Пәннің мазмұны

Пәннің мақсаттары мен міндеттері. «Халықаралық қатынастар тарихы» курсының мақсаты - ХҮІІ ғасырдан бүгінгі күнге дейінгі халықаралық қатынастар тарихын зерттеу негізінде халықаралық қатынастар тарихы және сыртқы саясат жөніндегі тұтас түсінікті қалыптастыру. Сондай-ақ, ғылыми әдістерді зерттеу және игеру, дипломатиялық қатынастардың дамуын талдауға бағытталған.

Пәнді оқыту кезінде студенттердің өздік жұмыстарына қарастырылып жатқан курста түрлі формаларды пайдаланумен ерекше көңіл бөлінеді.

Практикалық сабақтарда және өздік жұмыстарында халықаралық қатынастардың теориялық тұжырымдамасын мен схемаларын әзірлеу, олардың тарихи негіздемесін жасау ұсынылады.

Курста әлемдік қақтығыстардың туындауының жаһандық проблемасы, діни, ұлттық қозғалыстар мәселесін қозғайды.

«Халықаралық қатынастар тарихы» пәнінен нақтылық білімді алу үшін студенттерге басқа да әлеуметтік-гуманитарлық, құқықтық пәндер көмегін береді. Олардың арасында әлеуметтану, саясаттану, логика, мәдениеттану, философия, мемлекет және құқық жөніндегі теория, ҚР мемлекет және құқық тарихы, мемлекет және құқық жөніндегі жалпы тарихы.

Халықаралық қатынастар тарихы» пәнінен алған білімдер халықаралық қуқық мамандығы бойынша оқыған студенттерге келешекте университетте өз мамандығы бойынша алатын білімдерің терең меңгеруіне мүмкүндігін береді. Осы пән бойынша алған білімдер арқасында студенттер қәзіргі әлемдегі халықаралық жағдайын, Қазақстанның халықаралық жүйесіндегі орнының бағалау қабілеттерін қалыптастырады.

Аталмыш курсты меңгергеннен соң студент Қазақстан Республикасының дипломатиялық тарихына және халықаралық дипломатия тарихына қатысты көптеген пәндерді біліп, өзіндік қорытындыға келе алады.

Тақырып: Халықаралық қатынастар тарихы курсының пәні мен міндеттері. Халықаралық қатынастар тарихын кезеңдеу.

Халықаралық қатынастар тарихы курсының мәні. Халықаралық қатынастар тарихының кезенге бөлуі. Пән мақсаты, міндеттері. Халықаралық қатынастар тарихының тарихнамасы. Тарихи деректер.

Тақырып: ХҮІІ-ХҮІІІ ғ. Еуропа, Америка және Азиядағы халықаралық қатынастар. Қазақ хандығы халықаралық қатынастар жүйесінде (ХҮІ-ХҮІІІ ғғ.)

Жаңа заманның кезеңіндегі халықаралық қатынастардағы өзгерістер. Еуропа, Америка, Азиядағы халықаралық қатынастар мәселелері. Еуропа елдерінің осы кездегі халықаралық қайшылықтары. Жаңа заманның халықаралық қатынастардың қағидалары. Испан мұрасы үшін соғысының тарихы. Франция мен Англия арасындағы қарым-қатынастар. Қазақ хандығының қалыптасу мәселелері. Сыртқы саясатқа арналған органдрының қалыптасуы.

Res nullius, res communis, cuius regia eius religio, Евроцентризм, ұлт, еуропалық тепетендік ұғымдары. Мемлекеттік мүдде ұғымының мәні. Франция үстемдігінің себептері. Ұлтүстінделік (наднациональность), субсидиарлық қағидалары, ұлы держава ұғымы. XVIII ғ. Англияның халықаралық қатынастардағы үстемдігі. Франция гегемониясының азаюы себептері. Ресейдің Еуропаның ұлы державасына айналуының себептері.

