- •W. 1. Nauka o komunikowaniu masowym – narodziny dyscypliny, obszary zainteresowań, podstawowe pojęcia
- •Próby uporządkowania, klasyfikacji badań nad mediami:
- •Rodzaje teorii
- •Instytucjonalne
- •Interpersonalne
- •I. Bobrowski w książce „Zaproszenie do językoznawstwa” (1998, s. 33-34) pisze o pojęciu paradygmat nauki:
- •Prekursorzy badań nad komunikowaniem:
- •Placówki badawcze:
- •Czasopisma medioznawcze:
- •Stowarzyszenia medioznawcze
Prekursorzy badań nad komunikowaniem:
Amerykanie uznają za „ojców założycieli” badań nad komunikowaniem masowym czterech naukowców działających na początku i w połowie XX w., tj. Lasswella, Lazarsfelda, Lewina i Hovlanda, jednak na świecie za początek studiów nad społecznymi aspektami funkcjonowania prasy przyjmuje się zwykle rok ogłoszenia (1695) przez Kaspara von Stielera rozprawy Zeitungs Lust und Nutz lub rok 1884, kiedy to Karl Bücher przedstawił na Uniwersytecie w Bazylei serię wykładów z prawa, statystyki, historii i socjologii prasy. (Niektórzy są skłonni cofnąć datę początku refleksji prasoznawczych jeszcze wyraźniej wstecz, do Retoryki Arystotelesa).
Do prekursorów badań nad środkami masowego komunikowania można zaliczyć jeszcze wiele osób uprawiających różne dyscypliny naukowe (jak filozofia, psychologia, socjologia), wśród nich nie można pominąć Maxa Webera, który (w 1910 roku) przedstawił program uprawiania nowej gałęzi socjologii – socjologii czasopiśmiennictwa. Proponował w nim m.in. rozwój metody obiektywnej analizy zawartości treści prasowych. Wśród prekursorów badań prasoznawczych wymienia się również jeszcze jedno polskie nazwisko – Floriana Znanieckiego, który wspólnie z Amerykaninem W.I. Thomasem stworzył wielką monografię socjologiczną The Polish Peasant in Europe and America, a w niej (w tomie IV) przedstawił m.in. charakterystykę roli prasy ludowej w kształtowaniu świadomości zbiorowości chłopskiej i włączaniu jednostek w szersze zbiorowości społeczne.
Pierwsze polskie rozprawy prasoznawcze powstały w XIX wieku, m.in.: opracowanie Jana Władysława Dawida (posługujące się nawet statystyczną analizą zawartości wątków sensacyjnych) O zarazie moralnej (w 1889) a także syntetyczne opracowanie historii i rozwoju prasy Stefana Czarnowskiego Literatura periodyczna i jej rozwój (1895); jednak za pierwszego polskiego badacza prasy uznawany jest przez prasoznawców Karol Estreicher (1827-1908), jako m.in. twórca bibliografii polskiej prasy.
Placówki badawcze:
Pierwszą placówką naukowo-badawczą, zajmującą się studiami nad prasą był (założony przez Büchera w Lipsku w 1916 roku) Institut für Zeitungswissenschaft) .
W Polsce badaniami nad prasą rozwijane były głównie - jeszcze przed wojną - przy uczelniach zajmujących się kształceniem przyszłych dziennikarzy (jak przy Wyższej Szkole Dziennikarstwa w Warszawie – Stanisław Teofil Jarkowski).
Pierwszymi w Polsce wyspecjalizowanymi placówkami, zajmującymi się badaniami nad mediami były: Ośrodek Badań Prasoznawczych w Krakowie i Ośrodek Badania Opinii Publicznej (Polskiego Radia) w Warszawie. OBP działał od 1956 r. w ramach wydawnictwa RSW Prasa – dopiero od 1990 r. w ramach UJ. Jego założycielką była Irena Tetelowska (dziennikarka), a później przez wiele lat kierował nim prof. Walery Pisarek. Natomiast OBOP (który powstał w 1957 r. był placówką Polskiego Radia, później radia i telewizji – obecnie jest prywatną firmą, działającą w ramach większych struktur międzynarodowych TNS (TNS OBOB). Zajmuje się m.in. badaniami telemetrycznymi.
