5. Міжнародныя пагадненні і васальныя дагаворы – крыніцы старажытнага беларускага права.

У старажытнасці дамінуючым было звычайнае няпісанае права, крыніцай якога служылі абычаі, якія ўзніклі з грамадскіх адносін і санкцыянаваныя дзяржавай. Яно складалася па меры фармірання дзяржавы, якая, перш за ўсё, падтрымлівала выгадныя дамінуючага класу правілы паводзін, што прывяло да таго, што права і справядлівасць сталі несумяшчальныя. Па меры ўзмацнення сацыяльнай напружанасці ў грамадстве і яго феадалізацыі паўстала неабходнасць у больш дакладнай рэгламентацыі ўсіх бакоў грамадскага жыцця, што можна было ажыццявіць толькі з дапамогай пісанаго права, нормы якога ў некаторай ступені абмяжоўвалі волю феадальнай адміністрацыі . Характэрнымі рысамі раннефеадальнай правы былі фармальнае раўнапраўе свабодных людзей і мяккасць пакаранняў. Але і ў гэты час права прадугледжвала прывілеі феадалаў і замацоўвала поўнае бяспраўе рабоў. Пісанае права не замяняла звычайнае права. Яно дзейнічала разам з ім, дапаўняючы яго ці змяняючы асобны нормы. Першымі прававымі актамі напісанага правы былі граматы князёў, дагаворы. Адным з іх быў Дагавор Віцебскай, Полацкай і Смаленскай земляў з Рыгай і гоцкім берагам 1229 быў заключаны з мэтай упарадкаваць ўзаемаадносіны, якія ўзнікалі непасрэдна ў сферы гандлю або цесна звязаныя з ёй (напрыклад, крадзеж, учынены мясцовым жыхаром у купца-замежніка; парушэнне нормаў маральнасці купцом-замежнікам і інш) Прагрэсіўнай рысай Дагавора 1229 з'яўляюцца яго парытэтныя пачаткі: купцы-замежнікі маюць у краіне знаходжання аднолькавы прававы статус. Вялікая ўвага ўдзелена і крымінальнаму праву, нормы якога прадугледжваюць розныя віды пакаранняў.Нормы працэсуальнага права прадугледжваюць парадак узбуджэння справы, віды доказаў і г.д. У цэлым Дагавор 1229, стварыўшы трывалую прававую аснову для развіцця гандлю, садзейнічаў яе пашырэнню, бо прадугледжваў такія прагрэсіўныя становішча, якія забаронялі прымушаць купцоў-іншаземцаў да ўдзелу ў ваенных паходах.

6. Утварэнне вкл. Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы. Адміністр.-тэр. Ўладкаванне ў хiii–хvi стст.

Причины создания ВКЛ: угроза со стороны крестоносцев и татаро-монгол; ВКЛ начало складываться еще в 12в., на протяжении 13-14 вв. были присоеденены некторые Украинские и русские княжества. Сталицей был Новогрудок, а с 14в. Вильня Госуд.устройство: ВКЛ было поделено на центральные земли и земли пограничные (мяжуючые, прыслухоуваючыя) эти земли не сливались с основным государственным ядром, сохраняли свою госуд.-правовую обособленость, выступали как автономные субъекты государствнно-правовых отношений, вместе с тем их население находилось под властью центральных органов и было обязано нести повинности общегосударственные. Сначала отношения между центральными и пограничными землями строились на основе личной зависимости князей отдельных земель от великого князя (принцып сюзеренитета-васалитета). В 15в. крупные васальные княжества были превращены в воеводства или паветы в которых правили наместнки великого князя (воеводы и старосты). Доминирующее положение в гос. занимали центральные земли, в которых была сконцентрирована основная масса великокняжеских и госуд.маентков, находились владения крупных феадалов. С этих территорий набиралась основная часть армии, шли основные доходы в казну. Административно-территориальный раздел гос.в 13-14вв. характеризовался сохранением старых границ, которые были между отдельными княжествами до созд.ВКЛ. В 14в. центральная часть была разделена на два военно-администр. округа – воеводство Трокское и Виленское. Сохранение старого администр.-территор. раздела и месных органов управления было выгодно месным феодалам (сохранили власть на местах) и централдьной власти, которая опиралась на местных феодалов. Госуд.устройство ВКЛ в этот период характеризовался широкой автономией отдельных земель-княжеств, которые входили в его состав.