнцыя інтэлектуалізацыі гісторыі (а. Федарэнка, л. Рублеўская, а. Наварыч, с. Балахонаў).

(А. Асіпенка, У. Арлоў, А. Наварыч, А. Федарэнка, С. Астаўцоў)

Дамінуе не агульнапранятая канцэпцыя гісторыі, а аўтарская

Гісторыя - матэрыял для даследвання, а не захаплення

Мэта - рэканструкцыя нацыянальнай гісторыі, фарміраванне нацыянальнай ідэі і свядомасці

Рамантычная гістарычная проза ->

Рамантычны Інтэлектуальная ->

Гістарычны гістарычная

дэтэктыў проза

Прыгодніцкі раман, альтэрнатыўная

гісторыя, містыфікацыя

16. Тэма вайны ў беларускай літаратуры іі паловы хх ст. (і. Навуменка, і. Шамякін, в. Быкаў, і. Пташнікаў, в. Казько, м. Стральцоў, в. Адамчык).

Проза пра падзеі. Традыцыі – Гарэцкі,Чорны, Лынькоў. 3 перыяды (2сусв.вайна): 1) 40-50я

(павярхоўны паказ вайны, напіс.у рэчышчы сац.рэал-му (тэор.ідэыльн.героя). Гіст.аптымізм. Строг.нораваў. Лес часу кантэксце леса суайчыннікаў. Герой-мужны селянін, просты. 2) к.50-х – 70-я Адыход ад схематызму. Узмацн.аўтабіяграфія. Вайна –фон. Экзістэнцыяналізм. Гер. – мал.чал, які абвострана ўспрымае свет (Караткевіч, Навуменка, Брыль). Прабл.выбару (Быкаў “Сотнікаў”). Пераадольв.перадузятасць у стаўленні да ворага. Неадназн.паводз.тых, хто змаг.супр.фаш-му. Даслед.псіхалогія ворагаў (Адамовіч “Хатын.апов.”, “Карнікі”, чалавеч. І нечал. (Казько “Суд у Слаб.”). Творы “дзяцей вайны”. 3) 80-2000 Нов.хваля цікаўнасці да ваен.тэмы, пераасэнс-не. Вайна – асучаснена(Чыгрынаў “Не ўсе мы згінем”). Даслед. Рух калабарацыі. “Адамчык “Голас крыві брата твайго”). Неадназн.паводз. партызан (Навуменка “43”, Быкаў “Сцюжа”). Маленькі чалавек ва ўмовах вайны “Знак бяды”) Пошукі добрага немца (Адамовіч, Брыль, Калеснік, Аўрамчык “Палон” і “У падзямеллі”, Адамовіч “Нямой). Немагчыма захаваць жыцце і не парушыць маралі. Адчув. Віны перад загінулымі. Хрысц. Скірав.твораў і героі – святары. “Будзь воля твая” Жарнасек.

17. Мастацкае і крытычнае даследаванне нацыянальнай самасвядомасці беларусаў у беларускай літаратуры мяжы хх-ххі стагоддзяў.

После Великой Отечественной войны главными темами белорусской литературы стали военные события, налаживание жизни белорусского народа в послевоенное время, а также историческое прошлое (повести Ивана Мележа, Ивана Шамякина). Особое место в белорусской литературе занимает творчество поэтов-фронтовиков, в котором раскрываются темы мужества, подвига, жертвы, патриотизма (Алексей Пысин, Аркадий Кулешов). Со второй половины 1960-х годов в белорусской прозе стали подниматься проблемы морального выбора, свободы творчества (Василь Быков, Владимир Короткевич, Андрей Макаёнок, Иван Пташников, Алесь Рязанов).

C конца 1980-х гг. в белорусской литературе развивалась тема сталинских репрессий. В произведении Василя Быкова «Знак беды» (белор. «Знак бяды», 1985 г.) прослеживается трагическая связь между коллективизацией, репрессиями и положением на фронте. Целиком этой теме посвящены его позднейшие рассказы («Жёлтый песочек» (белор. «Жоўты пясочак») и др.).

С эпохой гласности стали доступны дневники Ларисы Гениюш, в которых запечатлены её лагерные годы[1]. Автобиграфический характер носят повести Павла Прудникова «Ежовые рукавицы» (белор. «Яжовыя рукавіцы») и «Северный ад» (белор. «Паўночнае пекла»)[2] в книге «За колючей проволокой» (белор. «За калючым дротам», 1993 г.). Ярким антисталинским пафосом наполнены его поэмы «Таймыр» (белор. «Таймыр»)[3] и «Каждый второй» (белор. «Кожны другі»)[4]. В планах писателя было также осветить ещё одну острую тему — проблему возвращения бывшего политзаключённого назад в общество, — но он не успел опубликовать уже написанные произведения.

