1 Аударма процесінің деңгейлері
Қогамдық-саяси және текісттерді аударудың шеберлігін уйрену үшін аудару қызметінің жалпы реализациясы өтіп жататын деңгейлері мен деңгейшілерді білу керек. Сонымен қатар қаншалықты мөлшерде аударудың тексттің жанырлық ерекшелігіне әсерінбілу керек. Бір сөзбен аударудың қызметі, творчестволық мумкіндіктері және әрине интуитцияға сүйенуден гөрі эффектифті нәтежиелербереді.
Профиционалды қызметтегі сияқты аударудың анализге аудару қызыметінің әрекет пен операцәияның қасында репрезентировать? Етілетінін көрсетеді. Аудару қызметінің деңгейлері мен деңгейлерін төмендегідей көрсетуге болады.
Аударушы әрекетінің 1-ші деңгейі: тексттегі сөздерді мен жалпы структурасын тану
Аударушы әрекетінің 2-ші деңгейі : текстті тереңдетіп түсіну керек
Деңгейлері:
. Мағынасы бойынша байланысқан сөздер, сөз тіркестері немесе сөздер таптарын тусіну
Тексттің единицасы ретінде сөйлемді түсіну
Текстті толығымен түсуну
3)А.ә. . Басқа тілдердің құралдары арқылы қабылданған ьағыналық және стилистикалық ақпараттар түпнұсқасының эквивалентті жіберілуі
4) А.Ә : Жалпы түсінушілік апаратқа сүйенген үлкен контексттін көлеміндегі аударылғандардың жалпылама бағасы
Жоғарыдағы көрсетілген концепция қысқаша аудармашының қызметін көрсеткен.
1)тексттің сөздері мен жалпы струтурасын тану
Аудармашының қызметі сөздерді тану мен қабылдаудан және тексттің жалпы құрылымыннан басталады. Мағынаның жетістігі әртүрлі факторға байланысты: шет ел тілін меңгеру деңгейіне , аударатын материалының жанырлық өзгешелігін білуі, тексттің терминологиямен, шыншылдықпен және оброзды бірліктерімен толуы.
Шетел текстін қабылдаудағы маңызды рөлді сөздерді тану атқарады. Білетініміздей, кейде мағыналарымен шетел сөздерінің мағыналарына олардың негізгі мағыналарымен құрады. Бұл қатынастағы ерекше көрінетін шетел тіліне аударылатын аударманың әрекеті.
Сонымен аудармашының бірінші деңгейде емес орындалатын әрекеті үшін тану механизмдерін қызметтендіру және тексті алғаш түсінуі, ұзақ уақыттың механизімдері.
текстті тереңдетіп тусіну
Аудармашы шығармашылығында басқа маңызды факторлардың бірі- текстті толық тусіну. Аудармашының түсінгендігі практикалық тұрғысынан 2 деңгейі көрсету.
2 Сөз тіркестер мен сөйлемдердің аудармасы
2.1 Еркін сөз тіркестерінің аудармасы
Сөзбен сөйлемнің арасындағы аралық бірлік сөз тіркесі болып табылады. Оны құрайтын бөлшектермене арасындағы симантикалық байланыс деңгейі бойынша сөз тіркестерін ерке және фразеологиялық деп бөлуге болады.
Еркін сөз тіркестері ретінде құрамындағы сөздер өзіндік мағынасын сақтайтын, алайда көбіне өзара күрделі байланыста болатын тіркестерді қабылдау қалыптасқан.
Аударма барысында қиындық туғызатын сөз тіркестерінде анықтауыш өзінен кейінгі зат есімге синтаксистік сипаттама беред, ал логикалық түрде сөйлемдегі басқа сөзбен байлынысатан.
Мысалы: 然后不要忘了，这两个国家连结在一起条约15友好
Бұл сөйлемде 友好 анықтауышы синтаксистік түрде анықтауышы treaty сөзінен ажыратылып, өзі симантикалық байланысқа түспеген сөзімен қосылған. Орыс тьіліне аударма жасау барысында орыс тілінің нормаларына сәйкес, анықтауышты логи\калық анықтауышы сөзбен біріктіру керек. Осылайша жоғарыда келтірілген сөйлем орыс тілінде келесідей үлгіде беріледі:
Аудармасы: И, кроме того, не следует забывать, что обе страны связаны пятнадцатилетним договором о дружбе.
