Poglądowa typologia rynków

RYNEK

1.1.2. Gospodarka rynkowa

gospodarka rynkowa (ang. market economy) – gospodarka, w której decydujący wpływ na alokację zasobów mają bezpośrednie decyzje nabywców (konsumentów i przedsiębiorców), a nie decyzje podejmowane ponad nimi, przez organy administracyjne

1.1.3. Mechanizm rynkowy

mechanizm rynkowy – całokształt oddolnych procesów dostosowawczych między zgłaszającymi zapotrzebowanie, a występującymi z ofertą towarową

1.1.4. Walka negocjacyjna

negocjacje – odbywają się między dostawcami i odbiorcami, ich celem jest osiągnięcie przez każdą ze stron najkorzystniejszych dla siebie warunków wymiany

1.1.5. Walka konkurencyjna

walka konkurencyjna – odbywa się między dostawcami, polega na oferowaniu warunków korzystniejszych od oferowanych przez rywali

konkurencja cenowa – oferta cenowa

konkurencja pozacenowa – jakość, warunki dostawy, gwarancja, serwis, forma płatności, intensywność polityki promocyjnej

1.1.6. Walka przetargowa

walka przetargowa – ma miejsce między samymi nabywcami o dostęp, bądź zwiększenie dostępu do oferowanych przez sprzedawców dóbr czy usług

1.1.7. Ceteris paribus

ceteris paribus – łac. przy innych warunkach stałych

2. Teoria popytu

1.2.1. Wielkość popytu

wielkość popytu – zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym czasie (strumień ekonomiczny)

1.2.2. Rodzaje popytu

popyt potencjalny – potrzeby, życzenia, marzenia

popyt efektywny – zgłaszane zapotrzebowanie poparte możliwościami nabywczymi

popyt rynkowy – suma zgłaszanego popytu indywidualnego, a zatem popyt rynkowy uzależniony jest również od liczby nabywców

Q_d = f (P_x; P_substytutów; P_{komplementarnych}; I; moda, preferencje, gusty; Q_konsumentów; zjawiska atmosferyczne; oczekiwania nabywców co do zmiany P; oczekiwania co do zmiany I nabywców)

czynniki cenowe – ruch po krzywej

czynniki pozacenowe – ruch krzywej

3. Krzywa popytu

P

D₁

D₀

D₂

X

0

Krzywa popytu ma ujemne nachylenie – co wynika z malejącej użyteczności krańcowej, z każdej kolejnej nabytej jednostki dobra użyteczność jest coraz mniejsza, a do zakupu większej ilości skłonić może jedynie niższa cena.

Dlaczego przesunięcia równoległe?

- Bo ceteris paribus, nie uwzględniamy zmian innych czynników.

1.2.4. Wielkość popytu a popyt

Każdy pojedynczy punkt na krzywej popytu jest ilustracją kategorii wielkości popytu.

Cała krzywa popytu jest ilustracją kategorii popytu i ukazuje pełny zestaw wielkości popytu odpowiadających różnym poziomom cen, przy utrzymaniu klauzuli ceteris paribus.

1.2.5. Determinanty rozmiaru zgłaszanego popytu indywidualnego

Rozmiar zgłaszanego popytu indywidualnego na dane dobro uzależniony jest od:

• ceny danego dobra

• cen innych dóbr

• dochodów nabywcy

• oczekiwań co do kształtowania się przyszłych cen i dochodów

• gustów i upodobań

• warunków naturalnych.

1.2.6. Prawo popytu

prawo popytu – wielkość popytu zmienia się w przeciwnym kierunku niż zmiany ceny przy założeniu klauzuli ceteris paribus

3. Teoria podaży

Q_s = f (P_x; technologia; TC; P_substytutów; P_{komplementarnych}; cel działania firmy; polityka gospodarcza [podatki; cła; dotacje; ceny minimalne i maksymalne]; Q_producentów)

1.3.1. Wielkość podaży indywidualnej

wielkość podaży indywidualnej – ilość towaru oferowanego przez producenta w określonym czasie przy danej cenie towaru

Na wielkość podaży rynkowej składa się suma wielkości ofert towarowych wszystkich producentów danego wyrobu na danym rynku.

1.3.2. Prawo podaży

prawo podaży - wraz ze wzrostem ceny wielkość podaży rośnie

Zatem nachylenie krzywej podaży jest dodatnie.

1.3.3. Krzywa podaży

P

S₁

S₀

S₂

X

0

s₁ – np. wprowadzenie cła, podatku importowego (spadek podaży)

s₂ – np. otwarcie granic (wzrost podaży)

Krzywa podaży ukazuje pełny zestaw wielkości podaży, jako funkcję ceny przy innych czynnikach niezmiennych.

Przesunięcia krzywej podaży następują wskutek zmian w sferze czynników pozacenowych:

• zmiana kosztów wytwarzania danego produktu

• zmiany ceny sprzedaży lub kosztów wytwarzania produktów alternatywnych z punktu widzenia producenta.

Krzywa podaży jest rosnąca, ponieważ krzywa możliwości produkcyjnych ma charakter rosnący, koszt alternatywny jest rosnący, malejąca jest produktywność krańcowa.