- •1. Химияның негізгі түсініктері: атом, молекула, атомдық және молекулалық массалар, жәй және күрделі зат, химиялық эквивалент, моль.
- •2.Химияның негізгі заңдары
- •3.Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластары
- •4.Менделеевтің периодтық заңы мен элементтердің периодтық жүйесі, оның құрылымы.
- •5.Атом құрылысының квант-механикалық моделі.
- •6.Электрондық бұлт туралы түсінік.Толқындық функция.
- •8.Орбитальдардың элетрондармен толтыру реті.Энергияның кішіреуі принципі.Паули принципі.Хунд ережесі.Клечковский ережесі.
- •9. Энергетикалық денгейлермен денгейшелердін сиымдылығы.Атомдардын электрон қауыздарынын құрлысы.Периодтық жүйенің атом құрлысымен байланысы.
- •10. Периодтық жүйе бойынша элементтердің өзгеретін және өзгермейтін қасиеттері.
- •11.Иондану энергиясы,электронға тартқыштық, электртерістілік. Иондану потенциалы.
- •12.Химиялық байланыстың табиғаты.Валенттілік теориясы. Тотығу дәрежесі туралы түсінік.
- •13 Коваленттік байланыс
- •14 .П және σ байланыстар . Бай/с ұзындығы мен энергиясы
- •16. Иондық байланыс
- •17.Металдық байланыс.Оның түзілу механизмі.
- •18.Сутектік байланыс.Оның түзілу механизмі
- •Тотықтырғыш
- •20. Әр түрлі топтар мен периодтар элемент атомдарының валенттік мүмкіндіктері.
- •21.Ерітінділер, анықтамасы, жіктелуі. Ерітінділердің концентрациялары туралы түсінік,оларды өрнектеу жолдары.
- •22. Электролиттік диссоциация теориясы.Электролиттік дисссоциалану дәрежәсі мен тұрақтысы. Освальдтың сұйылту заңы.
- •23. Күшті және әлсіз электролиттер.
- •24.Су.Судың иондық күші,сутекті көрсеткіш.
- •25 Акивілік акивтілік коэффицені. Ерітінділердің иондық күші. Активтілік коэффицент пен ерітіндінің иондық күшінің арасындағы байланыс.
- •26 Тұздар гидролизі. Гидролиздену дәрежесімен тұрақысы
- •27Химиялық реакциялардың жылдамдығы.Реакция жылдамдығына температураның әсері.Вант – Гофф ережесі.Аррениус теңдеуі.Реакциялардың молекулалығы мен реті.Активтендіру энергиясы,оның физикалық мағынасы.
- •28 Реакция жылдамдығына реагенттер концентрацияларының әсері.Әрекеттесуші массалар заңы.Химиялық реакция жылдамдығының тұрақтысы,оның физикалық мағынасы.
- •33.Газ электродтары.Сутектік және оттектік электрод/ң потенциал/н есептеу.
- •34.Тотығу-тотығсыздану потенциалдары
- •35Лектро/қ процес/ң/ң кинетикасы.
- •36 Электрод/ң ертіндісі н/е балқымасы арқылы тұрақты ток өткен кезде электродтарда жүретін тотығу-тотықсыздану реакциаларын электрлиз д.А.
- •37 Қоршаған ортаның әсерінен металдың жаңа химиялық қосылыс түзе күйреуін – коррозия дейміз. Коррозияның күнде кездесетін мысалы- темірдің таттануы-темір ауадағы оттекпен тотығып, беті таттанады.
- •38.Коррозияның термодинамикасы мен кинетикасы.
- •39. Металдардың физика-химиялық қасиеттері. Металдарды алудың негізгі әдістері.
- •40.Метал құймалары,қатты ерітінділер және интерметалдық қосылыстар.
14 .П және σ байланыстар . Бай/с ұзындығы мен энергиясы
Түзілетін электрондық бұлттағы симметриясымен орбитальдардың бүркесу тәсіліне қарай
П және σ бай/сты ажыратады.
