5. Równowaga przedsiębiorstwa w konkurencji doskonałej

 Klasyfikacja modeli rynku- konkurencja doskonała, czysty monopol, konkurencja monopolistyczna i oligopol.

 Założenia modelu

Konkurencja doskonala- na rynku jest duza liczba producentow i kupujacych

- cena jest niezalezna od producenta

- doskonala mobilnosc czynnikow produkcji oraz swoboda wejscia i wyjscia z rynku

- towary jednorodne. Reklama nie odgrywa zadnej roli

- kupujacy i sprzedajacy maja doskonala znajomosc rynku

Monopol- duza liczba producentow

- produkt zroznicowany, bedac bliskim substytutem drugiego

mozliwosc wejscia i wyjscia z rynku jest dobra

- dostep do informacji nieograniczony

Oligopol- liczba producentow ograniczona min.2

- produkty jednorodne( stal, ropa, wegiel) , zroznicowane( samochody)

- ograniczone mozliwosci wejscia na rynek

- dostep do informacji nieograniczony

 Utarg całkowity, przeciętny, krańcowy,- Calkowity - przychod ze sprzedazy, rowny iloczynowi ilosci sprzedanych produktow(Q) i ich ceny. Uc= c* Q

Przecietny- suma pieniedzy uzyskanych za jednostke sprzzedanego towaru. Up= Uc/Q=P*Q/Q=P(C)

Krancowy- przyrost utargu calkowitego zwiazany ze wzrostem sprzedazy o dodatkowa jednostke. Uk= Uc/ Q= Uc₂- Uc₁/Q₂-Q₁= P

 Krótkookresowa równowaga przedsiębiorstwa- przedsiębiorstwo wytwarza taką ilość produkcji, przy której koszt krańcowy jest równy utargowi krańcowemu ,trwa dopóki nie zmieniają się taki czynniki jak np: ceny wytwarzanych produktów, czy też ceny nabywanych czynników produkcji

 Optimum ekonomiczne- wielkosc produkcji, ktora maksymalizuje zysk ekonomiczny przedsiebiorstwa lub minimalizuje straty. Koszt krancowy = utarg krancowy

6. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach pełnego monopolu

- Założenia modelu oraz rodzaje monopoli -

produkty są jednorodne, lub zróżnicowane. Nie istnieją ich bliskie substytuty,

na rynku jest wielu kupujących i jeden sprzedający (monopol podaży) bądź jeden kupujący i wielu sprzedających (monopol popytu, czyli monopson)

istnieje doskonała informacja o rynku. Oznacza to, że monopolista podaży zna popyt na produkowane przez siebie dobro, zaś monopolista popytu zna podaż dobra, którego potrzebuje

występują bariery wejścia do działalności opanowanej przez monopol,

cenodawczość - monopolista ustala cenę

Rodzaje monopoli:

oligopol - występuje kilka podmiotów produkujących dany rodzaj dobra (np. przemysł samochodowy)

duopol - dwa podmioty produkujące dany rodzaj dobra (np. do pewnego momentu rynek telefonii komórkowej)

- Monopol pelny- jeden producent, wielu kupujacych

- produkt nie posiadajacy bliskich substytutow

- brak mozliwosci wejscia na rynek

- dostep do informacji nieograniczony, doskonala informacja o rynku

- monopolista ustala cene

7. Równowaga przedsiębiorstwa w konkurencji niedoskonałej

 Konkurencja monopolistyczna, założenia modelu, cechy charakterystyczne,

 Konkurencja oligopolistyczna, założenia modelu, strategie oligopolistów,

 Formy porozumień monopolistycznych.

 Konkurencja niedoskonała (polipom, oligopol, duopol)

Niedoskonałość konkurencji polega na tak dużym udziale jednego producenta czy sprzedawcy w podaży, że jej zwiększenie przez niego może wywołać obniżkę ceny, a zmniejszenie – podwyższenie ceny. Inaczej mówiąc cechą niedoskonałej konkurencji jest spadająca krzywa popytu na produkcję pojedynczego wytwórcy, co daje mu możliwość wyznaczenia ceny. Im mniejsza ilość producentów danego towaru tym większa możliwość pojawienia się takiego stanu rzeczy. W krańcowym wypadku mamy do czynienia z jednym tylko producentem danego towaru, czyli monopolistą.

Oligopol to panowanie na rynku kilku przedsiębiorstw, które są współzależne od siebie w dziedzinie swych utargów, produkcji, inwestycji oraz reklamy – i są tego świadome. Wybór polityki każdego oligopolisty musi być dokonywany ze świadomością, że każda jego decyzja ma istotny wpływ na sytuację innych oloigopolistów i zwykle powoduje ich natychmiastową rekcję, która z kolei musi się odbić na jego sytuacji, np. obniżenie ceny przez jeden oligopol może spowodować utratę przez konkurencyjny oligopol części jego odbiorców, zachęconych możliwością nabycia tego samego lub podobnego towaru po niższej cenie. Krańcowym przypadkiem oligopolu jest duopol. Duopol to panowanie na rynku tylko dwóch producentów lub dostawców, podejmujących swe decyzje ze świadomością istniejących między mini zależności. Ogólnie rzecz biorąc rynek oligopolistyczy można scharakteryzować w trzech punktach: - tylko kilka firm zaopatruje cały rynek - kilka z tych firm ma duży udział w całości zaopatrzenia rynku: powiedzmy cztery firmy zaopatrują rynek w siedemdziesięciu procentach. - firmy te są świadome swej współzależności.

