9.Унутраннае становища вкл у канцы 4 ст.Крэуская уния.

Политическое развитие ВКЛ было связано с деятельностью великого князя Ольгерда в 1345—1377 гг., который добился расширения границ ВКЛ. В результате удачной битвы на реке Синие Воды в 1363 г. была освобождена от ордынцев территория Украины.

После смерти Ольгерда князем в 1377—1392 гг. был Ягайло. Он стремился укрепить свою власть в ВКЛ и рассчитывал на поддержку со стороны Польского королевства. Самой Польше также требовалась сильная королевская власть. Внешняя угроза со стороны крестоносцев стала внешнеполитической причиной сближения ВКЛ и Польши В14.08.1385 г. была заключена Кревская уния — соглашение об объединении ВКЛ и Польского королевства. Ягайло женился на дочери польского короля Ядвиге. И стал польским королем. Он принял католичество и издал привилей — грамоту, которая давала дополнительные права феодалам католического вероисповедания. Привилей не распространялся на православных феодалов. Ягайло, в отличие от своего деда Гедимина, стремился сделать католическую церковь господствующей в ВКЛ, что вызывало недовольство православной части населения.

Временный раскол Великого княжества Литовского и война за власть

Княжение Витовта в 1392-1430 гг. было связано со стремлением сохранить государственную самостоятельность ВКЛ. Он активно вел борьбу против окатоличивания. Между Ягайло и Витовтом началась борьба, которая завершилась заключением в 1392 г. Островского соглашения о власти в княжестве. Ягайло передал ее Витовту, который стал великим князем литовским. При нем ВКЛ стало одним из крупнейших по своей территории государств в Европе, размещавшимся на просторах от Балтийского до Чёрного моря. В 1430 г. великим князем литовским стал младший сын Ольгерда Свидригайло. Его главной опорой были феодалы православного вероисповедания. Он привлекал их к государственному управлению, раздавал им замки и должности. Это вызвало недовольство других феодалов ВКЛ, которых поддержали крупные польские землевладельцы. Договорившись между собой, они объявили великим князем Сигизмунда Кейстутовича. Произошел временный раскол ВКЛ. Это привело в 1432—1436 гг. к войне за власть между сторонниками Свидригайло и Сигизмунда. Война закончилась победой Сигизмунда, ставшего великим князем.

Подробнее: http://istoria-belarusi.ru/srednie_veka/vremennyj_raskol_vkl.php

10.Грамадска- палiтычная арганiзацiя на Бел.У другой палове xiXст.-пач.XXст.

Лiберализм.У XIX ст. на тэрыторыі Беларусі ліберальныя ідэі. Прынцыпамі: сцвярджэнне свабодаў індывідаў у адносінах да ўладаў; бяспека; права на ўласнасць.

Лібералізм у Беларусі 60-90-ых гг. XIX ст. пашыраецца ва ўмовах адносна слаба развітай сацыяльнай структуры. Слабасць буржуазіі, нацыянальна-палітычны радыкалізм дробнай шляхты, палітычная інертнасць землеўласнікаў і большасці інтэлігенцыі, нешматлікасць і нацыянальная раз'яднанасць "сярэдніх" слаёў грамадства сталі прычынамі слабасці лібералізму .

Правядзенне сялянскай рэформы 1861.У перыяд падрыхтоўкі адмены прыгоннага права, негледзячы на тое, што большасць землеўладальнікаў Беларусі выказалася за вызваленне сялян без зямлі з захаваннем іх абавязковай працы на памешчыкаў, меншасць падзяляла ліберальную пазіцыю. За перадачу сялянам зямлі ва ўласнасць, за выкуп і пераўтварэнне сялянскіх гаспадарак у самастойныя, выказваліся памешчык Магілёўскай губерні . Неабходным стварэнне магутнага слоя заможных сялян, што было вельмі карысным для развіцця рынкавых адносін у сельскай гаспадарцы, мінскі купец .