П жәнеσбайланыс ол әрекеттесуші атомдардың центірін қосатын ось бойымен электрондық бұлттардың қайта жабылуы кезінде түзіледі.
П және σбайланыс ол атомдармен перпендикулярлық центірін қосатын осьтің бойымен электрондық бұлттардң бүйірден қайта жабылуы тұсында түзіледі.
Егер молекуладағы атомдардың арасында қос немесе үш бай/с болса, оның біреуі ғана бай/с боладыда қалғандары П және σ байланыс түзеді.
15.Коваленттік байланыс түзілуінің донорлы-акцепоторлы механизымы.
Ж:Коваленті байланыс,атомдық қоздыру нәтйжесінде пайда болатын,жуптаспаған электрондар есебінен де түзіле алады.бул донорлы-акцепоторлық механизым – ковалентілік байланыс түзілуінің басқа да механизымының бар болуымен байланысты. Бул механизымның мәні – атомдардың біреуі бөлінген электрондық жубын, ал басқасы бос орбиталдың береді. Донорлы-акцепоторлық механизмі аммони ионнының түзілу сұлбасымен жақсы көрнектенді:
Амиак молекуласындағы азот атомында бөлінбеген электрон жұбы бар, ал сутек атомында бос1s-орбиталь.Аммоний ионы түзілгенде азоттың бөлінген электрондар жұбы азот пен сутек атомдары үшін ортақ болады, яғни коваленті төртінші байланыс пайда болады. Сутек ионының заряды ортақ болады.Әртүрлі механизімдер бойынша түзілген барлық Н-N байланыстары бірдей, яғни өзара тең. Бұл 2s-және 2p-электрондар орбиталдері байланыс түзген сәттегі азот атомының өзінің формасын өзгертумен байланысты.Сонда формасы бойынша мүлдем бірдей төрт орбиталь пайда болады.
►Егер элемент алмасу механзімі бойынша да , донорлы-акцепторлы механизім бойынша да ковалентті байланыс түзетін болса, онда оның валентілігі жұпталған электрондар санынан үлкен және электрондық қабаттағы орбиталдарлдың жапы санымен анықталады.Оларға енетідер:
жұптаспаған электрондар бар орбиталдар ;
жұптаспаған электрондар жұбы бар орбиталдар ;
бос орбиталдар .
16. Иондық байланыс
ИОНДЫҚ БАЙЛАНЫС иондардыің электорстатикалық тартылу күштері арқылы жүзеге асатын хим/қ бай/с .
ИОНДЫҚ БАЙЛАНЫС тек өзінің электр терістілігі бойынша едәуір өзгеше болатын атомдардың арасында ғана түзңледі.
Коссельдің теориясы бойынша металмен бейметалдың атомдары әрекеттескенде, электрнейтрал қосылыс түзіледі ,яғни иондардың зарядтары қарама қарсы және олардың атомдарының электр терістіктерінде үлкен айырмашылық болуы керек
17.Металдық байланыс.Оның түзілу механизмі.
Металдық байланыс-электрстатикалық тартылу нәтижесінде металдар иондарының және жалпыланған электрондар арасындағы түзілетін химиялық байланыстс айтады.Металдық байланыс тек қана бірінші текті өткізгіштерде болады.
Металдық байланыс механизмі:металдағы атомнан электрондар тұрақты күйде бөлінеді де металдың бүкіл массасы бойынша қозғалады.Электрондарын берген металл атомдары оң зарядталған иондарға түрленеді,ал олар өз кезегінде тұрақты қозғалыстағы электронды өзіне тартуға ұмтылады.Нақ осы кезде басқа металл атомы өзінің электрондарын береді,яғни металдың ішінде бос электрондар тұрақты айналып жүреді, олар металдың барлық атомдарын өзара берік байланыстырады да металл торының беріктігін қамтамасыз етеді.