- •1 Оқу жұмыс бағдарламасы
- •Оқытушы туралы мәліметтер және байланыстық ақпарат
- •1.2 Пәннің еңбек сыйымдылығы
- •1.3 Пәннің сипаттамасы
- •1.4 Пәннің мақсаты
- •1.5 Пәннің міндеттері
- •1.6 Айрықша деректемелер
- •1.9 Негізгі әдебиеттер тізімі
- •1.7 Тұрақты деректемелер
- •1.8 Пәннің тақырыптық жоспары
- •1.10 Қосымша әдибиеттер тізімі
- •1.11 Студенттердің білімін бағалау белгілері
- •1.12 Саясат және рәсімдер
- •2 Пән бойынша тапсырмаларды орындау және тапсыру кестесі
- •3 Лекциялардың қысқаша жазбасы
- •1 Тақырып. Тарихи даму аспектісінде геодезиялық өлшемдерді автоматтандыру (1 сағ.)
- •2 Геодезияның дамуының қысқаша тарихы жазбасы
- •3 Геодезиялық өлшеу құралдар мен әдістердің даму тарихы
- •1 Қазіргі кездегі ғылыми техникалық прогресстің даму кезеңдері.
- •2 Тақырып Жаңа геодезиялық аспаптар. Электронды және лазерлік теодолиттер (1 сағ.)
- •Жаңа геодезиялық аспаптар және лазерлі теодолиттер.
- •3 Тақырып. Сандық, лазерлік нивелирлер мен кеңістікті
- •Сандық және лазерлі нивелирлердің даму тарихы мен қолдануы
- •4 Тақырып. Лазерлі қашықтықөлшегіштер мен рулеткалар.
- •5 Тақырып Электронды тахеометрлер мен программалық
- •1 Швейцариялық фирма шығаратын Leica қазіргі заманғы электронды тахеометрлері
- •2 Япония мен ақш шығаратын қазіргі замаңғы электронды тахеометрлер
- •6 Тақырып Геодезиялық өлшемдер мәліметтер базасының ақпараттық жүйелері туралы түсініктер (1 сағ.)
- •2 Жергілікті жердің сандық моделін құру әдістері мен олардың дәлдіктері
- •7 Тақырып Автоматтандырылған түсірістер әдістері (1 сағ)
- •8 Тақырып Топографиялық түсірістердің автоматтандырылған әдістері туралы жалпы мәліметтер (1сағ)
- •1 Графикалық-графо-аналитикалық әдіс
- •2 Бос станция әдісі
- •3Автоматты координатограф
- •9 Тақырып Электронды тахеометриялық түсіріс (1сағ.)
- •1 Элеетронды тахеометрлер түрлері мен оларды қолдану
- •2 Тахеометриялық түсірістің мәнісі
- •10 Тақырып. Gps құралдары мен gps өлшемдерін өңдеу үшін программалық қамтамасыздандыру (2 сағ).
- •1 Спутникалық навигациялық комплекс – navstar.
- •2 Спутникалық навигациялық комплекс – глонас.
- •11 Тақырып. Лазерлік сканирлеу. Инженерлік объектілер мен жергілікті жердің үш-өлшемдік моделін жасау (2сағат)
- •1 Лазерлік сканирлеу.
- •2 Объектінің үшөлшемді моделдерін құру
- •12 Тақырып. Жаңа технологиялар. Құрылыстық техниканың авто-маттандырылған басқару жүйесі (2 сағ).
- •1 Навигациялық жүйелер.
- •2 Trimble компанияның gps-технологиясы.
- •4 Зертханалық жұмыстарды орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
- •5 Оқытушымен студенттің өздік жұмысының тақырыптық жоспары
- •6 Межелік бақылау және қорытынды аттестация кезеңінде студенттердің білімдерін бақылауға арналған материалдар
- •6.1 Пән бойынша жазба жұмыстарының тақырыптамасы
- •6.2 Өзін өзі бақылауға арналған сұрақтар (тест тапсырмалары):
- •1. Геодезияның дамуы туралы қысқаша тарихи очерк.
- •6.3 Емтихан билеттері (тесттілері)
1 Спутникалық навигациялық комплекс – navstar.
2 Спутникалық навигациялық комплекс – глонас.
3 GPS жабдықтары.
4 GPS өлшеулерді камералдық өңдеуге арналған кәсіби бағдарламалық қамтамасыз етілу.
11 Тақырып. Лазерлік сканирлеу. Инженерлік объектілер мен жергілікті жердің үш-өлшемдік моделін жасау (2сағат)
Лекция жоспары
1 Лазерлік сканирлеу
2 Инженерлік объектілердің және аймақтың үш өлшемді модельдерін құру.