18 ғ. Германия, Австрия мен Пруссия. АҚШ Еуропа елдерімен қарым-қатынастар. АҚШ Азия аймағындағы саясаты. Жаңа заманның отаршылдық жүйенің жалпы сипаттамасы. Англия мен Франция арасындағы колониялар үшін күрес17-19 ғғ. «Шығыс мәселесінің» мәні. Орыс-түрік соғыстары. Грек мәселесі халықаралық қатынастарда.

Тақырып: ХІХ ғ. - ХХ ғасырдың басындағы халықаралық қатынастар. І дүниежүзілік соғыс жылдарындағы халықаралық қатынастар.

Наполеон жорықтары. Легитимизм, "европалық концерт", держава-гегемон ұғымдары. Директория мен Империя тәртіптері. 1789-1814 жж. Еуропадағы халықаралық қатынастар. Наполеон соғыстар кезендегі халықаралық қатынастар. Вена конгрессі. Талейранның дипломатиялық шеберлігі. Қасиетті Одақтын дипломатиясы. Халықаралық қатынастар жүйесі ұғымы.

Вена конгресінең кейін «шығыс мәселесінің» шиеленісу себептері. Ункиар-искелесс (1833) және Лондон (1841) Қара теңіз бұғаздары жөніндегі келісім шарттары. Ұлы державалардың Шығыстағы мүдделері. Кырым соғысының себептері мен салдары. Париж конгресі. Кавур саясаты. Отто фон Бисмарк саясаты. Италияның бірігуі. Халықаралық келісімдер. Германияның бірігуі. Австрия мен Пруссия арасындағы қарым-қатынастар.

АҚШ Х1Х ғ. бірінші жартысындағы Еуропадағы сыртқы саясаты. АҚШ Х1Х ғ. Азиядағы позициясы. АҚШ отаршылдық бәсекелестігіне қатысуы. Монро доктринасы.

Таяу және Орта Шығыстағы XIX ғ. соңғы ширегіндегі орыс-британ бәсекелестігінің негізгі бағыттары. XIX – ХХ ғ. басындағы Балкандағы және Таяу Шығыстағы Германия және Австрия экспансиясы.

XIX - XX ғғ. шебіндегі Еуропада және әлемде әлеуметтік-экономикалық өзгерістер. XIX - XX ғғ. шебіндегі Еуропалық концерт дағдарысының себептері. XIX - XX ғғ. шебіндегі халықаралық жағдай шиеленісуінің себептері. ХХ ғ. басында халықаралық қатынастардағы милитаризмнің сипаттары. 1875-1914 жж. Балкан дағдарыстары. Антанта, Үштік Одақ қалыптасуы, халықаралық қатынастарға әсері. Қыйыр Шығыстағы қарым-қатынастар

1- ші дүниежүзілік соғысының халықаралық қатынастарға ықпал етуі. Халықаралық қатынастардағы өзгерістер 19-20 ғғ. аралығында. Әскери қимылдың басталуы. Шілде күйзелісі кезеңіндегі ұлы державалардың саясаты. Жапонияның сыртқы саясаты экспансионистік бағытының қалыптасу себептері. Жапонияның соғысқа қатысуы. Жапонияның Қытайға деген «21 талабы». АҚШ-тың соғысқа қатысуы. Вудро Вильсонның «14 пункт бағдарламасы». Брест сепарат әлемі және оның талабы. Ауғаныстан, Иран халықаралық қатынастарда. Үндістанның халықаралық қатынастардағы рөлі. Х1Х ғ. Қытайдың халықаралық қатынастардағы орны.

Версаль-Вашингтон жүйенің қалыптасуы.

Тақырып: ХХ ғ. 20-30 жж. халықаралық қатынастар.

Жаңа саяси ағымдарының пайда болуы және олардын халықаралық қатынастарға әсер етуін анықтау 20-30 жж. Қайшылықтарының себептерін анықтау. Лозанн конференциясы. Керзон ролі, Лозанның бейбітшілік келісімі. 1918-1924ж. Халықаралық қатынастағы Орыс мәселесі. Буллит миссиясы. Генуэз конференциясы, мақсаты, қатысушылары. Герман сурағы. Дауэс жоспары. 1924ж. Лондон конференциясы. Ұлттар Лигасының қызметі.

