- •Жаратылыстану-техникалық факультеті География және экология кафедрасы
- •Пән:Экология және тұрақты даму
- •Құзіреттілік түйіндері
- •Баға қоюдың критерилері
- •Дәрістердің күнтізбелік-тақырыптық жоспары
- •Практикалық (семинарлық) сабақтардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары
- •Осөж сабағына әдістемелік нұсқау
- •Глоссарии
- •Дәрістерге қысқаша конспектілер
- •1.Экологияның бөлімдері: Аутэкология, Демэкология, Синэкология, Ғаламдық экология.
- •2.Орнықты даму» терминінің пайда болу тарихы
- •3.Экологиялық проблемалар, олардың осы заманғы экономикалық және саяси үрдістерді алатын орны мен рөлі.
- •1. Популяция туралы түсінік.
- •2. Популяцияның статикалық сипаттамасы
- •3. Популяцияның динамикалық сипаттамасы
- •Бірлестіктер экологиясы (биоценология) ретінде әр түрлі түрлерге жататын популяциялар (өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдер) жиынтығын біртұтас организмдер деңгейінде зерттейді.
- •Экожүйедегі энергия ағысы Биосферадағы биогеохимиялық айналым
- •XX ғасырдың соңындағы орнықты даму
- •Әлемдік экологиялық проблемалар қүрылысы
- •1.Қазақстан Республикасының табиғи ортасын тұрақсыздандыру процестері, себептері мен салдары.
- •2.Ядролық сынақтардың адамзатқа тигізетін зардаптары.
- •3.Қазақстандағы экологиялық проблемалары.
- •Топырақтын ауыр металдармен ластануының қалалар мен аймақтар бойынша көрсеткіші
- •Қазақстан жеріндегі радиациялық апат аймақтары
- •Пайдаланылған әдебиеттер
- •Оқытудың сырттай формасы үшін күнтізбелік-тақырыптық жоспар
- •Экология және тұрақты даму пәнінің оқу-әдістемелік қамтамасыз етілу картасы
- •1. «Рим клубының» негізін салған қайраткер:
- •2. Экожүйелердің құрылысын, қызметі мен дамуын зерттейтін сала:
- •3. Адаптация дегеніміз, бұл:
- •5. Берілген организмдер жұптарының қайсына "жыртқыш-жемтік"қарым-қатынасы тән:
- •6. В.И.Вернадский Жердің қандай аймағын Биосфера деп түсінген?
- •10. Ормандық экожүйенің бірінші қоректік деңгейін қандай организмдер иеленеді:
- •11. Төменде келтірілген анықтамалардың қайсысы бәсекелестік құбылысын түр аралық қатынастар тұрғысынан қарағанда неғұрлым дәл және толық сипаттайды?
- •1. Синэкология нені зерттейді:
- •2. Экология ғылымының “экологиялық болжам” деп аталатын бөлімі немен шұғылданады?
- •1. Демэкология нені зерттейді:
- •8.Популяция саны бірнеше жыл бойы тұрақты болуы мүмкін, егер:
- •1. «Адамның қоршаған ортасы» ұғымы қандай, бір-бірімен байланысты, екі бөлімнен (компонеттен) құралады:
- •1. Өнеркәсіптің экологиялық принциптері мен стратегиясы дамудың қандай жолдарын қарастырады:
- •2. В.Шелфордтың "толеранттық" заңына сәйкес :
- •3. Экологиялық факторлардың көпшілігі бойынша толеранттылық ауқымы тар организмдер қалай аталады:
- •4. Популяцияның статикалық сипаттамаларына не жатады:
- •5. Экологиядағы 10% ережесіне сәйкес:
- •1. Биосфераның орнықтылығы неге тәуелді:
- •2. Ю.Либихтың минимум ережесі мен в.Шелфордтың толеранттық заңының арасында айырмашылық бар ма?
- •1. Экология ғылымының “демэкология” деп аталатын бөлімі мынадай мәселені зерттейді:
- •2. Экологияның қолданбалы маңызы неден білінеді?
- •3. Мұхиттың терең қабаттарына тіршіліктің таралуын абиотикалық факторлардың қайсысының шектеу ықтималылығы жоғарылау?