Былi сельскагаспадарчыя таварыствы ў 1876 г. Мінскае і Віцебскае. Яны аб'ядноўвалі мясцовых землеўладальнікаў, аграномаў, інжынераў і інш. На пасяджэннях таварыстваў абмяркоўваліся што ў Магілёўскай губерні трэба знішчыць абшчыну і даць беларускім сялянам магчымасць самастойна весці гаспадрку.

У 1886 г. пачала выдавацца ў Мінску першая ў Беларусі легальная неафіцыйная газета "Минский листок". Яна прапагандавала ідэі аб развіцці спажывецкіх таварыстваў, таннага крэдыту, г.д. З газетай супрацоўнічалі А. Багдановіч, М. Янчук і інш.

Беларуская інтэлігенцыя знаходзілася пераважна на ліберальных пазіцыях-А. Кіркора, В. Дуніна-Марцінккевіча, А. Вярыгі-Дарэўскага. Прадстаўнікі ліберальнай плыні "заходне-русізму" унеслі ўклад у вывучэнне гісторыі і культуры Беларусі, уносілі прапановы па рэарганізацыі сельскай гаспадаркі, прамысловасці, сістэмы падаткаабкладання.

Напярэдадні паўстання 1863 г. - “белыя”. Прадстаўнікі гэтага лагеру выступалі супраць паўстання як сродка вырашэння задач нацыянальнага руху, лічылі магчымым дыпламатычным шляхам.На Беларусі ў гэты лагер уваходзілі землеўласнікі, што было звязана з слабасцю тут буржуазіі. Сярод “белых” вылучаюцца -Я. Гейштара, А. Аскеркі, і інш

У хуткім часе пасля задушэння паўстання 1863 г., у канцы 60-80-ых гг., у польскім грамадстве пашырылася новая ідэалагічная і грамадская плынь, “варшаўскі пазітывізм” ”, якая ставіла задачу эканамічнага развіцця. Актыўнай прыхільніцай варшаўскага пазітывізму на Беларусі была пісьменніца Э. Ажэшка. Прапагандавалі культ эканамічнага і тэхнічнага прагрэсу на Беларусі вядомыя навукоўцы А. Ельскі, В. Шукевіч,т.д.

Наогул у канцы 60-80-ых гг. XIX ст., калі ў польскім грамадстве на першы план выходзяць задачы эканамічныя, у беларускім ва ўмовах узмоцненай русіфікатарскай палітыкі пашыраюцца рускія грамадска-культурныя ўплывы, фарміруецца беларускі нацыянальна-культурны рух. Лібералізм у Беларусі быў прадстаўлены ў асноўным толькі ідэямі і ідэалогіяй, але не рухам.

Народніцтва-грамадскі рух сярод беларускай моладзі. Народнікі Беларусі былі ідэйна і арганізацыйна звяэаны з рускім народніцтвам. Ідэі А. Герцэна і М. Чарнышэўскага былі знаёмы К. Каліноўскаму, В. Урублеўскаму. Народніцкі рух Беларусі развіваецца пад ўплывем у Пецярбурзе аргантзацыі "Зямля і воля" (1876). Цэнтрам руху -Мінск.

У 1879 г. адбыўся раскол "Зямлі і волі" на дзве арганізацыі – 1)"Чорны перадзел" і 2)" Народную волю". 1)за перадзел зямлі памешчыкаў паміж сялянамі. 2)за узмацнення палітычнай барацьбы супраць самадзяржаўя.Вялікая частка беларускіх народнткаў пайшла за чорнаперадзельцамі, ў 1881 г. нелегальная друкарня "Чорнага перадзелу". Аднак арышты чорнаперадзельцаў адмоўна адбіліся на настроі членаў гэтага гуртка, многия перайшли у"Народнай волі". Яе аўтарытэт павысіўся 1881 г., калі быў забіты Аляксандр II. Дзейнаець гэтай арганізацыі была накіравана на стварэнне новых груп, на збор сродкаў для партыі, на арганізацыю падпольнай друкарні.

