3. De procedure

   1. Inleiding

• 2 grote soorten:

• Burgerlijke of privaatrechtelijke procedures

• Strafprocedures

• Opgeschreven in wetboeken: strafwetboek en wetboek van strafvordering en gerechtelijk wetboek

• Verschil: burgers onderling t.a.v. overheid/maatschappij.

Vb. nooit gevangenisstraf voor burgerlijke zaken

• Strafzaken: opsporing door politie, vervolging door de parketten en bestraffing door rechtbanken.

• De 3 grote principes van het procesrecht:

• Eerst moet de rechter het recht van verdediging respecteren. Het debat moet volledig tegensprekelijk gevoerd worden, dus iedereen moet de mogelijkheid krijgen om te kunnen antwoorden op de argumenten van de tegenpartij.

• Daarna moet de rechter tot beslissing (vonnis of arrest) komen. Als een rechter een zaak eindeloos laat liggen wordt die schuldig en kan die zelf veroordeeld worden. Soms kan het ook gebeuren dat een rechtbank niet echt bevoegd is voor een zaak, dus vb. dat de vrederechter niet bevoegd is met een zaak van een huurzaak waarbij het huis gelegen is in een ander kanton. De rechter kan ook een probleem hebben met de ontvankelijkheid, dus dat hij meent dat hij de vordering niet kan ontvangen of behandelen omdat de vordering ingesteld is door een minderjarige.

• Ten slotte moet elke uitspraak gemotiveerd worden. De rechter moet antwoorden op alle argumenten van de partijen. (motivatieplicht)

2. De gespecialiseerde actoren

   1. De Zetel

Alle rechters in ons land behoren tot de magistratuur (verzamelnaam). De magistratuur is opgedeeld in zetelende magistratuur en staande magistratuur. Een zetelende magistraat is een rechter of een raadsheer en maakt vonnissen(1^ste aanleg) of arresten( hof van beroep), afhankelijk van de verdieping van de rechtspiramide waar hij werkt. Een zetelende magistraat spreekt men aan met mijnheer of mevrouw de voorzitter en niet met edelachtbare. Rechters moeten onafhankelijk zijn. Een magistraat wordt bijgestaan door minstens één griffier, dit is de secretaris van de rechter.

2. De balie

De balie is de vereniging van alle advocaten van een bepaald gerechtelijk arrondissement, ze dragen een toga. Een balie wordt geleid door een ‘Orde van Advocaten’ die deel uitmaakt in de Orde van Vlaamse Balies. Jet hoofd van een Orde is de strafhouder. Hij is een advocaat die verkozen werd door de advocaten van de balie. Het zijn enkel advocaten die zaken van rechtzoekenden mogen verdedigen voor de rechtbanken, dit noemt men het pleitmonopolie van de advocatuur. Niemand kan gedwongen worden om zich te laten verdedigen door een advocaat, bovendien werd het pleitmonopolie afgekalfd door de arbeidsrechtbank en het arbeidshof, daar mag ook een vakbondsvertegenwoordiger voor een werknemer optreden om hem bi te staan in het proces. De balie organiseert ook het prodeo systeem, dus dat je gratis rechtshulp krijgt.

3. Het parket

Met het parket wordt de staande magistratuur aangeduid. Het parket is het Openbaar Ministerie (staande magistratuur) dus zij die aan de rechtbank vragen voor een toepassing van de strafwet en dus vb. 1 jaar gevangenisstraf.

• Zij vertegenwoordigen de maatschappij, oefenen de strafvordering uit.

• Procureur des Konings in eerste aanleg met substituten

• Procureur-generaal bij Hof van Beroep

• Auditoraat bij Arbeidsrechtbanken

• Opsporingsbeleid gevoerd mits bijstand politie, strafvordering gestart en doorgegeven aan onderzoeksrechter.

• Zij zien ook toe op de uitvoering van de straffen.

• In burgerlijke zaken enkel optreden als het in de wet voorzien is en het de ‘openbare orde aanbelangt’. Vb. geschil ouderlijke gezag kinderen, naamsverandering, adoptie ed.

4. Andere actoren

• Griffie = secretariaat. Griffiers zijn de rechterhand van de magistraten.

• Justitiehuizen: geven informatie en kunnen doorverwijzen naar bevoegde instanties en bevoegd voor strafrechtelijke en burgerrechtelijke materies.

• Gerechtsdeurwaarder: brengt een partij officieel op de hoogte van een mededeling.

• Gerechtelijke deskundigen: specialisten die door de rechtbank worden aangewezen om gegevens en toelichting te geven over technische vragen, zodat de rechter zijn beslissing kan vellen met kennis van zaken.

3. De burgerlijke procedure

1. Dagvaarding: een dagvaarding is een document waardoor een geschil wordt voorgelegd aan de bevoegde rechtbank. Uiteraard moet de tegenpartij op de hoogte worden gebracht van deze dagvaarding. Hiervoor schakelt de advocaat een gerechtsdeurwaarder in die het ontwerp van dagvaarding heeft gemaakt.

2. Betekening en rolstelling: het gerechtsdeurwaarder zal zorgen voor de betekening en rolstelling van de dagvaarding. Bij een verzoekschrift of een vrijwillige verschijning is enkel de rolstelling nodig. Door de betekening wordt de tegenpartij officieel op de hoogte gebracht van de dagvaarding.

3. Inleidingszitting: is dag p dagvaarding dus de dag waarop je moet voorkomen. Uitzonderlijk kan de zaak behandeld worden op de inleidingszitting vb. bij akkoord of bij verstek (niemand van tegenpartij of verweerder aanwezig). Wanneer de zaak vrij eenvoudig is zal de rechtbank de zaak uitstellen op vaste datum. Zo ka de rechtbank de verweerder veertien dagen tijd geven om conclusie te nemen. Een conclusie is de schriftelijke verdediging van een partij. Wanneer de zaak erg ingewikkeld is zal de rechtbank de zaak verwijzen naar de (wacht)rol (bijzondere rol); dit betekent uitstel zonder verdere afspraken, het is dan aan de eisende partij om de verweerder te dwingen tot het nemen van conclusies.

4. Pleidooien: dit betekent dat de zaak rijp is voor een behandeling door de rechtbank. De partijen zullen van de griffie een ‘pleitdatum’ krijgen, op die dag zullen de advocaten van de partijen nog een mondeling hun standpunt toelichten en zal de rechtbank de zaak ‘in beraad nemen’. Dit betekent dat de rechtbank de debatten sluit en de zaak zal bestuderen voor vonnis. Vervolgens is de zaak echt rijp voor een behandeling ten gronde. De rechtbank zal de zaak opnieuw terug in beraad nemen, nu voor een eindvonnis. De rechtbank oordeelt zo over de gegrondheid van de vordering.

5. Vonnis: nadar de debatteren werden gesloten, zal de rechter een vonnis opmaken en hierdoor zal het doek vallen over het geding. De uitspraak wordt schriftelijk geformuleerd en bevat een duidelijke motivatie. De gerechtskosten worden normaal ten laste gelegd van de verliezende partij.

6. Uitvoering van het vonnis: de verliezende partij zal worden aangeschreven door de advocaat van de winnende partij, wanneer de verliezer hierop niet gepast reageert zal het vonnis aan hem worden betekend dus dat de deurwaarder opnieuw opdracht zal krijgen naar de woning van de tegenpartij te gaan om hem officieel het vonnis te overhandigen. De tegenpartij heeft 1 maand om te betalen of hoger beroep te doen. Als hij niet betaald krijgt hij ‘een bevel tot betaling’ en dan heeft hij 24 uur om te betalen.

7. Beslag: indien de gerechtsdeurwaarder 3^e keer gekomen is bij schuldenaar en er volgt geen betaling, dan zal er beslag op de inboedel of auto of bankrekening van de schuldenaar komen. Beslag op roerend goed, onroerend goed en collectieve schuldenregeling. Nadien alles wordt opgehaald en het wordt verkocht, wordt de opbrengst gegeven aan de schuldeiser dit is “gedwongen uitvoering”.

4. De strafprocedure

1. Vaststellingen door politie: vaststelling van de misdrijf door politie in vorm van pv’s die grote bewijswaarde hebben.

2. Parket: opsporingsonderzoek: het parket wordt ingelicht, en kan bijkomende onderzoeken bevelen of informatie laten opvragen etc.. De procureur beslist om te klasseren/seponeren of vervolgen. Als er eventueel een dader is wordt die maximum 24 uur aangehouden. -> onderzoeksrechter vatten die zaak overneemt eventueel de aanhouding kan bevestigen.

3. Onderzoeksrechter: gerechtelijk onderzoek: Soms komt de zaak ineens bij de onderzoeksrechter via een verzoekschrift. Deze rechter zal objectief onderzoek voeren en heeft een grote bevoegdheid. Vb. aftappen van telefoons, observaties, huiszoeking, aanhouding ed. en ze krijgen hulp van de gerechtelijke politie.

4. Onderzoek rechtbanken: heeft controle op het onderzoek, vooral de aanhoudingen. Wanneer de beklaagde wordt aangehouden verkeert hij in het regime van voorlopige hechtenis (voorlopige arrest). Als de dader op heterdaad wordt betrapt, wordt die 24 uur opgesloten, en daarna verschijnt die voor de onderzoeksrechter. Binnen de 5 dagen dient de raadkamer te beslissen of voorlopige hechtenis kan gehandhaafd worden of niet. Zo ja, dan bevestiging voor 1 maand. Als zaak afgerond is, zaak wordt verwezen naar bevoegde strafrechtbank vb. correctionele rechtbank. Raadkamer en KI beslissen niet ten gronde.

5. Strafgerechten; onderzoek ten gronde: ten gronde= vonnisgerechten. Politierechtbank; inbreuken, verkeer. Correctionele rechtbank: wanbedrijven. Hof van Assisen: misdaden. Dagvaarding aan beklaagde en een inleidende zitting; meestal behandeling van de zaak in zijn persoonlijke aanwezigheid. Vordering van het Parket: -> de toepassing van strafwet. Pleidooi van de advocaat van de beklaagde, meestal mondelinge procedures. In beraad name voor uitspraak door rechter binnen een maand. Vonnis? Wordt uitgesproken, niet verstuurd.

6. Gevangenis: veroordeling is meestal boete en gevangenisstraf. Kan effectief zijn of voorwaardelijk. Boete= steeds x 5,5 voor inbreuken tot 32.12.11 geïndexeerd tot x 6 voor inbreuken vanaf 1.1.12. de mogelijkheid bestaat om vervroegd en/of voorwaardelijk vrij te komen. De gevangenisstraf is een effectieve vrijheidsberoving; men kan werken in de gevangenis, kan bezoek krijgen, moet een speciale kledij dragen ed. Er bestaan ook alternatieve straffen in vervanging van gevangenisstraffen; vb. aantal uren gratis gaan werken in instelling van bejaarden, werken in drugscentra voor verslaafden.

5. Samenloop van strafvordering en burgerlijke vordering

Het kan ook dat de burgerlijke en strafprocedure samenlopen. Bijvoorbeeld als de slachtoffer van misdrijf vb. diefstal, de slachtoffer wil vergoeding + de dader moet gestraft worden, als strafproces loopt tegen de dader, dan kan de slachtoffer zijn burgerlijke vordering daaraan hangen en zich burgerlijke partij stellen ter vergoeding van zijn burgerlijke schade. -> samenloop.