18.09.2013 - Гппдб
Кирыла Турайски(1130-1182(?)) у ркаписным варыянце захавалася жыцие кирылы тураускага. Ен не любиу багацуе и тленнай славы гэтага свету, старауся спасцигнуыь вучэнне босск книг. Ен рана стау паслушникау аднаго з турауских манастыроу, ен быу першым вядомым на руси соупникам(замйуровывались в башни), ен зачыниуся у манастырскай вежы, каб поунасцю аддаца роздуму и малитва, там и написау свае першыя творы, у яких адлюстравай падзеи грамадскага, палитычнага и царкоунага жыцця. Асноуны яго твор: аповесць-прытча пра чалавечую душу и ела, але прытча пра сляпога и кульгаага, дакладней безногага". Сутнасыь прытчы: гаспадар пасадзиу винаградник и наумысна даручыу яго вартаваыь двум далеким да физичнай дасканаласыи людзям: сляпому и кульгаваму(дакладней бязногаму). Гэтым самым ен различвау, что ртауники з физичными недахопами не змогуць прагикнуць у сад и не змогуць карыстацца незаслужана пладами гэтага саду. З другога бог на яго думку, вартауники павинны паспязова свае абавязки: бязноги зможа сваечасова убачыць злодзея, а сляпы пачуць яго кроки. Аднак вартауники вырашыли перахитрыць гаспадара. Бязноги сеу на спину сляпому и паказау дарогу у патрэбным накирунку. Так яны самавольна трапили у винаградник и пачали раскрадаць яго плады, за што жорстка были пакараны. У гэтай прытчы гаспадар винаграднику сынвализуе бога, винаградник - зямлю и свет цэлы, кульгавы - цела чалавека, сляпы - яго душу, агароджа вакол саду - законы и запаведзи божыя. Вароты, якия вядуыць у сад - шлях да справядливага жыцця. Мараль прытчы: тольки не парушаючы законау писаных и няписаных, а таксама маральных запаветау, можна дасягнуць дасканалай супольнасци людзей. У 1569 годзе быу надрукаваны упершыню твор кирылы тураускага "слова на вазнесенне". У 1596 годзе у вильни выйшау першы друкаваны сбор творау кирылы тураускага.
Смаляцич(? - пасля 1164). Свае жыцце и дзейнасыь ен звязау з барадзьбау за царкоуную незалежнасць ад византыи. Да нас дайшоу тольки адзин твор "пасланне прысвитарам". У им ен абвяргае выстауленныя супраць яго ..прыводзиць аргументы ... Асноуныя разыходжанни, што слудыли падставвай миж климентам и фамой, хгэта рознае разуменне аб тым, як и да яких межау можна интэрпратаваць тэксты свяшчэннага писання, уи правамерна наогул яго симваличнае .. Ен личыу, што важным з'яуляецца не тольки литэральнае але и творчае тлумачэнне тэксту библии. У развиыии чалавечай гисторыи климен смляцич выличау тры асноуныя перыяды: запавед, закон и дар божы. Значжнне першых двух перыядау у тым, што яны рыхтуюць перамогу абсалютнай исцине, якая на думку асветника адкрываецца у хрысциянстве. Смаляцич цытавау працы платона, арыстоцеля, цыцэрона и инш. Бога ен характэрызавау як непазнавальную абсалютную истоту, якая аднак пазнаецца у сваих тварэннях. Усе у свеце, на яго думку, падтрымлиецца уладжваецца, мае поспех силай босскай. Чалавек, яки адкрывае для сабе разумную пабудову свету, становицца на шлях пазнання богатворцы, знаходзиць вышэйшы сэнс свайго иснавання. Ен атрымливае магчымасыь свами учвнками далучэцца да бога, або наадрот аддалица ад яго. Бог са свайго боку гатовы садзейничаць зближэнню з чалавекам, ратавангю яго, кали чалавек садзейничае гэтаму. Валодаюцы свабоднай воляй, чалавек можа дзейничаыь, як яму хочацца. Аднак, вось гэта гатаваня чалавеку свабода учынкау адначасова з'яуляецца напаминам на тое, што чалавеку павинна имкнуцыа да маральнага удасканалення. Гэта значыць климен смаляцич падкрэсливау духоуную прыроду чалавека.
Идэя няктивасци климента смаляцича. Ен адмауляуся ад усяго матэрыяльнага, у тым лику и ад царкоунай маемасци, у той час, як многия манастыры, царкоунаслужыцели валодали вялизарнай маемасцю. Ен акцэнтавай увагу, на духоуным, вечным. Гэта тычыцца усих прадсатуникоу эпохи сярэднявечча.