Расстояние, км Расстояние, км

Рисунок 4.3. Зависимость напряженности поля «прямой» волны над сушей от расстояния при учете дифракции. W=1 кBт, = 4, =9,0 10^-4 См/м

Ионосфералық сигналдардың радиотаратудың пайдалы зоналарының аумағына,конфигурациясына және құрылуына әсер ететін заңдылықтарын көрсетейік.

4.1-кесте

Қабаттардың өткізгіштігі

Поверхность почвы , См/м Сухой песок 210-4 Песок 210-3 Средневлажная земля 210-3 Влажная земля 210-2 Пресная вода 210-3 Морская вода 4

4.2-кесте

Қазақстан аудандарының қабаттардың өткізгіштігі

Области Казахстана	Проводимости почв  , См/м
	рекомендованные	Экспериментальные
Актюбинская	10-2	510-2
Уральская	10-2	510-2
Восточно-Казахстанская	10-2	10-2
Алматинская	310-3	10-2
Жамбылская	310-3	10-2
Карагандинская	310-3	10-2
Шымкентская	310-3	10-2

Қ абаттардың негіздерінің электрлік қасиеттері,оның ішінде Қазақстанда,барлық теоритория бойынша бірдей болмағандықтан,жердің толқындарының кеңістіктік күшті бөлу Е_з(d)-тің амплитудасының тәуелділігін анықтаймыз.Өрістің деңгейлерінің мәндері эффективті сәулеленетін 1 кВт қуатқа және 180 кГц жиілікке берілген (4.3 кесте).

4.4-сурет.Толқынның беттік өрісінің қуатының негіздердің өткізгіштігіне және кеңістіктік толқындардың тәулік уақытына тәуелділігі.

4.4-суретте Е_з(R)-дің әртүрлі  тәуелділігі,одан бөлек күндізгіЕ_иджәнетүнгіЕ_интәулік уақытқа арналған Е_и(d) ионосфералық толқындарының өріс күшін бөлуін есептеудің графиктері көрсетілген.

Пайдалы қабылдау зонасының жақын шекарасында Е_з және Е_и амплитудаларының қатынасы 4 дБ кем емес болатын арақашықтық алынады.Бұл өлшем радиотараушы таратқыштарға арналған қорғаныс қатынасының А= Е_пол/Е_пом мәніне сәйкес келеді.

4.3-кесте

Жер бетінің әртүрлі өткізгіштігіне арналған арақашықтыққа байланысты радиотолқынның өріс күшінің өзгеруі

, См/м	310-2	10-2	310-3	10-3	310-4	10-4	310-5
d, км	Напряженность поля Е, дБ(мкВ/м)
100	69	69	66	62	50	41	33
200	62	60,5	58	50	37	28	21
300	57	55	51	40	26	17	10
400	52	50,5	45	33	19	8	1
500	48,5	46	40	27	11	-1	-7
600	45	42	35	20	5	-9	-13
700	42	39	30	15	-2	-14	-19
800	38	35	26	9	-7	-19	-24
900	35	32	22	4	-12	-24
1000	32	28	19	-2	-18	-30

Сонымен бұл арақашықтықтар бір станцияның пайдалы қабылдау аймақының өлшемдерін максималды мүмкін d_maxретінде алынады.( 4.3-суретте күндізгі жағдайларға олар вертикальды үзік сызықтармен көрсетілген).Сәйкес мәндерd_max 4.4-кестеге енгізілген.

4.4-кесте

Қабаттардың өткізгіштігіне максимальдық арақашықтықтардың тәуелділігі

lg	dмах, км	dрасч, км
-4,5	370	368,5
-4,0	430	425,0
-3,5	520	516,5
-3,0	700	695,3
-2,5	975	984,7

Казахстанның негіздерінің 1000 км жоғары өткізгіштері d_max үшін,және сәйкесінше,станцияның пайдалы зонасының шынайы размерлеріне Е_ид әсерін елемеуге болады.

Осы мәндерге сәйкес d_max-тыңнегіздер өткізгіштеріне d_max() тәуелділік функциясы құрылады.Бұл функция сәулелену қуатына тәуелді болмайды.Ол экспоненциалды функция түрін иеленеді

d= A exp{Blg} +d₀, где (4.5)

d₀= 300 км,функцияның экстраполяционды мәніне сәйкес келеді (4.5).

Енді біз R_max-тың  аналитикалық тәуелділігін енгізе аламыз,ол келесідей болады:

(4.6)

d_max мәнін d_1фретінде белгіленетін бірінші фединг (жер және ионосфералық зоналардың бірігетін аймағы) аймағының бас жағына теңестіру керек.

Соған байланысты,ионосфералық толқындар және негіздердің өткізгіштігімен,анықталатын федингсіз аймақтардың көлемдері 300 ден 1000 км аралығында тербеледі.

Негіздердің кез-келген нақты өткізгіштік жағдайында түнгі уақыт үшін радиотаратудың сенімді қабылдау зонасы сақиналы федингтік ауданға ие,мұнда жер және ионосфералық толқындардың бірігуі қорғаныс қатынасының А мәнінен асып түседі.Бұл сақинада ішкі қабырғаның радиусы d_1ф,ал сыртқы қабырғаның радиусы- d_2ф белгіленеді.Федингтік зонаның ені d_ф= d_2ф - d₁ анықталады.4.3-суретте көрсетілген амплитуданы Е_ин нақты бөлу үшін,негіздің өткізгіштігінің артуына байланысты d_1ф көлемі артуымен қатар,d_ф тыйым салынған зонаның көлемі де арта бастайды.

ҚР жерүсті радиокоммуникациялық жүйелерді ретке келтіру үшін келесі Шешім қабылданған.