1. Аэрофотосуреттерді трансформациялаудың жалпы ережелері

Аэрофотосуреттегі нүктелердің жылжуларын кеміту үшін колбеу суреттердегі коріністерді горизонталдық түрде немесе берілген масштабтагы колбеу суретке өзгерту фотосуретгердің трансформациялау жұмыстары болады. Бұл жұмыстарды құрылыстарды жобалау аудандарының белгілі геометриялық оптикалык шарттары сакталган бейнелерін жасау үшін жүргізеді.

Жергілікті жазық жердің горизонталь суреті гана планга сәйкес келеді, ягни берілген масштабта жергілікті жердін суретке түсірілген учаскесінің ортогональды проекциясына. Сондыктан фото суреттер бойынша пландарды құру кезінде көлбеу суреттегі көріністі нүктелердің ортогональды проекциясыннан ыгысунын рұксатнамалық шамалары бар горизонталь көрініске айналдырады. Бұндай айналдыруды суреттердін трансформациясы (өзгеруі) деп аталады. Фотосуреттер бойынша пландарды кұру тәжірбиесінде грансформацияның екі әдісі қолданылады: перспективті және ортотрансформациялау.

Перспиктивті трансформациялау әдісіне екі өздігінен тәуелсіз үрдістерді орындау кіреді. Олардың біріншісі көлбеу суреттің көрінісін сол проекция оргасынан алынган горизонталь көрініске перспективті айналдыруды жүзеге асырады. Екінші үрдіс берілген масштабта трансформацияланған суреггі алуды қамтамасыз етеді. Жалпы алганда, трансформацияланған сурст планга сәйкес келмейді, өйткені ондағы көрініс суретке түсірілген жергілікті жердің бедеріне байланысты бұзылған. Бұл бүзылуларды азайтуға болады жэне жергілікті жердегі нүктелердің өсімшелері бекітііген шамалардан аспайтын жазықтықка катысты сэйкес жазықтыкты тандау жолымен рұксатнамалык шамаларга дейін жеткізуге болады.

Төбелі жердің пландарын құру кезінде суретгердің трансформациясы сатылар - аумақтар бойынша, ір аумак үшін өзінің өзгерту жазықтығын тандап, жүргізеді. Егер аумақтар саны үштен көп болса, онда перспективті трансформациялау әдісін колданбайды, өйткені одан кейін орындалатын үрдіс - фотопландар монтажы көп еңбек сіңіруді керек етеді. Сондыктан төбелі жэне таулы жергілікті жердің суреггерін трансформациялауды суреттер жұбы бойынша құрылган жергілікті жердің геометриялык үлгісін колдануга негізделген ортотрансформациялау эдісімен орындайды.

Суреттердің перспективті трансформациялау келесі эдістерімен орындала алады: аналитикалық, фафикалық, фотомеханикалык, оптика-фафикалык, электронды.

Трансформарциялаудың аналіитикалың әдісінде көлбеу суреттегі нүктелердің өлшенетін координаггарын ғоризонталь суреттегі сэйкес нүктелердің координаттарына кайта есептейді

Графикаяың әдіс өзара проекцияланатын торларды құруға және олар бойынша фотосурепен планға пішіндерді көшіруге негізделген.

Фотомеханикалық әдісте суреттерді трансформациялау арнайы аспаптардың - фототрансформатрлардың көмегімен орындайды. Сэйкес көозғалыстармен аспаптың негізгі бөліктерін іске косқан да объектив аркылы проекцияланатын көлбеу суреттегі корініс фансформатор экранында горизонталь суретке сэйкес келетін көрініске айналады. Экранда алынған көрініс фотоқагазға түсіріледі, жэне химиялык өндеуден кейін трансформацияланған сурет алады.

Трансформациялаудың оптика-графикалык, әдісі түрлі құрылымды оптикалык проекторларды қоллануга негізделген, мысалы, проф. Ф. В. Дробы - шев ойлап шыгарган, УТП-2 әмбебеп топофафиялық проекторды қолдануга. Осы аспаптарда трансформацияланған көрініс құрылатын планның негізінс (планшетке) түсіріледі, ал оған түсірілетін элементгер қабылданған шартты белгілермен сызылады.