Творчасць в.Адамчыка.

Вячаслаў Адамчык- адзін з вядучых бел. пісьм-каў, аўтар шырока вядомай тэтралогіі “Чужая бацькаўшчына”,“Год нулявы”,“І скажа той хто народзіцца”,“Голас крыві брата твайго”. У цэнтры ўвагі пісьм-ка — заходнебел. вёска Верасава. Прасочваецца жыццё герояў на прац. вялікага п-яду. Тут і часы даваеннай польск. дзяржавы, і першыя гады сав. улады, і п-яд фашысцкай акупацыі. У р-не “Чужая бацькаўшчына” выкрываецца меркантыльнасць, уласніцтва, прага нажывы, бездух-ць. Твор прысвеч. паказу жыцця былой Зах. Б-сі напярэдадні яе вызвалення. У центры — сям’я Уласа Корсака. Жыццё самога Уласа, здаецца, не заслугоўвае папрокаў: не краў, не падманваў, не рабіў зла людзям, не

б. гультаём і абібокам. Але ж жыў па пр-пу “мая хата з краю”. Нікому ён асабліва не дапамог, заўсёды

застаючыся ў цяні. Пражыў жыццё Улас, пры гэтым не страціўшы сябе як чалавека. Але пакаранне за жыццё ў сваёй нары, толькі дзеля сябе не мінула яго, паламаміўшы лёс дачкі Алесі. Жыла яна хціва, зайздросна, з бабскімі забабонамі і сваркамі. Алеся страчвае чалавечую годнасць, пераступае праз нар. мараль і этыку- яна здольная на злачынства, здраду. Яна выходзіць замуж за парабка Імполя, затым атручвае свякруху і нямую залоўку,

перапісваючы на сваё імя зямлю. Але не прыносіць шчасця чужая бацькаўшчына Алесі, яна ператвараецца ў рабыню зямлі, маёмасці і бытавых абставін. Няўтульна становіцца і Імполю, для якога шырокі свет закрыўся вузкаэгаістычнымі, дробнымі інтарэсамі. У 2-м р-не “Год нулявы” прасочваеццадалейшы лёс герояў. Падзеі - ў 1939 г., калі Зах. Бел. сустракала воінаў ЧА.. З тымі, хто выйшаў насустрач воінам, быў і Імполь. Раман “Голас крыві брата твайго” прысвеч. Падзеям ВАВ. Героі Алеся, Імполь, Міця Корсак, Хрысця прайшлі праз цяжкія ваенныя выпрабаванні. Раман заканчваецца сцэнай гібелі Міці Корсака. Алеся і Імполь вязуць нябозчыка на могілкі. “Жыць трэба, жыць!”- усклікае Алеся, убачыўшы бягучага насустрач ёй шасцігадовага сына. Так, жыццё нельга спыніць, перарваць. Яно прадаўжаецца ў нашых дзецях і ўнуках.

Бел. Нар. Проза. Жанр. Склад, сюжэты, вобразы.

У складанай сістэме жанраў бел. фальклору значнае месца займае нар.проза. Проза - тып, форма мастац. слова, яна ж разумеецца як арганізацыя, будова мовы. Тэксты фальклорныя вылучаюцца традыц-цю, уключанасцю ў працэс бытавання, шматразовай перадачы з вуснаў у вусны, ад пакалення да пакалення, устойлівасцю формы і зместу. Творы апав-ных жанраў звычайна супрацьп-цца вершаваным, ад якіх адрознів. не толькі спецыфічнай формай перадачы думак і пачуццяў. Верш-ыя жанры звычайна звязаны з мелодыямі, у той час як апав-ныя - з моўнай інтанацыяй. Сicтэма родаў i жанраў бел-га фальклору: ЭПІЧНЫ РОД: 1) Празаiч. эпiч. жанры: а) казкі (наяўнасць выдумкі) (казкi –чарадзейныя, пра жывёл, сац.бытавыя, анекдоты і небыліцы) б) няказкавая ф-я інф-ная - гістар. паданні; вусныя сказы; легенды) 2) Песенныя эпiч жанры (балады,дух.вершы). ЛІРЫЧ. РОД- Песенны эпiч жанр (акрамя балад, дух. вершаў)-любоўныя, прыпеукi, сямейныя,сац-бытавыя, галашэннi, жартоуныя. ДРАМАТ. РОД а)нар. драм гульнi;б)iгрышчы. Лiрыч. песнi: абрадавыя, пазабрадавыя; Дзiцячы ф-р: ф-р дарослых для дзяцей (калыханкi,пацешкi, забаўлялкi,казкi);уласна дзiцячы (лiчылкi, дражнiлкi,заклiчкi жорсткiя вершы)

Чарадзейныя казкі. Казкі аб жывёлах (асноўнымі персанажамі з'яўл. жывёлы і птушкі, хаця ў некаторых творах разам з імі дзейнічае чалавек. Сац.-бытавыя казкі (селяніна, пана, салдата, купца). Анекдоты сцісласць, дынамізм, нечаканая развязка і некаторыя іншыя асаблівасці дазваляюць разглядаць іх як самастойны жанр. Небыліцы адлюст-ць рэчаіснасць з наўмысным парушэннем хранал. паслядоўнасці падзей, прычын і вынікаў дзеянняў персанажаў, ствараюць нейкую перавёрнутую мадэль сусвету. Няказкавая проза:Гістар. паданні- творы пра падзеі або гістар. асоб, якія мелі месца ў сапраўднасці, рэальна існавалі( барацьба супраць татар, крыжаносцаў, шведаў, французаў і іншых захопнікаў. Да гістар.паданняў некаторыя даследчыкі адносяць таксама паданні генеалагічныя - аб паходжанні пэўнага роду, этнасу). Легенды-імкненне растлумачыць паходжанне зямлі, чалавека, жывёл, асаблівасці ландшафту і расліннага свету свайго краю, сутнасць розных з'яў прыроды і сац. адносін.Л: касмаганічныя,хрысціянскія, пра паходж. розных жывёл і птушак Былічкі - вусныя апавяданні пра нібыта меўшыя ў сапраўднасці месца незвычайныя здарэнні, важная роля ў якіх належала персанажам ніжэйшай міфалогіі - лесавікам, палевікам, русалкам, хлеўнікам і іншым істотам. -I. Казакова “Бел фал-ор” 2007; -“Уводзiны у фалькларыстыку” I. Швед 2009;-2010 “Бел народ творчасць”;- Грынблат “Легенды i паданнi” . Cуч.даследчыкi: Гусеў, Новiкаў, Анiкiн i iнш. Казкi: Кабашнiкаў, Фядосiк i iнш. Першы зборнiк сатырыка-гумарычных твораў малых форм- “Бел жарты”1915 В.Ластоускага; зборнiкi анекдотаў i жартаў “Нар. ўсмешкi” 1961 “Жарты, анекдоты, гумарэскi”1984 i iнш.- 44 анекдоты апублiкаваў Н.Гiлевiч у зб. “Нар. казкi-байкi апавяданнi i мудраслоўi”1983; -Ч-с "Вожык”