1.1. Текст оньган өгч умштн.

1.2. Текст нер өгәд, чинр- утхинь заатн.

II. Деформированн текст чикләд, «Худнран йөрәлһнә йөрәл» тогтатн.

1) Татв-татв тасршго.

2) Йөрәлин хотыг идҗ-ууҗах

3) Идән-ундыг өгчәх худнр

4) Җирһлин сәәнәрнь

5) Өглһнә эзн болҗ,

6) Улст аршан болтха!

7) Салһв-салһв салшго,

8) Төвшүн санамрар җирһцхәх болтха!

III. Орчуллһна көдлмш.

Прекрасна калмыцкая степь в весеннем своем наряде – неохватно разливается она в эту пору зелеными травами, ликует алыми россыпями тюльпанов, цветет многоголосьем птиц. Ни облачка на нем, ни тени; лишь орел, словно царь вселенной, взлетит, размахнув над степью огромные черные крылья, оглядит свои владения хозяйским оком и снова опустится на одинокий среди волнующихся трав курган. Тишь и безлюдье…

Но вот до слуха донеслись далекие человеческие голоса, унылый скрип телег, конский топот, и наконец у самых верховьев балки Гашун-Сала показалось кочевье: выехали на взгорок всадники, потом видны стали тяжело груженые повозки, запряженные волами и верблюдами, недовольно взмыкивающие коровы с притороченной к их широким спинам кладью.

IV. Билгин көдлмш.

4.1. Өггдсн төрәр келвр тогтаһад, ухан-тоолврарн хувалцтн. Төр: «Таңһчин тууҗд»

4.2. Дегтрин делгүрин хулдачла күүндвр тогтатн.

V. Үгин болн келнә туск 15 үлгүр болн цецн үг чееҗәр келәд, 1-2 үлгүрин чинринь цәәлһҗ өгтн.

март 2014

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

9 класс

7 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

1) Ик махлата, мишк үүрсн, эццн хар бичкн көвүн кабинетүрн орҗ ирхлә Иван Матвеевич таньҗ өмнәснь босв. 2) – Менд залу, даарлго йовҗ ирвчи? 3) Су нааран. 4) – Өөрән бәәсн халун цәәһәс чиркд кеҗ авад, столыннь татдгас үдлә ирхдән гертәсн авч ирәд оркчксн бичкн өдмг, шикр һарһҗ өгв. 5) Эрдмиг халуһар цә ууһад дулад гив. 6)Бийнь тер хоорнд телефоһар дуудад, интернатын директор бәәх угаһинь медәд авчкв.

7) Эрдм күн болҗ шинкн телефоһар күүндҗәхиг үзҗәнә. 8) Аальта юмб? 9) Энүнд сууҗаһад тенд, оңдан һазрт бәәсн күүнлә өөрән бәәшң әдл күүндҗ оркдг...

10) Цәәһинь уулһчкад, Иван Матвеевич Эрдмиг дахулад йовхар хувцан өмсҗәһәд, - Чи ода интернатд бәәхмч. 11) Арвн зурһа күртлән эрдм-сурһуль дасхмч. 12) Эврәннь гершң әдл тоолх кергтә. 13)Чамла әдл көвүд күүкд дала бәәцхәнә. 14) Долан класс чиләһәд, дарунь техникумд йовҗ чадҗанач. 15)Техникумд йовхшв, көдлмш кенәв гихлә чини дурн.

1.1. Текст оньган өгч умштн.

1.2. Текст нер өгәд, чинр- утхинь заатн.

II. Деформированн текст чикләд, «Элгн садан йөрәлһнә йөрәл» тогтатн.

1) Кезә чигн ааһ цәәһән ууһад,

2) Чик сәәхн седклтә йовцхай

3) Махла хооран, маңна тиньгр

4) Уста нүдәрн хәләлцәд,

5) Амн сән үгән күүндҗ

6) Цөгц әркән цацад,

7) Кезәчн байрта харһцхай.

8) Улан чирәһәрн үзлҗәнәвидн

9) Цөгц әркән цацад,

10) Зуурд зовлң уга.

III. Орчуллһна көдлмш.

Девушка подняла голову и увидела прямо над собой клин журавлей. Забыв про все огорчения, она смотрела и смотрела, как медленно уходит к горизонту курлычущий караван, и вновь в душе ее всколыхнулся безотчетный радостный порыв; ее переполнило остро щемящее предчувствие, что скоро, очень скоро сбудутся самые заветные ее мечты. «Хонгор! – прошептала она. – Журавли принесут нам счастье!».

Люди, занятые каждый своим делом, тоже нетерпеливо поднимали головы вверх, лица их светлели; все радостно думали о том, что, раз и журавли прилетели, значит, весна пришла бесповоротно… А когда приостановившееся было кочевье вновь тронулось своим путем, далеко по степи разнеслись звонкие девичьи голоса. «Черноголовый журавль курлычет весенней порой, завидев родные места…» - пели девушки, провожая взглядом исчезающих за пределом горизонты птиц…

IV. Билгин көдлмш.

4.1. Өггдсн төрәр келвр тогтаһад, ухан-тоолврарн хувалцтн. Төр: «Йиртмҗ харлһн».

4.2. Эмчин хорад болсн күүндвр.

V. Үгин болн келнә туск 15 үлгүр болн цецн үг чееҗәр келәд, 1-2 үлгүрин чинринь цәәлһҗ өгтн.

март 2014

9-гч класст хальмг келнә шүүврин даалһврмуд

9 класс

8 - вариант

I. Текстәр көдллһн.

1) Болвсниг көдлмшәс ора ирхлә, Цецн гертән уга. 2) Наадҗ йовад цаглаһан күрч ирдг көвүн яһсн болхв? 3) Кенәд одад бәәһәд бәәдг болхв,- гиһәд Болвсн ду һарад, үүд секәд орҗ ирхинь күләнә. 4)Көвүн ирҗәхш. 5) Тер кевтән Болвсн һарад гермүдәр йовад сурхла үзсн, медсн күн һархш. 6) Ода альдаран одсн болхв гиһәд, Болвсн Цецнлә нааддг көвүнә гер тал ирв. 7) Болвсниг орҗ ирхлә, герин эзн күүкд күн өмнәснь – Мана көвүн танад угай? - гиҗ сурв. 8) – Саахнда энүнд хоюрн наадҗала. 9) Нам тедниг альдаран гүүҗ одсинь оньһсн угав. 10) Бембән ормд үлдсн бригадир залу һолын амн тал ирәд, үлдәсн моторн онһцнь ормднь уга болхла ормаһад энд-тенд хәләв. 11) Бәәсн һазртан уга. 12) Өөрхн шидр үзгдхш. 13) – Моторн онһц күн авад йовҗ одсн бәәдлтә, хәләхлә олдхш. 14) Үзсн, медсн күн бәәдг болвзго, көвүд, сурн йовтн – гиҗ бригадир өөрк улстан закв. 15) Тедниг тиигҗ күүндҗәтл контор тал нег залу гүүҗ ирв.