10.Кернеу және ток резонансы.

Резонанс дегеніміз пассивті электр тізбегінің режімі, индуктивті катушка мен конденсаторы бар тізбектің кірме реактивті кедергісі немесе кірме реактивті өткізгіштігі нөлге тең. Резонанста тізбектегі кірме тоқ фаза бойынша кернеумен бір бағытта келеді. Резонансты құбылыстар электр және радиотехника автоматталған құрылғыларда, телемеханика, байланыс және өлшем техникаларында кеңінен қолданылады.

Кернеу резонансы. Резонанс кезінде кедергінің индуктивтілік құраушысы сыйымдылық құраушы кедергісіне өтем жасайды. Реактивті кедергі мен реактивті қуат тізбек кірмесінде нөлге тең: . болғанда, катушка мен конденсатор кернеулері фаза бойынша қарама-қарсы бола да, тең болады, сондықтан, қаралатын тізбекте кернеу резонансы п.б. Тізбекте резонанс болатын кездегі, бұрыштың жиілігі, резонансты бұрыштық жиілік д.а. . Тізбек толық кедергісі резонанс кезінде актив кедергіге тең және ең аз мәнді болады: . Бірақ тізбектегі тоқ мәні ең үлкен болады: . Резистордағы кернеу қорек көзінің кернеуіне тең: . Резонанс кезіндегі индуктивті немесе сыйымдылық кедергілер, резонанс контурының сипаттамалық кедергісі д.а: . ρ≫R реактивті элементтегі кернеу кірмедегі кернеуден неғұрлым көп болады. Резонанс кезіндегі катушка мен конденсатор кернеуінің қор көзінің кернеуіне қатынасы контур сапалығы д.а: . Ол резонанс кезіндегі реактивті элементтер кернеуінің кірмедегіден неше есе көп екенін көрсетеді.

Тоқ резонансы. Жалпы тоқ І фаза бойынша кернеуге сәйкес болса, ал кірме реактивті өткізгіштілік тізбекте резонанс құбылысы болуы мүмкін (b=b_C – b_L=0; b_C = b_L). Егер b_C = b_Lболса, тоқтардың фаза бойынша қарама-қарсы реактивті құрамалары тең болса, оны тізбектегі тоқ резонансы д.а.

Тоқ резонансын тоқ тармақтарын R₁, R₂, L, C немесе ω жиілігін өзгертіп табуға болады. Төрт берілген параметрлер мен бесіншісін тапқанда, жиілік кешенді немесе жорамал болуы мүмкін. Мұндай параметрлер сәйкестігінде, тоқ резонансы болмайтынын дәлелдейді. Резонанстық жиілік: Егер де түбір астындағы бөлшек оң белгі болса, резонанс құбылысы п.б.себебі жиілік жорамал санмен көрсетілмейді. Резонансты жиілік, бірізді жалғас контурының резонансты жиілігімен тең болады, егер де: .

11. Күрделі контурдағы кернеу және ток резонансы. Байланыс түрлері

Күрделі контур дегеніміз бір-бірімен байланысқан контурлар жиынтығы. Байланысу түрлері:

а) трансфорлық н.е индуктивтік байланыс б) автотрансформаторлық байланыс

а) Ішкі сыйымдылық байланыс б) сыртқы сыйымдылық байланыс

Резонанс дегеніміз электр тізбегінің белгілі бір шамаларының өзгеру әсерінен Ток немесе кернеу амплитудаларының күрт артып кету құбылысы екенін біл-з.

Бізде екі контурдан тұратын жүйе болғандықтан мұнда резонанс та өзгеше болады. Яғни әр контурдың шамаларының өзгеруіне байланысты бірнеше жағдайларды қарастырамыз.

Бірінші жеке резонанс. Яғни бірінші контур тоғын максимум шамаға жеткізу арқылы , 2-ші контур тоғын да максимумға жеткізе аламыз. Немесе 1-контурда,

десек болады.