Kształtowanie ceny przez sprzedających Sprzedający są cenotwórcami Sprzedający są cenobiorcami Sprzedający jest cenotwórcą Zachowanie strategiczne Sprzedający zachowują się strategicznie Sprzedający nie zachowują się strategicznie Sprzedający nie zachowuje się strategicznie Warunki wejścia na rynek Wejście na rynek może być wolne lub zablokowane Wejście na rynek jest wolne Wejście na rynek jest zablokowane Kształtowanie cen przez kupujących Kupujący są cenobiorcami Kupujący są cenobiorcami Kupujący są cenobiorcami /////////////////////

Teoria konkurencji monopolistycznej łączy ze sobą elementy modelu konkurencji doskonałej i modelu monopolu pełnego. Koncepcje konkurencji monopolistycznej zawdzięczamy dwóm wybitnym ekonomistom: Edwardowi H. Chamberlinowi oraz Joan Robinson. Model konkurencji monopolistycznej opiera się na czterech podstawowych założeniach:

* Produkty na rynku są zróżnicowane i posiadają bliskie substytuty. Na rynku konkurencji monopolistycznej producenci sprzedają zróżnicowane produkty będące bliskimi substytutami.

* Swoboda wchodzenia na rynek i opuszczania rynku.

* Wielu sprzedających i kupujących.

* Założenie doskonałej informacji o rynku.

Charakterystyka konkurencji monopolistycznej:

1)duża liczba firm na rynku.

2)Zróżnicowany produkt.

3)Wpływ na cenę jest niepełny.

4)Bariery wejścia na rynek w branży są nieznaczne.

Konkurencja oligopolistyczna to sytuacja rynkowa, gdy występuje niewiele, zwykle kilka dużych firm, które mogą wpływać na rynek, ale nie mogą podporządkować sobie pozostałych firm.

Oligopol składa się z niewielkiej liczby przedsiębiorstw, które opanowały rynek danego produktu. Na rynku oligopolistycznym istnieje silna współzależność miedzy przedsiębiorstwami. Każdy oligopolista podejmując decyzje maksymalizujące zysk musi uwzględniać decyzje podejmowane przez konkurentów. Cechą oligopolu jest względna stabilność cen.

Założenia modelu oligopolu:

· Produkty jednorodne lub zróżnicowane

· Niewielka ilość sprzedawców wielu kupujących (duopol – dwa przedsiębiorstwa)

· Ograniczony dostęp do rynku (głównie przez czynniki natury technologicznej a także czynniki związane z kosztami produkcji)

· Pema informacja o rynku

Strategie mogą być bardzo różne, oto najważniejsze z nich:

- każda z firm określa ceny swoich wyrobów i rozmiary produkcji, nie porozumiewając się z rywalami

- firmy uznają swoją współzależność, dochodzą do porozumienia, jedna z nich staje się liderem ustalającym ceny a inne ją naśladują

- wszystkie firmy starają się działać jak liderzy, sądząc, że uda się im osiągnąć wyższe zyski,w efekcie jednak osiągają zyski niższe niż w przypadku podporządkowania się i przyjęcia porozumienia monopolowego

- firmy oligopolistyczne częściej naśladują swoich rywali wtedy, gdy obniżają oni ceny niż wtedy gdy je podnoszą

- firmy porozumiewają się w sprawach wielkości sprzedaży i osiągają korzyści wynikające z tytułu ich monopolistycznej sytuacji

Pool(ring)- jest luźnym porozumieniem zawieranym w celu realizacji konkretnych przedsięwzięć, takich jak prowadzenie wspólnej polityki cenowej, określenie rynków zbytu lub tworzenie wspólnych funduszy

Kartel- podobnie jak pool powstaje w celu ograniczenia konkurencji miedzy przedsiębiorstwami należącymi do branży. Porozumienia te gł. dot.poziomu ceny, rozmiarów, produkcji i rynków zbytu. Ograniczając produkcję kartel sztucznie winduje cenę, co umożliwia maksymalizację zysku.

Syndykat- jest organizacją przedsiębiorstw zbliżoną do kartelu, powoływaną w tym samym celu. Główna różnica polega na tym, że powstaje wspólne biuro handlowe zrzeszonych firm, które w ich interesie prowadzi politykę cen i zajmuje się zbytem towarów(określenie globalnych rozmiarów produkcji, wyznaczenie limitów produkcji dla firm wchodzących w jego skład)

Trust- różni się od w.w. tym że zrzeszone w nim przedsiębiorstwa tracą osobowość prawną i niezależność ekonomiczną. Powstaje najczęściej w drodze łączenia przez przedsiębiorców kapitałów i poddaniu się wspólnemu kierownictwu lub opanowania jednego przedsiębiorstwa przez inne

Koncern- jest związkiem przedsiębiorstw mających osobowość prawną, działających pod wspólnym zarządem jako całość gospodarcza, należąca do jednego właściciela. Mogą rozwijać się w oparciu o powiązania pionowe i poziome

Konglomerat- jest szczególnym typem porozumienia monopolistycznego, które pod jednym kierownictwem skupia ,obok pdst działalności produkcyjnej także inne nie związane z nią formy aktywności gospodarczej, handlowej lub usługowej

Holding- jest zwykle spółką akcyjną, która posiada akcje różnych przedsiębiorstw, najczęściej należących do jednej gałęzi przemysłu, w ilościach zapewniających jej sprawowanie kontroli nad ich działalnością.