1.3.4. Determinanty rozmiaru oferty towarowej

Na rozmiar oferty towarowej wpływają:

• cena danego towaru

• ceny innych towarów, stanowiących alternatywę produkcyjną i ich zmiany

• koszty dostaw danego dobra i ich zmiany (koszty produkcji, transportu, handlowe, podatki i dotacje)

• zmiany w kosztach dostaw produktów alternatywnych

• warunki naturalne, zdarzenia losowe

• cele firmy (maksymalizacja zysku, sprzedaży, obniżka kosztów, poprawa wizerunku firmy drogą np. ograniczenia produkcji uznawanej za społecznie szkodliwą, wejście i utrzymanie się na rynku).

4. Równowaga rynkowa

P

S

R

P₀

D

X

X₀

1. Cena równowagi rynkowej

cena równowagi rynkowej

• cena zrównująca wielkość popytu z wielkością podaży,

• cena, przy której zrównane są wielkości zamierzonych zakupów z wielkością oferty towarowej

Graficznie cena równowagi rynkowej wynika z przecięcia krzywej popytu z krzywą podaży.

Cena odbiegająca od ceny równowagi musi powodować perturbacje na rynku w postaci niedoborów bądź nadwyżek rynkowych.

P

S

Nadwyżka rynkowa

P_min

R

P₀

P_max

Niedobór rynkowy

D

X

2. Nadmiar rynkowy - nadwyżka rynkowa

3. Niedobór rynkowy

Jedynie siłą władzy administracyjnej mogą być wprowadzone i utrzymywane ceny odbiegające swym poziomem od cen równowagi.

Ingerencja ta może przyjąć postać wprowadzenia tzw. ceny maksymalnej lub minimalnej.

4. Cena maksymalna (pułap cenowy)

cena maksymalna – (górna granica – ceiling price) wprowadzana bywa najczęściej drogą tzw. zamrożenia ceny, czyli zakazu podnoszenia jej poziomu, mimo, iż kształtuje się ona poniżej ceny równowagi; wprowadzona z myślą o ochronie konsumenta (np. leki, energia)

5. Cena minimalna (próg cenowy)

cena minimalna – oznacza ustalenie dolnej granicy cenowej powyżej ceny równowagi; chroni producentów

Obie te ceny bywają wprowadzane na ogół wskutek presji określonych grup społecznych na rząd w imię interesu społecznego:

• konsumentów – cena maksymalna

• producentów – cena minimalna.

Skutkiem długotrwałego utrzymywania się cen odbiegających od cen równowagi są niekorzystne zjawiska społeczno-ekonomiczne (czarny rynek, szara strefa, brak zbytu nadwyżek towarowych, a w konsekwencji pogorszenie salda wpływów i wydatków budżetowych państwa).

Przy cenie maksymalnej występuje obniżenie wpływów budżetowych (np. z tytułu podatku obrotowego).

Przy gwarantowanej cenie minimalnej – wzrost wydatków budżetowych (konieczność pokrywania kosztów magazynowania skupionych nadwyżek rynkowych czy wypłacania dotacji).

5. Efekt substytucyjny I dochodowy zmiany cen