14. Мәтінге сұрақ қойыңыздар.

15. Мамандыққа байланысты терминдерді есте сақтаңыздар, сөйлем құрастырыңыздар.

дәл өлшеу - точное измерение дәлдік бағасы - оценка точности дәлдік шегі - допуск,предел точности доңғалақ - колесо доңғалақ құрсауы- обод колеса дөңгелек ағынша - круглая струя дөңгелек қабықша - круговая оболочка дөңгелектіктің дәлдік шегі - допуск круглости дыбыссыз ілініс - бесшумное зацепление дыбысты тербеліс - звуковое колебание дірілжазғыш - виброграф

Бақылау сұрақтары

1. Қазақстанда қай жылы автомобиль шаруашылығы құрылды ?

А. 1921

В. 1924

С. 1926

Д. 1928

Е. 1930

2. Автомобиль өндірісі қандай өнеркәсіптердің өркендеуіне жол ашты?

А. мұнай, химия, металлургия

В. тамақ өнеркәсібі

С. тоқыма өнеркәсібі

Д. алтын өнеркәсібі

Е. жеңіл өнеркәсіп

3. Алғашқы автомобиль жарысы 1984 жылы қай қалада өтті?

А. Мәскеуде

В. Парижде

С. Римде

Д. Верныйда

Е. Орынборда

4.Қазақстанда автомобиль спорты қай жылдан бастап қалыптаса бастады?

А. 1975

В. 1972

С.1970

Д. 1980

Е. 1985

5. Қазақстан спортшылары дүниежүзілік жарыстарға қай жылдан бастап қатыса бастады?

А.1983

В. 1985

С. 1987

Д. 1989

Е. 1981

6. Тұрлаулы мүше – бастауыш қай сөз табынан жасалғанын көрсетіңіз.

Білгенің – бір тоғыз,

Білмегенің – тоқсан тоғыз

А. Көсемше

В. Есім

С. Етістік

Д. Есімше

Е. Есімдік

7. Бастауыш қызметінде тұрған сан есімді табыңыз

А. Мұғалім дәптерді бес-бестен үлестірді

В. Алты – үшке қалдықсыз бөлінеді

С. Мен – он төрттемін

Д. Биыл молшылдық болды

Е. Ақылмен мыңды,ақырумен бірді көндіресің

8. Бірыңғай бастауыш қандай сөз табынан

Алыстағы жоталар мен айналадағы өлкелер де панасыз, жүдеу

А. Етістік

В. Зат есім

С. Сын есім

Д. Етіс

Е. Сан есім

9. Автомобиль өнеркіәсібін өркендетуде АҚШ қандай әдіс қолданған?

А. желісіз әдіс

В. желілік әдіс

С. жиілік әдіс

Д. жеңіл әдіс.

Е. ауыр әдіс

10. Бастауыш пен баяндауыш арасына қойылатын сызықшаны табыңыз.

А. Қыс қатты.

В. Екі жерде екі төрт.

С. Татулыққа табыс мол.

Д. Жанымыз ашиды.

Е. Күн ашық.

5 – сабақ

Автомобильдердің жалпы құрылысы

Баяндауыш

1. Сөздікпен жұмыс

Жүйе – система

Құрылысы- строение

Күрделі қондырғы – сложная установка

Науа - кормушка; колода; лоток

жылу энергиясы- тепло энергетика

Тежегіш – тормоз

Аспа – навеска , подвеска

Қозғалтқыш – двигатель

2.Сөз тіркестерін орыс тіліне аударыңыздар.

Тасымал, арнайы мақсат, жер жырту, егін жинау, негізгі жұмыстар, мақсат, жолсыз жерлер, жүк автомобильдері, жеңіл автомобильдер

2. Мына сөздермен, сөз тіркестерімен сөйлем құрастырыңыздар.

Жеңіл машина, санитарлық жағдай, негізгі механизмдер,басқа жұмыстар, электр энергиясы, жүргізуші, жүк, жүк таситын машина, күрделі, қажет, заңдылық

3. Мәтінді оқып, мазмұндаңыз. Автомобильдердің жалпы құрылысы

Автомобильдер, құрылысы жағынан өте күрделі машиналар қатарына жатады. Өйткені оның құрамына бірнеше механизмдер мен жүйелер кіреді және олардың құрылыстары әртүрлі болады. Дегенмен де, ондағы негізгі механизмдер мен жүйелердің жұмыстары белгілі бір принцип пен заңдылыққа бағынатындықтан, құрылыстары да ұқсас болады.

Автомобиль негізінен үш бөліктен тұрады. Олар кузов, қозғалтқыш және шасси.

Кузов тасылатын жүкті орналастыруға арналған. Сондықтан да ол таситын жүктің түріне қарай әртүрлі болады. Мысалы жүк таситын машиналардың кузовы науа тәрізді жасалып, жүргізуші отыратын кабина жасалады. Ал адам таситын жеңіл машина мен автобустардың кузовына орындықтар қойылып, тиісті санитарлық жағдайлармен қамтамасыз ететін қондырғылар орнатылады.

Қозғалтқыш автомобильдің жүруіне және басқа жұмыстарға арналған қажетті қуатты тудыратын бөлігі. Оның негізгі жұмыс принципі, энергияның бір түрін (көбінесе жылуды) екінші түріне (механикалық энергияға) айналдыру болып табылады. Осы қозғалтқыштан алынған механикалық энергия автомобильдің жүргізгіш дөңгелегіне беріледі де, ол жол бетімен жанасып, автомобильді қозғайтын күш тудырады. Сөйтіп автомобиль жол бетімен жүруге мүмкіндік алады. Сондықтан да қозғалтқыштың басқа осындай жұмыс атқаратын генератордан айырмашылығы, қозғалтқыштан тек қана механикалық энергия алынады, ал генераторда энергияның басқа түрлері де алынуы мұмкін. Мысалы, электр энергиясы, жылу энергиясы т.с.с.

Шасси деп автомобильдің жол бетімен жүруге арналған бірнеше қондырғыларын біріктірген бөлігін айтады. Оған трансмиссия, алдыңғы және артқы белдемелер жүретін дөңгелектерімен, машина тұғыры, дөңгелек аспалары, рульдік және тежегіш қондырғылар кіреді. Осы қондырғылардың әрқайсысы белгілі бір жұмысты атқаратын, бірнеше механизмдер мен жүйелерден тұратын күрделі қондырғы болып табылады.