Натрий ионына тән реакциялар

1. Цинкуранилацетат Zn[(UO₂)₃(СН₃СОО)₈] бейтарап және сірке қышқылды ортада Na⁺ иондарымен, қара фонда жақсы байқалатын, жасыл-сары түсті натрийцинкуранилацетаттың NaZn[(UO₂)₃(СН₃СОО)₉]·9Н₂О кристаллдық тұнбасын береді:

Na⁺ + Zn[(UO₂)₃(СН₃СОО)₈] + СН₃СОО^- + 9Н₂О =

NaZn[(UO₂)₃(СН₃СОО)₉]·9Н₂О↓

Цинкуранилацетаттың орнына магнийуранилацетатты қолдануға болады. К⁺, Mg²⁺, NH₄⁺ иондары және сілтілік жер металдарының иондары бұл реакцияға кедергі болмайды.

2. Калий дигидроантимонаты КН₂SbO₄ Na⁺ иондарымен бейтарап немесе әлсіз сілтілік ортада (при рН =7,5–8) натрий дигидроантимонатының NaН₂SbO₄ ақ түсті кристал тұнбасын береді:

NaCl + КН₂SbO₄ = NaН₂SbO₄ ↓+ KCl

NaН₂SbO₄ тұнбасы ыстық суда ериді, сондай-ақ сілтілерде жартылай ериді.

КН₂SbO₄ реактивін қышқылдар ыдыратады. КН₂SbO₄ –ге аммоний тұздарының әсері қышқылдар әсерімен бірдей, себебі гидролиз салдарынан аммоний тұздарының судағы ерітінділерінде сутегі ионы болады:

NH₄⁺ + Н₂О = NН₄ОН + Н⁺

Бұл кезде ерітінді рН-ы соншалық төмендеуі реактивтің ыдырауына әкеледі. Магний тұздары КН₂SbO₄ – мен кристалдық тұнба беруіне байланысты Na⁺ иондарын ашуға кедергі жасайды.

КН₂SbO₄ реактивін натрийді ашу үшін қолданғанда келесі ережелер сақталуы тиіс: ерітіндіде NH₄⁺ және Mg²⁺ иондары болмауы керек; ерітінді бейтарап немесе әлсіз сілтілік және жеткілікті концентрлі болуы керек; реакцияны салқында өткізу қажет.

3. Жалынның боялуы. Натрийдің ұшқыш қосылыстары түссіз жалынды қанық сары түске бояйды.

Аммоний ионына тән реакциялар

1. Сілтілермен реакция. NaOH, КОН күйдіргіш сілтілер және сілтілік жер металдар гидроксидетрі Са(ОН)₂, Ва(ОН)₂ аммоний тұздарымен қыздырғанда аммиак бөледі:

NH₄Cl + КОН = NH₄ОН + КСl

Аммиак иісі бойынша немесе қызыл лакмус қағазының көгеруі, сондай-ақ сынап (І) нитраты ерітіндісімен ылғалданған сүзгіш қағаздың қараюы бойынша анықталады.

2. Несслер реактиві – комплексті тұздағы K₂[HgI₄] және КОН ерітінділері қоспасы – аммоний тұздары ерітінділерімен құрамы NH₂Hg₂I₃ қызыл-күрең түсті тұнба түзеді. Егер аммоний тұзының мөлшері аз болса, тұнба түзілмейді, бірақ ерітінді сары немесе күрең түске боялады.

NH₄Cl + КОН = NH₃ + КСl + Н₂О

NH₃ + 2 K₂[HgI₄] + КОН = NH₂Hg₂I₃ + 5КI + Н₂О

Магний ионына тән реакциялар

Магний барлық қосылыстарында екі валентті. Оған тек бір негіздік оксид MgO тән. Магний тұздарының көбі суда ериді. Ерімейтіндері магний гидроксиді, фосфаты, гидрофосфаты, карбонаты, оксалаты, ферроцианиді, феррицианиді, фториді, дигидроантимонаты және оксихиноляты.

1. NaOH және КОН күйдіргіш сілтілер және сілтілік жер металдарының гидроксидтері Са(ОН)₂ және Ва(ОН)₂ магнийдің ерігіш қосылыстарымен магний гидроксидінің Mg(ОН)₂ ақ түсті іркілдек тұнбасын береді

Mg²⁺ + 2ОН^- = Mg(OH)₂↓

Көп мөлшердегі аммоний тұзының қатысында магний гидроксиді тұнбаға түспейді. Магний гидроксиді қышқылдарда ериді:

Mg(OH)₂ + 2Н⁺ = Mg²⁺ + 2Н₂О

2. Аммиактың судағы ерітіндісі Mg²⁺ ионымен Mg(OH)₂ тұнбасын түзеді. Реакция қайтымды болғандықтан, тұнбаға түсу толық жүрмейді:

MgCl₂ + 2NH₄ОН ↔ Mg(OH)₂ + 2NH₄Cl

3. Аммоний тұздары қатысында аммиактың судағы ерітіндісі Mg²⁺ ионымен тұнба түзбейді, себебі аммоний тұздары NH₄OH диссоциациясын төмендетеді де, гидроксил иондарының концентрациясы Mg(OH)₂ қаныққан ерітіндісінде болуға тиістіден төмен болады.

4. Натрий гидрофосфаты Na₂HPO₄ NH₄OH және NH₄Cl қатысында Mg²⁺ ионымен қос тұз магний-аммоний фосфатының MgNH₄PO₄ ақ түсті кристал тұнбасын береді:

MgCl₂ + NH₄ОН + Na₂HPO₄ = MgNH₄PO₄↓ + Н₂О + 2NaCl

Магний-аммоний фосфаты қышқылдарда жақсы ериді және 2,5%-тік аммиак ерітіндісінде ерімейді.