- •Алматы -2008
- •Қазақ тілі – мемлекеттік тіл
- •Анамның тілі - ардақтым менің
- •Қазақстан Республикасының Ата заңы
- •Менің елім, менің отаным – Қазақстан.
- •Түркістан
- •Студенттердің өзіндік жұмысы
- •3.1 Адам және табиғат
- •Орман өсімдіктері
- •Хабарлы сөйлем
- •Табиғатты қорғау.
- •Тоқылдақ
- •Құстар қайтып барады
- •1) Балалар орманға саяхатқа барады.
- •2) Оқушылар орманшының кеңесі бойынша жұмыс істейді.
- •Үй құстарын өсірудің маңызы.
- •Студенттердің өзіндік жұмысы
- •4.1 Қазақстанның өндіріс орындары
- •Қазақстанның ауыр өнеркәсібі
- •Сары-Арқа
- •Астана- Қазақстанның бас қаласы
- •Есіл жағасында еңселі қала
- •Семей полигоны
- •Батыс Қазақстан облысы.
- •Теміртау
- •Гонорар.
- •Студенттердің өзіндік жұмысы.
- •Нарықтық жүйедегі білім беру
- •Г.Т. Күрделі сөздер, олардың жасалу ережесі.
- •Жоғары білім беру
- •Білім берудің жаңа талаптары.
- •Университет факультеттері
- •Біздің университет
- •Студенттердің өзіндік жұмысы
- •Г.Т. Зат есімнің түрлері
- •(Имя существительное)
- •Г.Т. Жалпы және жалқы есімдер
- •Темекінің зияны
- •Г.Т. Жалпы және жалқы есім
- •«Жасыл ел» жасағы
- •Студенттің өзіндік жұмыс тапсырмалары
- •Қазақ халқының шеберлік өнері
- •Қазақ музыкасы - өмір айнасы
- •Сазген аспабы
- •Құрманғазы Сағырбайұлы
- •Ою дегеніміз не?
- •Күй атасы
- •Қырқынан шығару
- •Сан есім , оның түрлері
- •Тұсау кесер
- •Арқан тарту
- •Г.Т. Сан есім, оның түрлері
- •Ұлттық ойындар
- •Наурыз мейрамы
- •Сан есімнің емлесі
- •8. 6. Қорытынды сабақ.
- •Сәлемдесу - парыз
- •1. Болжалдық сан есімді көрсетіңіз
- •5. Реттік сан есімді көрсетіңіз
- •Студенттердің өзіндік жұмысы
- •9.1. Қайраткерлер мен тұлғалар
- •Абай Құнанбайұлы
- •Жіктеу есімдіктерінің септелу үлгісі
- •Сілтеу есімдіктері
- •Сабақтың тақырыбы: л.Т. Ш. Құдайбердиев
- •Әдебиеттер: г.Шаһарман “Практикалық қазақ тілі”. Ш.Құдайбердиев, м.Дулатов шығ. Жин.
- •Шәкәрім Құдайбердиев
- •Сабақтың тақырыбы: л.Т.Міржақып Дулатов
- •Міржақып Дулатов
- •Жазушының қанағаты
- •Сабақтың тақырыбы: л.Т. Ахмет Байтұрсынұлы, Жүсіпбек Аймауытов.
- •Әдебиеттер: ш. Бектұров, м.Серғалиев “Қазақ тілі”.
- •Ахмет Байтұрсынұлы, Жүсіпбек Аймауытов шығ.Жинағы.
- •Ахмет Байтұрсынұлы
- •Жүсіпбек Аймауытов
- •Қыл қаламның хас шебері
- •Студенттердің өзіндік жұмыс тапсырмалары.
- •10. 1 Студенттердің ғылыми жұмыстары
- •Реферат.
- •Ақша деген не?
- •Агрономиялық кендер
- •Жер табиғи ресурс ретінде
- •Инженер
- •Ветеринария ісін ұйымдастыру
- •Маркетинг қызметі деген не?