Германия, Жапонияның милитаристік саясаты, халықаралық қатынастарға ықпалы. КСРО-ның халықаралық қатынастардағы рөлі.

Тақырып: Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы және соғыстан кейінгі кезеңдегі халықаралық қатынастар жүйесінің қалыптасуы, дамуы.

Екінші дүниежүзілік соғысының халықаралық қатынастарға ықпал етуі.

Антигитлердік коалицияның қалыптасуы – халықаралық қатынастарында феномен ретінде. Тегеран конференциясы. Ялта конференциясы. Потсдам конференциясы. Екі саяси жүйенің қалыптасуы мәселе ретінде. Потсдам конференциясы және оның шешімі. БҰҰ, шетел іс министрлерінің сессиясы. «Суық соғыс» түсінігі, құрылуы, Трумэн доктринасы. Маршал жоспары, НАТО-ның құрылуы, Варшава пактісі. Келесі мәселелер бойынша слайд шоу жасау. Соғыстан кейінгі халықаралық қатынастар.

Тақырып: ХХ ғ. 60-70 жж. халықаралық қатынастар. Отарлау жүйесінің ыдырауы.

Халықаралық қатынастардағы жаңа демократиялық қағидаларының туындауын анықтау 60-70 жж. Отарлау мәселелері. 1956-1962 жж. Халықаралық қатынастар. Кариб дағдарысы. Әскери блоктардын қалыптасуы. Отаршылдық жүйенің ыдырауы. Капиталистік елдерінің қарым-қатынастары. Социалистік елдер лагеріндегі қарым-қатынастар. Қару-жарақ шығару бәсекелестігі.

Тақырып: 1990 жж – қазіргі кезеңге дейіңгі халықаралық қатынастардың дамуы.

ХХ ғасырдың 80-90 жж. халықаралық қатынастар. АҚШ пен Ресей мемлекеттері арасындағы қазіргі кездегі саяси қарым-қатынас. 80-90 жж. Саяси қайшылықтарының халықаралық қатынастарға әсер етуі.

АҚШ мен Ресей қарым-қатынастар мәселелері. Парсы шығанағындағы соғыс: салдары, себептері, ұлы державалардың мүддесі. Европалық интеграция, Маастрихт келісімі, ЕО құрылуы. Таяу шығыс аумағындағы АҚШ әскерінің болуы: себептері, мақсаттары, әлемдік қоғамның әсері.

Таяу және Орта Азия елдерінің кәзіргі кезендегі халықаралық қатынастардағы орны. Шығысазиялық саяси мәселе.

КСРО ыдырауының себептері және оның халықаралық қатынастарына ықпалы, Қазақстанның оған қатысы. ТМД: жарғы, мақсаты, принципі, органдары, палата аралық ассамблеясы. Евроодақ интеграциялық құрылымын толықтыру ретінде. Қазақстандағы сыртқы саяси доктринаның құрылу принципі. Сыртқы сауда құрылымы, облыстағы экономикалық және сауда келісіміне екі жақты қол қою. Интеграция, глобализация, диверсификация, делимитация, демаркация, конвергенция ұғымдары.

КСРО ыдырауы себептер туралы теориялар. ТМД құрылуы. Ресей федерацияның қазіргі халықаралық қатынастардағы ролі.

Балкан дағдарысы. НАТОның шығысқа жылжуы. Қырғи қабақ соғыстың аяқталуынан кейн халықаралық қатынастар жағдайы. Қазіргі күнгі халықаралық қатынастар теориялары.

Тақырып: Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты

Қазіргі кездегі халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қазақстан.

Қазақстан Республикасының кәзіргі халықаралық қатынастардағы орны

ҚР халықаралық қатынастардағы перспективалары. Қазақстандағы сыртқы саяси доктринаның құрылу принципі. ҚР халықаралық қатынастардағы ролі.