2.4. Аударма түрлері.
Аударма әлеуметтік панетикалық мәтінді аудару барысында аударманың қандай түрлеріне жіктелетінін қарастырамыз.
Сөзбе- сөз аудару.
Ағылшынша сөйлемдер қазақ тіліне ешқандай өзгеріссіз аударылады. Мысалы: 经社理事会 Адам құқығын бекітті.қытайша сөйлем аудару кезінде артикулдар төмен болды(екі жағдайда). Бірақ бұл өзгерістер сойлемдердің структурасына соқпайды. Бұл сөйлемдер сөзбе-сөз аудару болып табылады, себебі әрбір сөйлем мүшесі сол күйінде сақталған.
Тура аударма (аудармада келесі өзгерістер бар). Бұл контексте көп таралатын сөз мағына мен грамматикалық конструкция (сөйлеу барысындағы ситуация). Былай There! There! Бұл сөз анда емес толық болып аударылады.
To bulloklore бұл сөз ді яғни аударғанда қорқыту немесе көндіру. Мысалы: Мен өзім ешқашан әскери адамдардың көндіруіне және қателікке бой алдырмауға ант бердім.
Қорытынды
Алдымен қоғамдық-саяси аударма мәселелеріне арналған тақырып кездейсоқ таңдалмағаны туралы айту қажет. Аударма теориясын зерттеу жалпы алғанда қоғамдық саяси-аударма теориясы туралы айтпағанда сұранысқа ие ғылым болып табылады. Аталған тақырыптық мәселелерін зерттеу тек Рессей мен шетел лингвистерінің ғана емес, сонымен қатар, біздің республикада да назарға алынуда.
Қазақстан республикасы Тәуелсіз Мемлекеттер Одағы елдері өкілдерімен ғана емес, сондай-ақ шетелдің іске ортасының өкілдерімен де саяси және сауда-саттық байланысында даму үстінде болып отыр. Сондықтан шет тілін оңың саяси саладағы практикалық қолданылуына байланысты зерттеу қажеттілігі күшейеді, берілген тақырыптың маңыздылығы да осында.
Бұл жумыста барлық күш-жігер қоғамдық-саяси аударманың лингвистикалық және экстралингвистикалық аспектілерін зеттеуге бағытталады.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері шешілді, қол жеткізілді. Өйткеі, қоғамдық-саяси аударма мәселеріне арналған жұмыс барысында аударманың лексика-гараматикалық аспектілері анықталды, олардың негізі лексикалық бірліктерді аудару болып табылады: сөздер, сөз тіркестері,сөйлемдер. Қоғамдық-саяси лексика бұл аса «байқампаздықты» талап ететін лексикалық спецификалық түрі. Терминология қызмет ететін қоғамдық-саяси қатынастар саласы берілген елдің ішкі мәселелерін ғана емес, сондай-ақ сыртқы қатынастарын да зеріттейді және сондықтан басқа тілдермен үнемі тығыз байланыста болады. Жұмыс барысында аудармашы қоғамдық-саяси мәтінмен жумыс жасау кезінде қолданылатын тәсілдер мен құралдар анықталды. Саяси-қоғамдық терминологиябір кунде пайда болған жоқ, яғни дипломат аудармашылардың жүздеген жылдар бойына жасаған жұмысы нәтежиесинде пайда болды. Олар көп уақыттарын талас тудыратын терминдер мен жартылай нормалардан ауытқушылық мемлекеттің ұсынысымен өзгертуі мүмкін.
Екінші бөлімде сөз тіркестері мен сөйлемдердің аудармасы қарастырылды. Сөз тіркесін аудару мәселесін зерттеу барысында сөз тіркесінің барлық түрлері: еркін және фразелогиялық тіркестер қарастырылды. Еркін сөз тіркесінің барлық түрлері зерітелді, бірақ бірінші кезекте фразеогиялық бірліктердің аудармасына коп көніл бөлінді. Өйткеі, олар аударма барысында көп қиыншылық тудырады, және арнайы жеткізу мүмкін емес.
Сөйлемдерді аудару аспектілерін зерттеу барысында қоғамдық- саяси сөйлемдердің барлық түрі қарастырылады, сөйлемді мүшелерге бөлу және біріктіру қажеттілігі анық көрсетіледі.
Практикалық бөлімі адам құқығы бойынша семинар материалдарынан, ағылшын-орыс фразиологиялық сөздігінен, «Деволюция в Шотландин» құжатынан және бірқатар газеттерден алынды.