Продолжала развиваться белорусская литература на эмиграции (Наталья Арсеньева, Алесь Салавей).

Специализированными периодическими литературными изданиями в Белоруссии являются газета «ЛиМ» («Літаратура і мастацтва») (с 1932), журналы «Полымя» (с 1922 года), «Нёман» и «Маладосць».

Станкевіч Ю. Аповесць: Любіць ноч – права пацукоў.

Быкаў В. Прыпавесць: Пахаджане. Апавяданне: Ружовы туман.

Сіпакоў Я. Прыпавесць: “Тыя, што ідуць”.

Бахарэвіч А. Апавяданне: Беларусы на крыштальных шарах, Не кранаючы фігураў // з кн. “Натуральная афарбоўка”.

18. Перспектывы развіцця беларускай літаратуры (альтэрнатыўная гісторыя, антыўтопія, фантастыка, дэтэктывы, моладзевая проза, жаночая проза, гульнёвыя элементы, блогі і сайты пісьменнікаў).

Дэцэнтрализацыя. У Полацку (Таварыства вольных літаратараў),

состоят в БумБамЛіт Жыбуль. жонка й муж.

Таварыства Вольных Літаратараў (1993-н.ч.)

Каардынатар Алесь Аркуш. У Полацку было зроблена некалькі крокаў у кірунку да стварэння новага літаратурнага аб’яднання:

1) у ліпені 1990 года з’явіўся першы нумар альманаха “Ксэракс беларускі”;

2) у 1991-1992 гадах было распачата выданне паэтычных зборнікаў, і такім чынам заснавана серыя “Паэзія новае генерацыі” (тонкія кніжкі кішэннага фармату)

3) у 1992 годзе была ўтворана выдавецкая суполка “Полацкае ляда”.

8 мая 1993 года ў Наваполацку адбыўся Устаноўчы сход Таварыства Вольных Літаратараў, дзе была прынята “Заява сяброў ТВЛ”, якую па жанры можна лічыць маніфестам. На сходзе прысутнічалі пісьменнікі пераважна з Полацка, Мінска, Гродна.

Маніфест: 1) Нонканфармізм, які выяўляўся ў “непрыманні шэрагу норм, традыцый і мэтаў, што існавалі ў беларускай літаратуры 1980 – пачатку 1990-х”. 2) Другім пунктам ідэйнай праграмы ТВЛ варта лічыць прызнанне перавагі прыватных ініцыятыў над дзяржаўнымі. 3) Рэгіяналізм вынікаў з прычыны полацкай “прапіскі” ТВЛ. Тры пункты ідэалогіі ТВЛ, як і самастойныя праекты ТВЛ, абумоўліваліся сітуацыяй, бо, як ужо згадвалася вышэй, па-першае, з сярэдзіны 90-х гг. дзяржаўная доля ў падтрымцы літаратуры была надзвычай невялікай, а па-другое, для пісьменнікаў на перыферыі літаратурная праца не з’яўлялася і не з’яўляецца асноўнай, гэта своеасаблівае хобі, сюды ж варта дадаць і недахоп літаратурнага асяроддзя.

Праекты:

У 1993 годзе тэвээлаўцамі быў заснаваны часопіс “Калосьсе”.

З 1993 года сябры ТВЛ штогод узнагароджваюць сімвалічнай прэміяй “Гліняны Вялес” аўтара лепшай беларускамоўнай кнігі. Лаўрэат прэміі атрымлівае гліняную фігурку старажытнага бога і чытае інаўгурацыйную вялесаўскую прамову. Сярод лаўрэатаў прэміі былі І. Бабкоў (1993 г.), А. Разанаў (1996 г.), У. Арлоў (1998 г.), П. Васючэнка (2003 г.)

Арганізатарамі некалькіх тэарэтычных канферэнцый. Бар’ер адлегласці быў паспяхова пераадолены з прыходам ТВЛ у Інтэрнет. “Віртуальнае цела” ТВЛ. Актыўнасць А. Аркуша на беларускіх літаратурных форумах і ягоная электронная перапіска звязваюць з дзейнасцю ТВЛ і сайтам ТВЛ пісьменнікаў і навукоўцаў, якія ў іншых умовах і ў іншай прасторы не мелі б да Таварыства ніякага дачынення.