- •Мал атауы туралы
- •Өсімдіктердің табиғаттағы маңызы.
- •Ветсансарап зертханасы
- •Жер кадастрының қазіргі міндеттері мен мазмұны
- •Рецензия
- •Салық саясаты
- •Агрономия
- •Экология ғылымы.
- •Індет процесі туралы түсінік
- •Іріктеу және сұрыптау
- •Студенттердің өзіндік жұмыс тапсырмалары
- •Мамандықты қалай түсінесіз?
- •Алманың пайдасы.
- •Табиғатты қорғау
- •Орман туралы не білесіз?
- •Электрмен жылынатын едендер
- •Кушумская порода лошадей
- •Университет тарихынан
- •Ауыл, орман және су шаруашылығы инженерлігі факультеті
- •Агробиология және экономика факультеті
- •Ветеринарлық және мал шаруашылығы факультеті
- •Банк жүйесі
- •Электр жабдықтары
- •Нобель сыйлығы туралы не білесіз?
- •Инженер-электрик мамандығы
- •Алғашқы трамвай қай жерде жүрген?
- •Зоогигиена туралы түсінік
- •Ветеринарлық медицина мамандығы
- •Қызылша
- •Балалық шақ
- •Ұлттық байлық дегеніміз не?
- •12. 1. Ғылым тарихынан
- •Агрономиялық химия
- •Электронды есептеуіш машина (эем)
- •Індеттану
- •Қаракөл елтірісі
- •Орман тіршілігі
- •Картоп дақылын тыңайту
- •Трактордың жалпы құрылысы
- •Валюта нарықтары
- •Наурызым қорығы.
- •Вирустар
- •Қызанақ
- •Механизм құрылымы
- •Экология
- •Экономика
- •Шартты райдың жіктелу үлгісі.
- •Қалау рай.
- •Мақал-мәтелдер
- •Бағалы аң терісінің тауарлық қасиеті және оны анықтау әдістері
- •Ауыл шаруашылығындағы үй жайлар.
- •Қаржы жүйесі
- •Машина жасау технологиясы
- •Ауыл шаруашылығындағы тыңайтқыштар
- •Қарасан ауруы
- •Қаракөл қозылары
- •Литосфера
- •Экономикалық бірліктер
- •Қасиетті нан
- •Электр сымдары неге ызыңдайды?
- •Сумен жұмыс істейтін компьютор
- •Мотоциклдер неге дизельді жанармаймен жүрмейді?
- •Целлюлоза дегеніміз не?
- •Тозаң – қылмыскердің куәсі
- •Г.Т. Үстеу туралы түсінік
- •Жануарлар дыбысы.
- •Операциялық жүйе (ож)
- •Техникалық эксплуатацияның негіздері.
- •Көкөніс дақылдарын тыңайту
- •Негізгі шоттар.
- •Лимфа (сөл) жүйесінің құрылым принципі.
- •Электрлік шам
- •Көшіргіш аппарат қалай жұмыс істейді?
- •Теңге – Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы
- •Биоотынмен автомашина жүре ме?
- •Бақалар қалай қыстайды?
- •Г.Т. Үстеудің мағыналық түрлері
- •Мезгіл үстеуі
- •Мекен үстеуі
- •Балмұздақ.
- •Жәндік жейтін өсімдік.
- •Ең лас өзен қайда ағады?
- •Капитал
- •Тағам қалдықтарынан ток алынды
- •Компьютердің жұмысын калькулятор атқарады
- •Бағалау
- •Пластиктен жанармай
- •Сүт сапасы шөптен
- •Бактериялық рак
- •Мөлшер үстеуі
- •Күшейткіш үстеу
- •Мақсат үстеуі
- •Себеп – салдар үстеуі
- •Ірі қара (сиыр)
- •Қаймақ жасау
- •Ас қорыту.
- •Микро машиналар
- •Өсімдік және музыка
- •Интернет – ол не?