Бұдан гөрі қиынырағы сөз тіркесінің жетекші бөлшегі, яғни анықтауыш логикалық байланыста болуы тиіс сөз түсіріліп айтылатын ағылшын айналымдарының аудармасы болып табылады.
Мысалы: 选举程序 – Таңдау өткізу жетегі
惩罚性的谈话 – Карателди шаруалар тізімі
合议庭 – Соттың толық құрамы
除了当它是“国际法院规约另有明文规定外，合议庭应当坐在.
合议庭 сөз тіркесінде 充分– толыққанды сөзі өзінен кейінгі, зат есімге тек синтаксистік сипат береді, ал логикалық түрде олардың байланысуы мүмкин емес. Бұл жағдайда充分 зат есіммен байланысуы мүмкін. Айтылғандардан шығатыны сөйлем Соттың толық құрамы туралы екендігі. Бұл түсірілген бөлшек орыс тіліне аудару барысындақалпына келтіріледі.
Аударманы ана тілінің нормаларына сәйкес кестендіру мақсатында кейде қосымша болшектерді қоспау, сонымен бірге сөз тіркесінің құрамын өзгерту қажеттілігі туады.
Мысалы: 坚持措施 – арнайы іске қолданылатын шаралар
保安安排 – Қауіпсіздікпен қамтамасыз ету шаралары
聘任制办公室 – Арнауы нұсқаумен бектілген орын
非 - 扩散核武器条约 – Келісімшарт
Үш мүшелі сөз тіркестері түрлі нұсқаудағы сын есім, есімше, үстеу, сын есім және зат есімдердің сәйкестігі арқылы жасалуы мүмкін.
Екі мүшелі сөз тіркесі сияқты, үш мүшелердің арасында құрамындағы бөлшектері байлыаныспайтын және оңай ауыстырылатын сөз тіркестері және анықтауыш біртұтастықты көрсететін тіркестер ерекшеленіледі.
Мысалы: 挪威难民理事会协调指导委员会的工作。
Норвегия елінің қашқындар жөніндегі ұйымы.
Мысалы: 联合国发展计划的问题对达里奥方面的人类发展年度报告，称为
Мұндай сөз тіркестерінің лакониттік сипаты бөлшектердің көмескелігіндегі болып, аударма барысында тіркесті талдауы және мәтіннің тұтас мазмұнын ескеруді талап етуді. Мұндай сөз тіркесінің сипаты мысалы үш мүшелі总线死亡打击 тіркесі болып табылады. Бұл тіркестегі тірек сөзі 罢工– забастовка, ал 总线死亡– семантикалық байланыстьағы мағыналық топ болып табылады, ондағы анықтауыш 公共汽车– автобус мәтін мазмұнынан көрініп тұрғандай мекен пысықтауышының қызметін атқарады, ал 死亡– өлім анықтауыш сөз болып табылады. Осылайша бұл мағыналық топ автобустағы өлім деп аударылады. Сонымен қатар, екі мүшелі мағыналық топ Bus Death тірек сөзге strike анықтауыш болып табылады және себеп-салдар пысықтауышының қызметін орындайды, «көтеріліс қандай себеппен жарияланды?» деген сұраққа жауап береді. Көпмүшелі атрибутты сөз тіркесі өзінің синтаксистік байланысы бойынша, анықтауыштың бірнеше тұтас тізімінен құралады. Бұл құрылымдар басқа тілдерге тән емес, айтылар ойдың максималды қысқалығына қол жеткізуге мүмкіндік береді. Олардың орыс тіліне аудармасы бұндай құрылымдардымағыналық топтарга бөлуді талап етеді және анықтауышыдан басталады, яғни ол кері тәртіппен жүзеге асырылады.
Мысалы: 最被看好的 - 民族贸易 - 状态
Бұл сөз тіркесінде 状态 тірек сөзі мағынасы бойынша тікелей 贸易 сөзімен байланысты; 最惠国待遇 - 国 басқа мағыналық топты құрайды. Екі мағыналық топ та оңнан солға қарай аударылады:
Ауд: Сауда байланысы бірнеше дамыған ұлт.