56.Термиялық талдау әдісі

Термиялық талдау бұл бұл металға және балқымаға жылу арқылы қажет структураны беру, сонымен қатар қасиетінеде.Термиялық тадау- ең универсалды және ең көп тараған тәсілі мталл мен балқыманың қасиеттерін өзгеруі жүргізеді және кешенді инерция сияқты дайын қоспалардың технологиясын қасиеттеріжақсарту үшін немесе сқңғы операцияның комплексті қасиетін сатылы түрде жақсарту, олардың тозуға тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

Терм. Талдаудың түрлері көп және фаза типтерімен, структуралық өзгерістерін балқымадағымен анықталады.

60. Қорытпалар күйінің диаграммасы

Қорытпаның қасиеттері оның құрылымына тәуелді. Температура өзгергенгенде қорытпаның құрылымы өзгереді, яғни қасиеттері де өзгереді. Қорытпаның құрылымы, құрамы және температурасы арасындағы тәуелділікті «күй диаграммасы» деп аталатын кестемен көрсетуге болады.

Кез келген қорытпаны зерттеу оның күй диаграммасын тұрғызып, талдаудан басталады.

Күй диаграммалары қорытпалардың суыну қисықтарының дағдарыс нүктелері бойынша, тәжіриебе арқылы салынады.

Қорытпаның күй диаграммасы бойынша оның кристалдану температурасын, қатты күйде түрленуін және әр температурадағы құрылымын анықтауға болады. Ал оларды анықтаудың нәтижесінде қорытпаның механикалық, физикалық және химиялық қасиеттеріне баға беріп, термиялық өңдеудің, пісірудің, қысым арқылы өңдеудің режимдерін тағайындауға болады.

61. Қорытпалар теориясының негізгі ұғымдары (жүйе, компонент, фаза)

Металдар таза түрде конструкциялық материалдар ретінде өте сирек қолданылады. Механикалық қасиеттерін жоғарылату үшін немесе қажет қасиеттер беру үшін оларды басқа металдармен немесе металл емес заттармен бірге балқылытып, қорытпалар алады. Олардың негізгі элементі металл болуы керек. Металл қорытпалары таза металға қарағанда арзандау, механикалық қасиеттері жоғары және көбінесе бойында өте бағалы химиялық және физикалық қасиетері болады. Олар көбінесе жақсы технологиялық, мысалы кесу аппараттарымен жақсы өңделуі, пісірілгіштігі, соғу мен өңделуі және құйылу қасиеттерімен сипатталады. Қорытпа дайындаудың басқа да тәсілдері: біріктіріп пісіру, электролиздеу, возгонкалау және тағы басқалар болуы мүмкін.

Қорытпалар теориясының негізгі ұғымдарына жүйе, компонент және фаза жатады.

Жүйе деп белгілі жағдайда (температура, қысым) бақылау және зерттеу үшін таңдап алынған металдар мен металл қорытпаларын айтады. Жүйе жай және күрделі болады, таза металл – жай жүйе, ал химиялық қосылысты қорытпалар – күрделі жүйе.

Компонент деп жүені түзуші зат-ды атайды. Таза металл өзіндік бір комп-т жүйені құраса, 2 мет- қоспасы 2 комп-ті жүйе құр-ды. Комп-р мет. ж/е мет-емес б/м. Сонымен қатар тұрақты, демек қарас-тын зат темп. Арасында негізгі құраушы бөлімдерге жіктелмейтін х-лық байл-с б/м. Түсті мет. Қорыт-ы үшін комп-р болып мет-р енеді(мыс пен цинктің қоспасы латунь түзеді) , ал қара мет-р үшін құрамында аз мөлшерлі мет-емес құрамдастар болады.

Фаза деп жүйенің басқа бөліктерінен белгілі шекарамен шектелген біртекті бөлігін айтады. Фаза өз шекарасынан өткенде, оның қасиеті күрт өзгереді. Фазалар қатты, сұйық және газ түрінде болады. Мысалы, таза металл кристалданғанда, жүйеде екі: сұйық (балқытылған металл) және қатты (қатайған металдың түйірі) фаза болады.