(паліцыі ўдалося напасці )- Да канца 1882 г. Цэнтр фактычна перастаў існаваць. Тым не менш, мясцовыя гурткі так і не былі раскрыты. Яны працягвалі дзейнічать сярод навучэнцаў, рамеснікаў, рабочых.

Яны ўпершыню адкрыта заявілі пра існаванне беларускай нацыі. Аднак стварыць адзіную арганізацыю ўсёй Беларусі так і не змаглі. Гэта было абумоўлена тым, што беларускае рэвалюцыйнае народніцтва, таксама як і расійскае, перажывала крызіс і зыходзіла з гістарычный сцэны, уступаючы дарогу марксізму.

У 1884--1890-х гг. пануючьм накірункам у народніцтве становіцца ліберальнае. Адмовіўшыся ад рэвалюцыйнай барацьбы з урадам, ліберальныя народнікі сканцэнтравалі ўвагу на ўмацаванні сялянскага землеўладання, спадзяючыся тьм самым затрымаць працэс абеззямельвання сялян.

Рабочы рух, прапаганда марксізму 70-пач.90гг.

Развіццё капіталістычных адносін у эканоміцы Беларусі прывяло да фарміравання значных кадраў рабочага класа, занятага ў фабрычнай, мануфактурнай і дробнай прамысловасці, на чыгунках і водных шляхах.

Нялёгкае становішча рабочых (13--14-гадзінны працоўны дзень, нізкая аплата працы, адвольныя штрафы, жабрацкія жыллёвыя умовы, адсутнасць страхавога і пенсіённага забеспячэння) вымушала іх да правядзення стачак з вылучэннем патрабаванняў эканамічнага характару. На чале рабочага руху, як правіла, ішлі чыгуначнікі.

Народнікі у гуртках, створаных у 1876 і 1877 гг. у Мінску, а таксама ў пачатку 80-х гг. у Магілёве, Віцебску, Гомелі, Брэсце і Гродне, рабочыя займаліся самаадукацыяй, чыталі рэвалюцыйную літаратуру. Гэта садзейніча павыш-ю інтарэсу рабочых да палітьгчнага жыцця, распаўсюджваншо сярод іх марксісцкіх ідэй.

Многае для распаўсюджвання марксізму ў Б.зрабілі польская партыя "Пралетарыят" (1882) і, асабліва, група "Вызваленне працы” (1883),(А. Трусаў і С. Ляўкоў, А. Гурыновіч. -“Маніфест камуністычнай партыі”, “Капітал». Першыя марксісцкія гурткі ў Беларусі былі нешматлікімі і слаба звязанымі з рабочым рухам.

Якасна новы этап марксізму сярэдзіны 90-х гг., калі ў выніку стварэння ў Пецярбургу "Саюза барацьбы за вызваленне рабочага класа" (1895).Вялікае значэнне для развіцця рэвалюцыйнага руху ў Беларусі меў прыезд У.І. Леніна ў верасні 1895. Такім чынам, у другой палове ХІХ ст. рэвалюцыйным рухам на Беларусі, як і ва усёй Расіі былі за кладзены ідэйныя і арганізацыйныя асновы далейшай барацьбы супраць самадзяржаўя.

Рост рэвалюцыйнага руху, павелічэнне колькасці сацыял-дэмакратычных арганізацый, пашырэнне сферы іх дзейнасці ў розных рэгіёнах Расійскай імперыі, імкненне падпа-радкаваць свайму ўплыву рабочы рух -- усё гэта зрабіла неабходным стварэнне адзінай партыі. Гэта задача была выканана ў 1898 г., ў Мінску 1 з'езд сацыял-дэмакратычных арганізацый Расіі, абвясціўшых стварэнне Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП).