Vivit nemo mihi, nullique ego, ferrea sensa

Qui queat haec in fas flectere, sive nefas.

Do barathro vocum curas aliunde crepantum

Quodlibet, austero sive favente sono;

His habeo occlusos, frigens ut vipera, sensus;

Quem tuear fastum qua ratione, vide:

Consiliis tu sic nostris cognatus, amice,

Efficis ut reliquos mortua corda putem.

CXIII

En oculus, simulac te liqui, sola tuetur

Praeterita, et regimen deserit omne viae.

Parte puto caecum, nam visus sicubi iusti

Fert speciem, visu conficit inde nihil.

Tradit enim menti formae nihil ille receptae,

Sit volucris, sit flos, sitve figura viri;

E rapide oblatis aliquid mens prendere nescit,

Quaeque oculus prendit vix ea firma tenet.

Quodlibet aspiciat, perquam rude, perve decorum,

Distortum membris, egregiumve genus;

Mons, mare, lux, nox sit, cornix aut candida penna,

Ille sibi in speciem mitigat omne tuam.

Te plena, accipiunt aliud nil corda, vetatque

Vna fides aliam pectus habere fidem.

CXIV

An mihi plena ob te regali pectora fastu

Blanditias sitiunt, regibus acre malum?

Anne oculum dicam de visis vera referre,

Per magicen illi quam tuus addat amor;

Vnde reformari monstra indigestaque rerum

Aetheria specie, consimilique tuae?

Sic oculo promptum e pravis formosa creare

Omnia, sub radios eius ut omne cadit.

O reor est illud, visus blandissima fingit,

Blandaque regum instar mens animosa vorat;

Deinde, quod est oculo mentis bene nota voluptas,

Protinus ad mentis miscuit ille sitim.

Falsaque si miscet, minor eius culpa, quod ipse

Est avidus falsi, libat et omne prior.

CXV

O penitus falsos mihi versus, posse negantes

Hoc fieri ut noster carior esset amor!

Nondum habui notum quare plenissima pridem

Postmodo lucidior flamma futura foret.

Et metui tempus, tot casibus inter amantes

Repere, tot regum vertere iussa solet;

Os pulchrum violare, acres obtundere sensus,

Deprimere ad rerum fortia corda vices.

Temporis has metuens iras cur deinde vererer

Scribere non possis carior esse mihi?

Certus in ambiguis rerum, praesentia laude

Dignor ego, incertus cetera quidne vehant.

Sed quod amor puer est errabat versus, adultum

Id memorans crescit quod mihi quoque die.

CXVI

Noluerim verum cordis cum corde fideli

Coniugia externas impediisse moras;

Non mutatur amor si quid mutabile rerum

Invenit, ad fluxam fluxus et ipse fidem.

O amor est constans, amor est immotus ut iras

Despiciens ponti non tremefacta Pharos;

Est homini, quod stella incertis alta carinis,

Vis superans captum, suspicienda tamen.

Nil patitur per tempus amor, iuvenilia labra

Dum metit ac roseas falx ea curva genas.

Mensium et horarum brevitates negligit ille,

Dum pereant fato cuncta, fidelis amor,

Quae fuerint unquam si falsa, in meque probata,

Non ego sum vates, nullus amavit homo.

CXVII

Tu mihi des culpae tratatum parcius omne

Gratia cum meritis esset habenda tuis;

In numeris siluisse tui vel nomen amoris,

Cui nova me iungunt vincula quoque die;

Auribus ignotis indultum, horaeque volanti

Iura tua, et magno iura redempta, dari;

Pandere me dicas vel ad omnes carbasa ventos,

Siqua tuo e visu longius aura ferat;

Nequitiam, peccata, severis scribe tabellis

Omnia et ex iusta conice plura fide;

Omne supercilium coge in me frontis, amice,

At subitum teli dirigat ira nihil.

Actis testor eis illud me noscere velle,

An tuus et constans et pius esset amor.

CXVIII

Vt, gula si nobis est irritanda, palatum

Praestat amaritie sollicitare cibi;

Pellimus ut tectos purgando pectora morbos,

Effugiumque mali est anticipasse malum;

Sic tua dulcedo, nequeo sat cuius habere,

Me tamen ad victus asperiora movet.

Deliciis impletus eundum ad tristia duxi

Tempore, cum nondum talibus esset opus.

Sic in amore sagax illud, ventura pericla

Praecipere, in praesens sensimus ire nefas.

Ipsa salus cupiit commissa medentibus esse,

Aegra bonis, optans esse refecta malo.

Hinc didici, verumque habeo; quem morbus amandi

Te capit, huic omnis sumpta medela nocet.

CXIX

Philtra ego virgineis, o, quae stillantia ocellis

Sirenum saturis improbitate bibi!

Quas spes quosve metus inter miserabilis egi,

Victus, io, victor qua mihi visus eram!

Quam misere erravit fatuum mihi pectus, ibique

Se penitus felix, ut nihil ante, ratum;

Interdum mihi paene suis ex orbibus acta

Lumina, dum pectus distrahit ille furor.

O sed in adversis bona sunt, usuque docemur

Optima ab oppositis esse probata malis.

Nobilior surgit, maior, robustior ille

Rursum e relliquiis aedificatus amor.

Commonitus redeo sic ad meliora, lucratus

Per mala pro sumptu faenora terna meo.

CXX

Vtile nunc habeo quod eras crudelior olim

Tu mihi, per nostrum qui cruciare nefas;

Illius et luctus memorem me flere necesse est,

Ni teneat sensus aes rigidusve chalybs.

Te mea nam si torsit, ut inclementia quondam

Me tua, degisti tu per amara dies;

Necdum ego crudelis ducta ratione pependi

Quid fuerim offensa passus et ipse tua.

Si modo, si nox illa animo sculpsisset in imo

Quam penitus feriat pectora vera dolor;

Quaeque mihi tuleras, eadem fomenta tulissem

Ipse tibi, ut laesum volnere pectus avet!

Iam tua subsidio venit inclementia; delet

Si mea nunc istam, deleat ista meam.

CXXI

Turpis ero potius quam falso turpis habebor,

Si sit idem meritis immeritisque probrum;

Iustaque depereat, non quae sentitur in actu

Gratia, verum alii quatenus acta vident.

Cur oculis quidam limis, ut turpe, salutet

Quod meus in iuveni sanguine ludit amor;

Nequitiaeve meae custodia nequior adsit,

In vitium id vertens quod reor esse bonum?

Non ita, me voluit quod sum natura, meosque

Qui petit errores denotat ipse suos.

Quae facimus recte si prave iudicat alter,

Propterea accipient actane nostra notam?

Non, nisi damnemus genus omne, et quisque putetur

Improbus, ac praestans improbitate regat.

CXXII

Intus corde meo tua restant dona, tabellae

Perpetuis scriptae mentis imaginibus;

Quas humile id supra fastigium, et omnia supra

Saecla, vel aeternas, en, fore vaticinor.

Vel minimum dico, donec mortalibus ullis

Mens animusque uno foedere constiterint,

Nec quod habent ambo de te reddetur inani

Exitio, nunquam laus tua defuerit.

Ista tabellarum brevitas male ceperat illa

Omnia, amorque tuus non eget indiciis;

Ausus eas igitur fueram dimittere, teque

Capturis melius credere pectoribus.

Ad reminiscendum velle adiumenta tenere

Talia me potius proderet immemorem.

CXXIII

Non ita, mutato non me laetabere, tempus;

Quid nova pyramidum tu mihi monstra refers?

At mihi non nova sunt, non admiranda tuenti,

Hac specie antiquum dissimulatur opus.

Nostra dies brevis est, quodcunque vetustius ergo

Promis, id attonitus deveneratur homo;

Mavolt nempe suis illud natum esse cupitis,

Nec meminit fando talia nota diu.