- •Как были открыты витамины
- •Понятие валютного риска
- •Сүт қышқылды бактериялар
- •Жеміс бақтарына тыңайтқыштар енгізу
- •Өнер –білім, бар жұрттар
- •Қазақстанның дәрілік өсімдіктері
- •Казахский архармеринос
- •Значение рыбы в жизни человека
- •Тыңайтқыш қолдану және қоршаған ортаны қорғау
- •Тікпе көшеттерді өсіру технологиясы
- •Қазақстанда қой шаруашылығының өркендеуі
- •Талшықты технология туралы
- •Сәбіз, пияз
- •Аккумулятор
- •Одағайдың түрлері.
- •15.1. Қазақ тілінің терминдік лексикасы.
- •Өсімдіктің қоректенуі
- •Түйенің түрлері, тұқымдары
- •Термос қайдан шықты
- •Тыңайтқыштар
- •Субтропикалык дақылдар тобы.
- •Тауар айналысы.
- •Бүршіктер
- •Резеңке материалдары
- •Күздік бидайды тыңайту
- •Электр жабдықтары
- •Қаржы саясатының мазмұны, міндеттері, мақсаттары
- •Мыңжапырақ
- •Сиырды азықтандыру
- •15. 6 Қорытынды сабақ
- •Өзіндік жұмыс тапсырмалары
Менің елім, менің отаным – Қазақстан.
Қазақстан Еуразия материгінің орталық бөлігінде орналасқан. Қазақстан шекарасының жалпы ұзындығы 15000 шақырымнан астам. Батысында және солтүстігінде Ресеймен, оңтүстігінде Қырғызстан, Өзбекстан, Түркіменстан, ал шығысында Қытаймен шектеседі. Қазақстанның жер көлемі ұлан-байтақ. Аумағы 2717,3 мың шаршы шақырым. Халқының саны 16 миллионнан астам. Қазақстанда көп ұлттардың өкілдері тұрады. Онда жүзден астам ұлттардың өкілдері қазақ халқымен бірге тату-тәтті өмір сүруде. Қазақстанның астанасы – Астана қаласы. Республикамызда 14 облыс, 90- ға жуық қала, 200- ден астам аудан бар.
Елдің солтүстігі орманды, ал оңтүстігі таулы болып келеді. Орталық Қазақстанды жазық дала алып жатыр. Қазақстандағы ең ірі өзендер: Ертіс, Есіл, Жайық, Сырдария, Іле және т.б. Ең үлкен көлдері мен теңіздеріне Балқаш пен Зайсан көлдері, Каспий мен Арал теңіздері жатады. Қазақстан қара және түсті металдарға, көмір, мұнай, газ, бағалы металдарға (алтын, күміс, платина), сирек кездесетін металдарға (тантал, индий, иридум т.б.) бай.
Қазақстан ауыл шаруашылығы, өнеркәсібі дамыған ел. Өнеркәсіптің негізгі салалары—металлургия, машина жасау, металл өңдеу, отын-энергетика, химия және басқа салалар. Ауыл шаруашылығының негізгі салалары -- егіншілік пен мал шаруашылығы.
Ауыр және жеңіл өнеркәсіптің орталықтары – Қарағанды, Өскемен, Теміртау, Жезқазған, Балқаш, Екібастұз, Шымкент және тағы басқалар.
Сонымен қатар Қазақстан – ғылымы мен мәдениеті жоғары дамыған ел. Қазақстанда Ұлттық Ғылым Академиясы, ғылыми—зерттеу институттары, жоғары оқу орындары, опера және балет театры, драма театрлары, кинотеатрлар, мектептер, кітапханалар, мәдениет сарайлары сияқты көптеген ғылым мен мәдениет ошақтары бар.
62-тапсырма. Мәтін мазмұнына сәйкес бес сұрақ әзірлеңіз.