- •4. Туылым мен өлім-жітім көрсеткіштері қандай өлшем бірліктері арқылы өрнектеледі?
- •5. Өсімдіктер экожүйеде қандай қызмет атқарады?
- •1. Қауымдастық құрамындағы табиғи популяциялардың құрылымы мен санын зерттейтін экологияның бөлімі:
- •2. Экологияның міндеттерінің бірі:
- •3. Келтірілген экологиялық фактолардың қайсысы тропикалық ормандағы шөптесін өсімдіктердің тіршілігін шектейді?
- •4. Популяцияның максималды туылымы дегеніміз, бұл:
- •5. Табиғи экожүйелердің орнықтылығы неге байланысты емес:
- •6. Биосфералық қорықтар құрудың мақсаты:
- •6. Табиғатты қорғау дегеніміз – бұл:
Практикалық (семинарлық) сабақтардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары
№ |
Сабақтың тақырыптары |
Сағат саны |
апта |
Өткізу нышандары |
1. |
Экология- табиғатты қорғау мен табиғатты ұтымды пайдаланудың теориялық негіздері. |
1 |
1 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
2. |
Негізгі тіршілік орталары олардың сипаттамалары |
1 |
2 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
3 |
Популяция – түрдің тіршілік ету формасы, популяцияның негізгі критерилері. |
1 |
3 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
4 |
Негізгі биогендік элементтердің экожүйедегі айналымы |
1 |
4 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
5 |
Экожүйелердің орта түзушілік рөлі және бұзылған экожүйелерді қалпына келтіру. . |
1 |
5 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
6 |
Биосфераның құрылысы және биосфера шекарасы |
1 |
6 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
7 |
В.И.Вернадскидің ноосфера туралы ілімінің Тұрақты даму тұжырымдамасын қалыптастырудағы бағыттаушы рөлі. |
1 |
7 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
8 |
Тұрақты қоғам моделі. Оның белгілері және қызмет атқару принціптері. |
1 |
8 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
9 |
Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілуі. |
1 |
9 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
10 |
Қоршаған орта және тұрғындардың денсаулығы. |
1 |
10 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
11 |
Қазіргі заманның әлемдік экологиялық проблемалары бойынша халықаралық конвенциялар мен келісімшарттар. |
1 |
11 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
12 |
Қазақстан Республикасының ерекше қорылыатын табиғи территориялары. |
1 |
12 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
13 |
Қоршаған ортаның сапасы және тұрғындардың денсаулығы |
1 |
13 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
14 |
«Үшінші әлем» проблемалары. Мешеуліктен құтылу- тұрақты даму өзекті мәселесі. |
1 |
14 |
Іскер ойындар, тест құрастыру |
15 |
Өмір шындығы және тұрақты дамуды қамтамасыз етудің ықтимал уақыт кезеңдері. |
1 |
15 |
Кейстер даярлау, тест құрастыру |
|
Барлығы |
15 |
15 |
|
Практикалық сабақты іске асыруға арналған әдістемелік нұсқау
Әрбір аптадағы практикалық сабақтардың берілген тақырыптары бойынша аудиториялық сабақ жағдайында әрбір студент, судың, радиацияның шекті рауалды концентрациясы туралы қағидалар мен заңдылықтарды т.б толық оқып, жатқа білуі тиіс. Ондағы басты мақсат атмосфераға әсер етуші түрлі факторлардың мысалы, судың, топырақтың ауаның құрамы немесе радиацияның мөлшерін өлшеу, сараптаудың білімі мен білігін қалыптастырады.
Әр аптаның тақырыптарына байланысты зертханада арнайы жеке әдістер мен тәсілдер топтастырылып оны іске асыру тәсілдері көрсетілімі бойынша, әр студент оны орындап, іске асырып, педагогке теориялық және практикалық түрде апта сайын өткізіп отырады. Нәтижесінде лайықты білімі мен білігіне қарай бағаланып, балл қойылады.