Odi ego te fastosque tuos, praesentia fingant

Actave, mirandum nil mihi tale puto.

Falso scripta soles, falso conspecta referre,

Curta tibi aeterna, vel nimis aucta, fuga.

Hoc voveo steteritque: fidem me fallere nullam,

Tu licet, o tempus, cetera falce ruas.

CXXIV

Si mihi natus amor fulgenti forte fuisset,

Ille videretur turpe nothumque genus,

Temporis obsequio subiectum, temporis irae,

Hic in honore, ut flos, hic, velut alga, nihil.

Non ita; ab his vicibus rerum procul ille creatus

Nil patitur quando pompa renidet opum;

Plebis obaeratae nullos ille excipit ictus,

Quo sceleris nostros tempora prona vocant.

Vtilitas, leve nomen, ab illo nulla timetur,

Qnae brevium horarum solvere pacta solet;

Solus enim in sese stat prudens, conscius ille

Nullius a nimio sole nec imbre met?s.

Testificor miseros quot fallax tempus adegit

Triste nefas ausos pro pietate mori.

CXXV

Referretne mea, qualis mihi gratia gestus,

Corporis egregii significatus honos;

Illave in aeternum fundamina iacta putarem,

Quae, citius quam vis eruat, ipsa cadunt?

Non video forma captum sua vota superque

Destruere, obsequii ni sciat esse modum?

Blanda ferens gustu pro simplice, fallitur ipse,

Vt cupide spectet nactus, inane lucrum!

Non ita, et obsequium tu nostrum corde prehendas,

Paupera, sed pura mente pieque, fero;

Artis in oblato nihil est panisve secundi,

Sed paria acceptis reddita, meque tibi.

Hinc mendax delator abi, tua crimina veris

Pectoribus minimum maxima quaeque nocent.

CXXVI

O formose puer, qui dedita temporis arma,

Falcem horasque, tua sub dicione tenes;

Qui, quot eunt anni florentior ipse, tuorum

Ora pari monstras consenuisse gradu;

Si natura, potens regere aut impellere fata,

Te retrahit, porro ne properere viae,

Hoc agit ut sollers illudat tempus agendo,

Tuque sibi horarum taedia longa neces.

O metuas illam, servate libidinis ergo!

Nec quod habet cari scit retinere diu.

Tandem erit illius ratio reddenda, ratamque

Te quoque dedendo fecerit esse, puer.

CXXVII

Si veteres inter nigri fuit ulla coloris

Gratia, pulchrarum non fuit ille color,

Iam niveae nigrum formae supponitur heres,

Illius infame est vile nothumque decus.

Nunc, ubi naturae sibi ius manus arrogat omnis,

Ac speciem obscaenis allinit arte genis;

Candida nomen habent nullum, nil sedis honestae,

Nec nisi fucatis ullus habetur honos.

Ipsa superciliis oculisque est Cynthia nigris,

Vtraque sed luctum significare reor;

Luget eas, nulla naturae dote venustas,

Quae genuina audent assimulare dolo.

Isque decet sic luctus eam, fateamur ut omnes

Virginea in specie pulchrius esse nihil.

CXXVIII

Vt numeros pulsas dulces, o dulcior ipsa,

Lignaque sub digitis buxea mota sonant,

Ac regis in liquidum concordia fila canorem

Attonitaeque aures obstupuere meae;

Invidia moveor cernens salientia ligna

Ista tibi in teneras oscula ferre manus,

Dum mihi labra, quibus messis fuit ista metenda,

Ausum ad nequitiae tale pudica rubent.

Delicias ob eas mutare libentius optent

Ipsa suum buxu cum saliente locum;

Quam digiti motu lustrant labente, beantque

Mortua ligna, at non vivida labra viri.

Improbitas quoniam sic floret, ad oscula lignis

Cede manum, at labris, o, tua labra meis!