63-тапсырма. Төмендегі өлеңді, мақал-мәтелдерді көшіріп жазып, жаттап алыңыз.
Түркістан
Түркістан – екі дүние есігі ғой,
Түркістан – ер түріктің бесігі ғой.
Тамаша Түркістандай жерде туған,
Түріктің тәңір берген несібі ғой.
Ертеде Түркістанды Тұран деген,
Тұранда ер түрігім туып-өскен.
Тұранның тағдыры бар толқымалы,
Басынан көп тамаша күндер өткен...
Тұранның таулары бар аспанға асқан,
Мәңгіге басын аппақ шаштар басқан,
Баурында ерке бұлақ салады ойнақ,
Жаралып таудан аққан салқын жастан.
Тұранның теңіз дерлік көлдері бар,
Шалқыған ені – шетсіз теңіз, Арал.
Бір шетте қасиетті Ыстықкөлдің
Баурында дүние көрген түрік көкжал...
Мағжан Жұмабаев.
Аққу көлін аңсайды,
Адам туған жерін аңсайды.
Ел іші – алтын бесік.
Туған жердің қадірін, шетте жүрсең білерсің.
Туған жердей жер болмас,
Туған елдей ел болмас.
Отансыз адам – ормансыз бұлбұл.
Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
Г.Т. Тұрақты сөз тіркестері.
Тілімізде ойды бейнелеп, әсерлеп айту үшін қолданылатын арнайы сөз тіркестері бар. Ондай тіркестердің құрамындағы сөздердің орын тәртібі берік, тұрақты болады, орын тәртібін ауыстыруға болмайды. Сондықтан оларды тұрақты тіркестер немесе фразеологизмдер деп атайды. Сонымен бірге тұрақты тіркестің мағынасы оның құрамындағы сөздер мағынасымен тікелей байланыста бола бермейді. Міне, осы қасиеттері жағынан тұрақты немесе фразеологиялық тіркестер еркін сөз тіркестерінен ажыратылады. Мысалы: «Мұзға отырғызып кетті» дегенде, бұл тіркестің құрамындағы сөздерді өзгертуге де, араларына сөз салуға да болмайды. Еркін тіркесте сөздердің орнын ауыстыруға бола береді. Далаға қалдырып кетті - далаға баласын қалдырып кетті - далаға бүгін қалдырып кетті т.б.
64-тапсырма. Мына тұрақты тіркестерді қатыстырып, сөйлем құрастырып жазыңыз, мағынасын түсіндіріңіз.
Тайға таңба басқандай, көзге түртсе көргісіз, қас пен көздің арасында, қас қарайды, ат төбеліндей, төбесі көкке жету, төбе шашы тік тұрды, су жүрек.
65-тапсырма. Мәтінді қазақшаға аударып жазыңыз.
Алматы
У подножья горного Заилийского Алатау раскинулся утопающий в зелени город Алматы. Из любого его уголка видны горы: тысячеметровые вершины с вечнозелеными снегами. Город окружают почти со всех сторон горы, и только на севере бескрайняя степь, где весной цветут ярко- синие ирисы, разноцветные тюльпаны и алые маки. На каждого жителя здесь приходится более двух десятков деревьев.
Пирамидальные тополя и белые акации дают тень улицам- аллеям, дарит прохладу и свежесть горная вода, которая течет вдоль улиц по арыкам, и многочисленные фонтаны в скверах, садах и парках. Алматы славен своими яблоками. Широко известен за пределами республики ароматный «Апорт».
66-тапсырма. Өз туған еліңіз, жеріңіз жайлы шағын шығарма жазыңыз.
2.6
Сабақтың тақырыбы: Қорытынды сабақ
Сабақтың мақсаты: Өткен сабақтарды қорытындылап, студенттердің
сауаттылықтарын тексеру.
Пайдаланылған әдебиеттер: Н.Ә.Егіншібаева, С.И.Жапақов «Ауыл
шарушылығы мамандықтарының студенттеріне
арналған бақылау мәтіндерінің жинағы»
Алматы-2004.
