Szwec się skrawczył –

krawiec się zszewczył – ramienieją... (S. Młodożeniec).

Spieszcie ci, którzy jeszcze nie macie po mój gwiaździścieślepy poemat “Nagi człowiek w śródmieściu” (A. Stern).

I siedziałem w nierealnym nonsensie jak we śnie, zakneblowany, zbelfrzony i zabelfrowany, siedziałem na dziecinnej pupci (W. Gombrowicz).

Cóż mi zostało? Pył złoty, mdła piana... i słów zdziwionych nagłe zniechęcenie, gdy zamiast łączyć w śpiew różnic przewinę, bezśpiewne w otchłań spadają jak cienie... (Leśmian).

Kto by zaś chciał o tym własnousznie i własnoocznie przekonać, niech przysłucha się rozmowom, a przypatrzy uczniom i nauczycielkom w czasie wieczornych cyrkowych przedstawień (H. Sienkiewicz).

Trzeba będzie przecież tego spróbować i ograniczyć się na gorszym dla uniknięcia najgorszości (E. Orzeszkowa).

4. W poniższych tekstach wskazać neologizmy. Wyjaśnić motywację i mechanizmy ich tworzenia:

Naiwne powiedzenie „ptak śpiewa” należy całkowicie do przeszłości. Ptak nie śpiewa, tylko hałasuje oraz bezkarnie zanieczyszcza wioski i miasteczka.

Oto, Panie redaktorze, lista tych ptaszków, które proponowałbym poddać redukcji:

Pstroszka, cidomek, sipiórka, pyza, brajtszwanc, lewatywka, dzidziuś pospolity, kupić, stukułka, chlebotek, minóżka, bukaszka, sikorek oraz tzw. goguś bagienny.

(K.-I. Gałczyński)

Słowocowe hybrydy

Prześliwimy złociście

Morele w śliworele,

Wyhodujemy brzoskwiśnie

O jędrnie soczystym ciele...

...Melon zmalinić dał się,

Maliny go zmaliniły

I melodyjnym stał się

Malimelonem miłym.

A już porzesty, agreczki

Zrozumiesz bez wyjaśnień

(Były tam zresztą sprzeczki

Z powodu ostrych zakwaśnień).

...Poddana arbuzacji

Zbuntowała się gruszka,

Jak sądzę, nie bez racji,

Bo powstała garbuszka...

(J. Tuwim)

5. Ułożyć polsko-ukraiński słowniczek często używanych wyrazów i wyrażeń z zakresu terminologii komputerowej oraz internetowej. Które z podanych wyrazów są neologizmami, a które na stale weszły do języka ogólnego?

Spis zalecanych lektur

Grabias S. O ekspresywności języka: ekspresja a słowotwórstwo. – Lublin, 1981. – 215 s.

Kania S., Tokarski J. Zarys leksykologii i leksykografii polskiej. – Warszawa, 1984. – 256 s.

Kurkowska H., Skorupka S. Stylistyka polska: Zarys. – Warszawa, 2001. – 403 s.

Nowe słownictwo polskie: materiały z prasy lat 1972-1981. – Wrocław, 1988. – 199 s.

Skorupka S. Język polski: wiadomości i ćwiczenia z zakresu słownictwa, frazeologii i stylistyki. – Warszawa, 1970. – 100 s.

Skubalanka T. Neologizmy w polskiej poezji romantycznej. – Toruń, 1962. – 241 s.

Smółkowa T. Neologizmy we współczesnej leksyce polskiej. – Kraków, 2001. – 194 s.

Smółkowa T. Nowe słownictwo polskie // Współczesny język polski / Pod red. J.Bartmińskiego. – Lublin, 2001. – S.397-405.

Słowniki

Encyklopedia wiedzy o języku polskim. – Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk, 1978. – 451 s.

Nowe słownictwo polskie. Materiały z prasy lat 1993-2000 / Pod red. T. Smółkowej. – Kraków, 2004. – Cz.1. – 245 s.

Uniwersalny słownik języka polskiego: W 4 t. / Pod red. S. Dubisza. – Warszawa: PWN, 2003.