3. Тауарларды өңдеу үрдісін ұйымдастыру.

Жоғарыда көрсетілген мәліметтер жаңа тауарды шығарумен байланысты жоғары тәукелділікті көрсетеді. Бұл тәуекелділік, бірақ оны төмендетуге болады. Бұл бөлімнің мақсаты – инновациялық үрдістің құлдырау тәуекелінің төмендеуіне әсер ететін ұйымдастырушылық үрдістермен әдістерді қарастыру болып табылады. Фирманың міндеті – келесі функциялар арасында жүйелі, әрі тұрақты байланысты орнату: НИОКР, маркетинг, өндіріс және қаржы. Жаңашылдықты өңдеу – фирманың ортақ жұмысы және осы жерде фунцияны аса қатаң сақтау аса маңызды. Маркетингті бағдары бар фирмада функцияаралық координация ерекше маңызды.

3.1. Арнайы ұйымдастырудың қажеттілігі

Жаңа тауарды нарыққа шығару жөніндегі шешімді фирманың басқарушылық жүйесі жүзеге асыратынына қарамастан, фирма ішінде сондай-ақ инновацияны тұтастай координациялайтын арнайы құрылым болуы тиіс. Ұйымдастырушылықтың түрлі нұсқалары қарастырылады. Ірі фирмалар, мәселен «Нестле», «Джонсон энд Джонсон», «Колгэйт Палмолив», «Дженерал Фудз» жаңа тауарлардың менеджмент бөлімімен немесе басқару бөлімімен жабдықталған.

Функцияаралық координацияның құрылымы

Кез-келген фирма үшін жарамды, ең икемді нұсқа – бұл «жаңа тауар одағын» немесе жаңа жоба бойынша «венчурлық топ» құру болып табылады.

- Жаңа тауар бойынша одағы айына бір рет жинала отырып, әрдайым белсенді жұмыс істейді. Түрлі функцияларға деген жауапкершілікті танытады: НИОКР, өндіріс, маркетинг, қаржы және кадр сияқты. Оларды бас декектор қадағалап отырады. Оның міндеті – функция арасындағы диологты қамтамасыз ету және оның жүзеге асу барысында үрдісті басқару.

- «Венчурлық топ» – бұл нақты жобаға бағытталған топ. Оның қатысушылары жоба барысында біртіндеп немесе түгелдей шығарылады, жобаға жауапкершілікті арттыру мақсатында.

Қандайда ұйымдастырушылық үлгі қолданылса да, ең бастысы жаңа идеяға негізделетін құрылымның бар болуын қамтамасыз ету. Мақсат, жаңа тауарлардың аранғұрлым икеділігін қалыптастыра отырып, олардың шығару үрдісін анықтау және соның негізінде мәселеге кәсіпкерлік нысан арқылы бағытталу болып табылады. Жаңашыл фирмалар бұл мақсат бойынша өңдеудің параллелді немесе реттілік үрдісін қолданады.

Өңдеудің реттілік үрдісі

Буз, Аллен және Хэмиллонның зерттеулері негізінде ашылған бұл түрдің үрдісі идея, қағида, тәжірибелі бейне, нарықты сынау және коммерциялизациялау кезеңдерінің кезең бойынша жүзеге асуына негізделген. Бұл көпкезеңді процедураның артықшылығы – әдетте көп шығынды талап ететін, жобаның келесі кезеңге өту бағытын еркін болжау мүмкіндігінің бар болуы. Жоғарыда көрсетілгендей, бұл тәуекел деңгейін төмендетеді.

Бұл үрдістің кемшіліктері де бар.

- Әртүрлі функция арасындағы интеграцияны қалыптастыруға аса бейім келмейді.

- Келесі кезеңге өту, алдыңғы кезеңдегі барлық мәселелер орындалғаннан кейін барып жүзеге асады; кез-келген кезеңдегі шығын барлық үрдістің шығынына айналады.

- Үрдіс өте жәй жүзеге асырылады, ал бұл уақытта технологияның өзгеру қаупі басым болуы мүмкін.

Бұл ұйымдастырудың нұсқасы аса үлкен көлемдегі шығынды талап етеді, себебі жаңа тауарды нарыққы шығудың баяу жүргізілуі шығында мен тәуекелділікті артырады. Бұл уақытша фактор әсіресе жоғары технологиялы тауарлар үшін қолайлы.

Өңдеудің параллелді үрдісі

Такеучи мен Нонаканың ұсынған аталмыш үрдісі жапондық тәжірибеге сүйене жасалған (14-суретті қараңыз).

Үрдістің барлық кезеңінде қатысатын өздігімен қатыптасқан топқа басмдық түседі. Өңдеу үрдісінің мұндай нұсқасы топ қатысушыларының аяқ асты қатысу нәтижесінде туындайды: барлық топ бір уақытта қатысады.

Технология және бәсекелестерге негізделген жүйе

Тауар қағидасын өндіру

Қағиданы түсіну дәрежесін тексеру

Сатылым талдауы және мақсаттарды таңдау

…

Тауардың сипаттамасы: құндылықты бағалау

Үлгіні өндіру және детальды қағиданы өндіру

Жабдықтаушы-ларды іздеу

Идеяларды іздеу және филтрлеу

…

14-сурет – Жаңа тауады өңдеудің параллелді өңдеу үрдісі

Мұндай нұсқаның артықшылығы маңызды болып келеді.

- Жоғары функция аралық координация.

- Үрдісті баяулату мүмкіндігін бірнеше қызметтерді ұатар алып жүру негізінде туғызу. НИОКР қызметі тауардың қағидасын өңдеп жатқанда, инжерер-өндірушілер оның шектеулермен және қолданбалы жабықтармен сәйкестілігін, ал коммерциялық қызметтер бұл қағиданың талап етілетін жайғастыруға жауап беретінін талдайды.

- Қызметтің барлық түрлеріне тиімді бақылау жүргізу, себебі олардың барлығы өзара байланысты болып келеді.

- Интенсификации мен жұмысты жақсы координациялау нәтижесінде уақытты ұту.

Мұндай типтегі ұйымдастыру топтық рухты және функция аралық бригада арасындағы лидерлік бөліністі қалыптастырады.