CXXIX

Corporis ac mentis vires in foeda profusas

Prodit in actu illud quod vocitatur amor,

Volvit actusque actum periuria, crimina, caedes,

Trux, ferus, immanis, saevus, egensque fide;

Contemptum satias affert. Insanius idem

Appetitur, donec copia facta rei,

Insano tunc est odio, velut esca vorata

Cum posita in furias illa vorantis erat.

Nam furit in nactis, furit in venantibus ille,

Olim, hodie, posthac, immoderatus amor;

Cuilibet utenti felix, tristissimus uso,

Pollicitus prae se gaudia, postque nihil.

Scitque ea dum quivis, caelum vitare, venitur

Per quod in hunc Erebum, scit bene nullus homo.

CXXX

Non oculis aequat, fateor, mea Cynthia solem,

Curaliis impar eius in ore rubor;

Pectora prae nivibus prope dixi gilva, comaeque

Si sunt fila, eius fert nigra fila caput;

Est rosa diversis lita guttis, alba rubensque,

Quae rosa non nota est eius in ore mihi;

Est quibus unguentis fragrantius effluit aura

Quam mihi dilectae virginis ulla venit;

Eius amo voces audire, idemque sonare

Dulcius agnosco fila canora lyrae;

Divas, confiteor, spectavi nullus euntes,

Cynthia enim plantis ambulat, itque solo;

Atque Iovem testor, virgo non rarior ulla est

Vatis imaginibus ludificata novis.

CXXXI

Talis es, atque in me pariter dominata puellis

Quas facit immites omnis in ore venus;

Nam fatuo huic cordi tamen es pulcherrima rerum,

Vnaque per terram, scis bene, gemma mihi.

Atque fide vera spectans non nemo negavit

Esse tibi in voltu quo caperetur amor;

Quos ego deceptos verear si dicere, semper

Id mihi iuratum est interiore sinu.

Sensaque firmantes animi, simul ora recordor

Ista tua, en, gemitus intima cordis agunt,

Post alios alii testantes candida cuncta

Iudice me nigris esse secunda tuis.

Praecipue vero factis es nigra, malusque

De facie rumor nascitur inde, puto.

CXXXII

Cynthia, totus amo tua lumina, meque vicissim

Conscia quam crucies illa dolere reor;

Sunt ideo pullata, suum testantia luctum,

Pulchroque intuitu commiserata meum.

Et fateor, nunquam lux matutina videtur

Eoi in glaucis tam speciosa genis;

Nec vespertinas inducens Hesperus umbras

Enitet occidui gloria tanta poli,

Quam tua pullatis facies ornatur ocellis;

O animum pariter fac decus ornet idem.

Ex animo miserere, rei si gratia tanta est,

Omnibus ut pietas partibus una regat.

Fuscam ego tum Venerem iurabo, interque venustas

Non recipi, desit cui tuus iste color.

CXXXIII

Vae tibi, vexanti per eandem, femina, plagam

Volneris infandi meque meumque simul!

Mene habeas lacerare parum, meus unus amicus

Eiusdem subeat servitiine iugum?

Me rapuisti a me pridem crudelis ocellis,

Et geminum iam me vel mage saeva rapis;

Orbus eo, te, meque vagor, perpessus in uno

Tergeminum poenae suppliciique genus.

Ferrea, corde tuo me clausum semper habeto,

Si meus accepto me vade liber eat;

Me teneat quivis, illum mihi cede tuendum,

Sic minor in me sit carceris iste rigor.

Nec fueris non dura, isto nam pectore clausi

Cogimur imperiis ipse meusque tuis.

CXXXIV

Confiteor demum tuus est, tuus ille, puella, est,

Magna meam firmant pignora namque fidem;

Sed tradar tamen ipse, mihi si cesseris illum,

Me geminum, ac vitae spemque decusque meae.

At renues, nec se vinclis ita liberat ille,

Tu nimis es furax, ac nimis ille bonus;

Scriptum aliquod tulerat sponsor quasi noster, eumque

Continuo quae me firma catena tenet.