ОСӨЖ сабақтардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары
№ |
Сабақтың тақырыптары |
Сағат саны |
апта |
Өткізу нышандары |
1. |
Экология ғылымының қалыптасу кезеңдері және құрылымы. Экологиялық зерттеу әдістері. Әлеуметтік экология ғылым ретінде дамуы. Чикаго мектебі (Адам және қала). Адам және әр түрлі әлеуметтік топтардың биосфера жағдайына тәуелділігі. |
2 |
1 |
Матрица құрастыру Портфолио жинақтау |
2. |
Экономикалық өсудің экологиялық шарттармен шектелгендігі.Нашар дамыған елдердің дкмографиялық қауырт өсуінің әлеуметтік зардаптары. Ғаламдық мониторинг- – планетадағы экологиялық жағдайды қадағалау және мәлімет жинау. |
2 |
2 |
Ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту. портфолио |
3 |
«Рим клубының» бағдарламалары. Әлемнің алғашқы модельдері. Әлеуметтік экология заңдары. ((Н.Ф.Реймерстың «адам- табиғат» жүйесінің заңдары және т.б.) олардың жекеленген жағдайларда ғана қолданылатындығы. |
2 |
3 |
Ауызша сұрау, пікір алысу, ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту |
4 |
Тіршілік үшін күрестің мксимальизм заңы Б.Коммонердің экологиялық «заңдары» және т.б. олардың жекеленген жағдайында ғана қолданылатындығы. Қоршаған ортаның табиғи және әлеуметтік элементтері. Олардың өзара байланыстылығы және экологиялық өзгерістерге түсуі. |
2 |
4 |
Тестпен жұмыс |
5 |
Еңбек ету ортасы – қоршаған ортаныың бір бөлігі, еңбек ету ортасының сапасы. Орнықыты даму философиясы мен стратегиясының қалыптасуының тарихы, әлеуметтік – экономикалық және экологияның алғы шарттары. |
2 |
5 |
Ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту. портфолио |
6 |
Орнықты даму философиясы мен стратегиясының қалыптасуының, тарихи әлеуметтік, - экономикалық және экологиялық алғышарттары. Орнықыты даму саласыдағы негізгі міндеттер және іс - әрекеттердің бағыты. |
2 |
6 |
Тестпен жұмыс |
7 |
Организмдер қауымдастары мен экожүйелердің қалыптасуының тарихи сипаты., олардың орнықты қызмет атқаруының шарттары. |
2 |
7 |
Ауызша сұрау, пікір алысу, ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту |
8 |
Қала – орнықсыз табиғи антропогендік жүйенің мысалы, территориялардың урбандалуының жағымсыз зардаптарын жұмсартудың кейбір жолдары. |
2 |
8 |
Тестпен жұмыс |
9 |
Жер биосферасы – жанды зат пен енжар материяның жүйелік әсерлесу аймағы, биосфераның орнықты күйін сақтаудағы биотаның потенциалдық мүмкіншіліктері. |
2 |
9 |
Ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту. портфолио |
10 |
Антропогендік трансформацияланған ландшафтар, олардың техногенезге төзімділігі. |
2 |
10 |
Тестпен жұмы, белсенді оқыту |
11 |
Табиғи–техногендік геожүйелерді шаруашылық игерудің жағымсыз зардаптарының алдын алу және жою. |
2 |
11 |
Ауызша сұрау, пікір алысу, ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту |
12 |
Орнықыты даму саласындағы халықаралық ынтымақтастық, орнықты дамудың басымдықтары мен принціптері. |
2 |
12 |
Тестпен жұмыс |
13 |
Орнықты даму саласындағы ғаламдық бастамалар. Орнықты даму индикаторлары. |
2 |
13 |
Ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту. портфолио |
14 |
Қазақстан Республикасының елдің экологиялық қаупсіздігін қамтамасыз ету және оны орнықты дамыту саласындағы мемлекетттік саясаты. |
2 |
14 |
Тестпен жұмыс |
15 |
Халықаралық ұйымдардың, мемлекет институттарының және үкіметттік емес ұйымдардың экологиялық қауіпсіздігі, орнықты дамуды қамтамасыз етуге бағытталған қызметі. |
2 |
15 |
Ақпаратты игеру бігін игертуге бағытталған өзара белсенді оқыту. портфолио |
|
Барлығы |
30 |
|
|