67-тапсырма. Бақылау диктанты.
Қазақ елі
Қазақ елі – Қазақстан. Оның жері кең байтақ. Орталығы – Астана қаласы. Қазақтар туған жерін жақсы көреді. Бұл елдің тарихы ел қорғаған батыр бабалар есімімен тығыз байланысты. Тәуелсіздік үшін күрескен Қабанбай, Бөгенбай, Сыпатай, Райымбек сынды батырлар есімдерін қазақтар өз жүрегінде мәңгі сақтайды.
Қазақ елі соңғы кезде түрлі демократиялық күштердің топтасуымен нағыз азат, егеменді ел болу үшін күресуде.
Қазақстан нарықтық экономикаға біртіндеп көшіп келеді. Жекешелендіру, кәсіпкерлік, сыртқы экономикалық байланыстарды нығайтуда шешуші қадамдар жасай бастады.
1995 ж. 30 тамызда Қазақстан Республикасының Ата заңы қабылданды. (87 сөз, «Қазақстан хрестоматиясы» кітабынан).
68-тапсырма. Төмендегі сөздер мен сөз тіркестерін көшіріп жазып, жаттап алыңыздар.
Елтаңба – герб
Қанатты пырақ – крылатый конь
Мәңгілік – бессмертие
Шексіз даму – бесконечное развитие
Рухани байлық – духовное богатство
Бейне – образ
Бейбітшілік – мир
Туған жер – родная земля
Ту – флаг
Адалдық пен тазалық – честность и верность
Дарқандық пен қырағылық – щедрость и зоркость
Ұлт – национальность
Әнұран – гимн
Тәуелсіздік – независмость
69-тапсырма. Қате жазылған сөздерді тауып, дұрысын жазыңыз.
Мойін, шінтәк, тыл, дыбіс, мүшалар, сібдыр, коз, айақ.
70-тапсырма. Төмендегі сөздермен сөйлем құрастырыңыз.
Туған жер, бұлақ, үлкен көше, әсем табиғат, бау-бақша.
71-тапсырма. «Туған ауылым» тақырыбына шағын шығарма жазыңыз.
72-тапсырма. Тақырыпқа арналған тест тапсырмаларын шешіңіз:
Қазақстан Республикасы елтаңбасының авторын көрсетіңіз:
А) Абай, Шоқан, Ыбырай.
В) Сәкен, Бейімбет, Ілияс.
С) Ж.Мәлібеков, Ш.Уәлиханов.
Д) Ә.Қастеев, Г.Исмайлова.
Е) Ғ. Қайырбеков, Ж.Дәрібаева.
Қазақстан Республикасының Ата заңы қабылданған уақыт:
А) 1989 ж. 22 қыркүйек.
В) 1991 ж. 16 желтоқсан.
С) 1993 ж. 15 қараша.
Д) 1995 ж. 30 тамыз.
Е) 1996 ж. 1шілде.
Қазақстан Республикасы Туының авторын көрсетіңіз:
А) Ә.Қастеев
В) Д.Шоқпаров
С) Г.Исмайлова
Д) Ш.Ниязбеков
Е) Е.Құлжабаев
Қазақстан Республикасы Әнұранының сөзін жазғандарды көрсетіңіз:
А) С.Мәуленов, Ә.Сәрсенбаев т.б.
В) Ф.Оңғарсынова, М.Айтхожина т.б.
С) Жүмекен Нәжімеденов
Д) М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов т.б.
Е) Ж.Дәрібаева, Ғ.Қайырбеков т.б.
Отан, туған жерге байланысты мақал-мәтелді көрсетіңіз:
А) Оқу - инемен құдық қазғандай.
В) Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар.
С) Отан— оттан да ыстық.
Д) Ерді намыс, қоянды қамыс өлтірер.
Е) Батамен ер көгерер, жауынмен жер көгерер.
