I rozbior w 1772: Prusy, Austria I Rosja

(trzy rozbiory, za panowania ostatniego Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego)

13

Pierwszy rozbior Polski – nastąpił 5 sierpnia 1772 przez podpisanie traktatow w Petersburgu. Zaś w dniu 30 września 1773 r.

zatwierdził je Sejm Rozbiorowy, zwołany w Warszawie przez zaborcow (przy proteście trzech posłow: wojewodztwa

nowogrodzkiego Tadeusza Rejtana (obraz Jana Matejki: „Rejtan” na Zamku w Warszawie) i wojewodztwa mińskiego.

Dokonany drogą oddania terytorium I Rzeczypospolitej Prusom, Austrii i Rosji. Idea rozbioru jednego państwa, w celu

zaspokojenia roszczeń i interesow innych nie była czymś nowym. Podobne plany rodziły się wobec Austrii podczas wojny o

sukcesję austriacką, Prus w czasie trwania wojny siedmioletniej czy też Turcji w trakcie V wojny rosyjsko-tureckiej.

Rożnica polegała na tym, że Rzeczpospolita, była jedynym państwem, ktore nie było w stanie odeprzeć żadnego konfliktu

zbrojnego z innym państwem oraz, iż była całkowicie bezbronna (nie utrzymywano żadnego wojska) i nie mogła w

przeciwieństwie do wyżej wymienionych bronić własnych interesow. Dziś wydaje się to nam niewiarygodne, lecz w

Rzeczpospolitej na dziesiątki lat przed rozbiorami stacjonowały wojska rosyjskie i pruskie. O podziale Polski decydowały

wyłącznie kraje sąsiednie.

Z jakim wydarzeniem kojarzy się 3 Maj ? (1791)

Obraz Konstytucja 3 Maja, namalowany przez Jana Matejko

(ulica Świętojańska na Starym Mieście w

Warszawie. Widać Zamek Królewski, tłum

niesie Króla Poniatowskiego do Katedry)

obraz wystawiany na Zamku w Warszawie

Sejm czteroletni (bo obradował 4 lata)

przyjął na Zamku Warszawskim

Konstytucję 3 Maja.

Była to pierwsza w Europie a druga w

świecie (po amerykańskiej) Konstytucja,

prawo zasadnicze.

Była to zarazem głęboka reforma

Państwa, Sejm odrzucił Liberum Veto,

wprowadził jednolity system władzy w

całym kraju, monarchię konstytucyjną.

To ostatnia przed rozbiorami Polski proba

naprawienia państwa poprzez reformy

ustrojowe.

Postanowienia Konstytucji 3 Maja

Religia

Religia katolicka została utrzymana jako religia panująca a przejście na inne wyznanie miało być karane. Jednak zagwarantowano

wolność wyznawcom innych religii i obrządkow.

Szlachta ziemianie

Potwierdzono ogolnie prawa szlachty. Zagwarantowano prawa własności, bezpieczeństwa, wolności

Zobowiązano szlachtę do obrony Konstytucji i Rzeczypospolitej

Mieszczanie

Zapewniono nietykalność osobistą (niemożliwość skazania bez wyroku sądowego)

Chłopi włościanie

Chłopow otoczono opieką prawa i państwa. Zapewniono wolność osiedlania się i poruszania po kraju i za jego granice.

Rząd, czyli oznaczenie władz publicznych

Wprowadzono trojpodział władzy. Rzeczpospolitą ogłoszono monarchią konstytucyjną.

Sejm

Podzielono na dwie izby (poselską i senatorską) z kadencją 2 letnią.

Zniesiono liberum weto (konfederacje) i wolną elekcję.

Posłowie i senatorowie mieli być gotowi do obrad w każdej chwili (tzw. Sejm Gotowy). Ustanowiono Sejm Konstytucyjny

zwoływany co 25 lat mogący zmienić konstytucje.

Krol i rząd

Władza krolewska miała być dziedziczna.

W skład Straży Praw (rządu) wchodził krol i pięciu ministrow. Ministrow powoływał krol lecz zwolnić ich mogł jedynie Sejm.

Krol został głową Straży Praw Krol nie był odpowiedzialny prawnie ani konstytucyjnie ale jego decyzje wymagały akceptacji

ministrow.

Z czym kojarzy się Targowica ?

http://pl.wikipedia.org/wiki/Konfederacja_targowicka

Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna (innacej spisek) zawiązana wiosną 1792 w Targowicy (dziś na

Ukrainie), przez magnatow w celu przywrocenia starego ustroju Rzeczypospolitej, sprzed reformy 3 Maja 1971, pod hasłami

obrony zagrożonej wolności. Konfederacja targowicka wystąpiła przeciwko reformom konstytucji 3 Maja, wprowadzającym

monarchię konstytucyjną, reformy wzmacniające wojsko i państwo polskie.

14

Jej zawiązanie posłużyło Rosji jako pretekst do interwencji zbrojnej w Rzeczypospolitej. Wojska rosyjskie wkroczyły na teren

Rzeczpospolitej co było rownoznaczne z upadkiem Rzeczpospolitej.

„Targowica” jest synonimem zdrady w Polsce: dla własnych interesow zdrajcy porozumieli się z wrogami Polski. Kosztem

Polski dobijali się swoich interesow.