5.4 Үздіксіз арнаның өткізу қабілеті (бөгеусіз және бөгеулермен)

Т интервалында сигнал арқылы таратылатын хабарының орташа мәні:

. (5.12)

H_T(s) және H_T(s/x) – энтропиялары.

Үздіксіз арна арқылы таратылатын хабардың жылдамдығы мына теңдеу арқылы табылады:

. (5.13)

Үздіксіз арнада хабар таратудың максималды жылдамдығы оның өткізгіштік қабілетімен анықталды:

. (5.14)

Бұл жерде максимум әр мүмкін болатын s кіріс сигналымен анықталады.

5.5 ҮБА-ның үлгісі

Арна сәйкес импульсті сипаттамасы және бөгет бастаулары бар сұлбамен берілуі мүмкін.

Арнада әрқашан аддитивті гаусстік бөгеулер бар болады. Арнада гаусстік бөгеулерден басқа келесі бөгеулер бар:

 гармоникалық (жиілікпен шоғырлаған);

 импульстік (уақытпен шоғырланған);

 мультипликативті.

Байланыс үзілістері (17,4 дБ).

Сонымен қатар сигнал пішінінің бұрмалануы келесі құбылыстарға байланысты:

 жиілік бойынша жиілік құраушылардың жылжуы;

 фазалық ауытқулар;

 фазалық қалтырау.

Каналдың жеңілдетілген үлгісі келесі суретте келтірілген

5.1 Сурет - үб арнасының үлгісі

Сигналы кірісінде және шығысындағы үздіксіз байланыс арнасы – үздіксіз сигнал, уақыт үздіксіздігі.

6 Дәріс. Байланыс жүйесіндегі сигналдарды түрлендіру және қалыптастыру әдістері

Дәріс мақсаты: ақпарат модуляциясының әдістерімен танысу.

Мазмұны:

а) ақпарат тасушының модуляциялау әдістері;

б) гармониканың модуляциялық сигналы (тасушы жиілік);

в) амплитудалы (АМ), жиіліктік (ЖМ), фазалық(ФМ) модуляциялар.

6.1 Ақпарат тасушының модуляциялау әдістері

Модуляция деп тасушының бір немесе бірнеше параметрлерінің басқарылуымен бастапқы сигналдардың параметрлерінің өзгеруімен байланысты үрдісті айтады. Тасушының модульдеуші параметрі ақпараттық деп аталады. Модуляцияның үш түрі бар: амплитудалық (АМ), жиіліктік (ЖМ) және фазалық (ФМ).

Тасушы ретінде тек гармоникалық емес, сонымен қатар импульстік тербелістерде қолданылады. Яғни модуляция әдістерінің келесі түрлері бар:

АИМ – амплитудалы – импульстік модуляция. Амплитудалы импульсті тасушы бастапқа сигналдың лездік мәнінің өзгеру заңымен сипатталады.

ЖИМ (ЧИМ)– жиілікті – импульсті модуляция. Бастапқы сигналдың лездік мәнің өзгеруі тасушының импульсті жиілігінің өзгеруіне әкеледі.

УИМ (ВИМ)– уақыттық – импульсті модуляция, мұнда ақпараттық параметр кезінде импульстік және ақпараттық синхронизация анықталады.

КИМ (ШИМ) – кең–импульсті модуляция. Модульдеуші сигналдың лездік мәнінің өзгеруі бойынша тасушы импульсі қзгереді.

ФИМ – фаза – импульстік модуляция, УИМ-дан синхронизация тәсілімен ерекшелінеді. Тасымалдаушы импульс фазасының ығысуы синхронизациялайтын импульске қатысты емес, белгілі бір бұрыштық фазаға байланысты өзгереді.

ИКМ – импульсті – кодалы модуляция. Оны модуляцияның жеке түрі ретінде қарастыруға болмайды, өйткені модульдеуші кернеу мәні кодаланған сөздер түрінде көрсетіледі.

СИМ – санау – импульстік модуляция. Ақпараттық параметрі кодалық топтағы импульстер саны болып табылатын ИКМ-ның жеке бөлігі болып табылады.

6.2 Гармоникалық модуляциялық сигналы

Модульденген сигналдарды тасымалдаушы түрі мен модуляцияланатын параметрлері бойынша айыруға болады. Тасымалдаушы ретінде қазіргі кезде гармоникалық тербелістер, импульстердің периодты тізбегі кең қолданылады. Ал арнайы формалы тербелістер, кездейсоқ таржолақты процесс аз қолданылады.

Гармоникалық тасымалдаушы: ,

Үш бос параметрлермен сипатталады: амплитуда, жиілік және фаза.

Олардың бәрі ақпараттық болуы мүмкін.

Жалпы түрде гармоникалық тасымалдаушысы бар модуляцияланған сигнал:

. (6.1)

A(t)- сигналдың шеткі қисығы; ψ(t) – толық фазасы.

Толық фаза ψ(t) 2π-ге өзгеретін уақыт аралығында сигналдың шеткі қисығы көп өзгеріп үлгермейді, сондықтан оны баяу өзгеретін деп санауға болады .