Үш өлшемді сандық модельдерді құру әдісі ретінде қарастыратын сканирлеудің қағидалы жаңалығына қарамай, оны шағылыспайтын технологиялардың логикалық дамуы ретінде қарастыруға болады. Сол сияқты, бұл технологиялардың геодезиялық аспаптарда – лазерлік рулеткаларда, қашықтықөлшегіштерде, кейінгі кезде электрондық тахеометрлерде де кең қолданылады. Биыл сканерлердің өнеркәсіптік қолданысқа белсенді енгізу, осы технологияларды Ресейге жеткізу мен әрі қарай дамыту арқасында біз бірнеше факторларға қол жеткіздік. Осы және жерлік сканирлеуші жүйелерді зерттеу мен соңғы жарты жылда біз өткізген олардың қолданылу тәжірибесі, өндірушілер мен тұтынушылармен кездесулер мен консультациялар, маркшейдерлік пен топографо-геодезиялық сандық жұмыстарды дамыту үшін жаңа технологияларды қолданудың 10-жылдық тәжірибесі, өткен жылы Самотлорский кенішінің объектілерін түсіру кезінде біз бастаған шағылыспайтын тахеометрлердің қолдану тәжірибесі.
Бұдан басқа бұл жылғы көктемнен бастап атмосфералық лазерлік сканердің иелері – «Оптен Лимитед» компаниясымен бірге біз темір жолды проектілеу үшін 340 км2-тан астам аудандық аумақтың сандық моделінің сканирлеудің қорытындысы бойынша құру жұмыстарын жүргізіп жатырмыз.
Үш өлшемді лазерлік сканирлеудің және модельдеудің қағидалары.
Қазіргі кезде рынокта жерлік базирлеудің модельдеуші және сканирлеуші үш өлшемді жүйелердің көптеген жеке-меншік модельдері бар.Бұл бөлімде жүйелердің функционалданудың ортақ қағидалары қарастырылған. Осы сияқты жүйелер бірнеше ондаған метрден 2500 м дейінгі дәлдіктегі үш өлшемді сандық модельдерді алу жөнінде жұмысты дамыта алады. Осыған керекті уақыт мөлшері бірнеше сек-тан 10-даған мин-қа дейінгі 40*40 градустан 360*180 градусқа дейінгі көру өрісімен беріледі. Ол жергілікті жердің және инженерлік объектілердің модельденуі және суретке түсіруге икемді.
Жүйе портативтік, автоматты режимде жұмыс істейтін, пульстік лазерден және жоғары ақпараттық қамтамасыз ететін өрісті жеке компьютерден тұрады. Сканирлеу үшін тұтынушы лазерді объект жағына жібереді, визуализацияның қойылған жүйесі компьютер бетіне операторға сканердің көру өрісін қадағалауға мүмкіндік беретін бейнені шығарады. Оператор керек кезде сканирлеу облысын нүктелер арасындағы қашықтықты нақтылайды және сканирлеу үрдісін іске қосады, содан кейін аспап оптико-механикалық өлшенетін облыс бойынша сканердің лазерлік сәулесімен тез өткізетін жүйелер көмегімен таңдалған облысты автоматты түрде сканирлейді.
Жүйе шағылыстырушылардың бар болуын талап етпейді, өйткені жұмыстың шағылыстырмайтын қағидасы қолданылады. Түсірілетін жазықтықтың үш өлшемді конфигурациясы дисплейге үш координаталары бар массив нүктелері түрінде бір уақытта тіркеледі. Сөйтіп, түсірілетін объектінің үш өлшемді моделі тез құрылады.
Әр түрлі нүктелерден өткізілген сканирлеу қорытындылары бір-бірімен конструкцияның комплексінің бағдарламалық қамтамасыз ету көмегімен жергілікті жердің толық моделін құру мақсатында «тігіледі».
Бағдарламалық қамтамасыз ету модельді визуализирлеуге , объектіні айналдыруға, орын ауыстыруға және кез келген нүктелер арасындағы қашықтықты өлшеуге немесе кез келген модельденетін жазықтықтар арасында қашықтықты өлшеуге болады. Әрбір графикалық нүкте шағылысқан лазерлік сигнелға қатысты боялынуы мүмкін, бұл объектінің визуализациясын жақсартады. Мұндай функцияларға тек әдейі жасалынған сканерлік бағдарламалар ғана ие емес, сол сияқты кең қодданыста жүргенақпараттық өнімдер де ие.
Өрістік берілістер бойынша суретке түсірілетін жер немесе объектінің моделін құруға болады. Бағдарлама ұяшықтардың арасын автоматты анықтауға мүмкіндік береді, бөлек объектілердің бейнесін келтіреді, түс айқындығын анализдейді, бейне түсін және нақты контуры әр түрлі геометриялық элементтердің түсте ерекшеліктері бар модельді аламыз. Үрдіс көп уақыт алмайды. Бұл өрісті шарттағы объектінің үш өлшемді бейнесін алуға мүмкіндік береді.
Ұсынылатын әдебиеттер
1. Автоматизированные технологии изысканий и проектирования - М.: ООО «Аркада», 2001.- №3 (5), с 47-48.
2. Геодезические приборы и оборудование /Каталог - М.: НПП «Навгеоком», 2003.- 142с.
СӨЖ арналған бақылау тапсырмалары(11-тақырып) [13]