- •8 Гамета
- •А және в гендері тәуелсіз тұқым қуалайды, АаВb х АаВb будандастырған кезде f2 ұрпағында генотип және фенотип бойынша қандай ажырау жүреді және қалай аталады:
- •Адамның жеке генетикасы, оның қандай ерекшеліктері бойынша қалыптасты:
- •Әкесі мен ұлы дальтоник, ал, анасы түсті жақсы ажырата алады. Ата-анасының және баласының генотиптерін анықтаңыз. Дальтонизм белгісі әкесінен ұлына беріле ме?
- •Г. Мендель заңдылықтарының екінші рет ашылуы келесі ғалымдармен байланысты:
- •Генофонд, генотип, геном терминдерінің дұрыс анықтамасы:
- •Днқ репликациясының механизмін кім дәлелдеген, репликация қандай механизм бойынша жүреді, днқ-ның қанша тізбегі репликацияға қатысады:
- •E. Coli-дің днқ реликациясының инициациясы қандай деңгейде реттеледі:
- •Егер анасы сау, ал әкесі дальтонизм ауруымен ауырса, онда сау қыздардың, сау ұл балалардың, қыз бен ұл балалардың бірдей сау болып туылу мүмкіндігі қандай:
- •Екі жұп дрозофилалар будандастырылды. Екі аналық жұбы а және в гендері бойынша гетерозиготалы , ал аталықтары I жұп - 41,5% АаВb : 8,5% Aabb; 8,5% aaBb: 41,5% aаbb
- •Комбинативті өзгергіштіктің түрлері:
- •Кроссинговер келесі үрдісдердің негізінде жүзеге асады:
- •Организімде, келесі генотиптерден гаметалардың қандай типтері қалыптасады:
- •Төменде келтірілген f2 қатынастарының қайсысы эпистазға жатады?
- •Харди-Вайнберг заңдылығы теңдеуінің дұрыс вариациясының табыңыз:
Харди-Вайнберг заңдылығы теңдеуінің дұрыс вариациясының табыңыз:
(p+q)2 = 1 = р2 + 2рq + q2 = 1 = (p+q+r)2 = 1
Харди Дж. и Вайнберг Г. айтуы бойынша диплоидты организмдердің әрбір ұрпағында жүретін генетикалық ажырау, популяцияның гендік қорының жалпы құрамын өзгертпейді (тұқымқуалаушылық аллельдің жиілігін өзгертпейді). Идеальды (мінсіз) популяцияда қандай жағдайлар сақталуы керек:шағылыстыру кездейсоқ –ата-аналар жұптарының кездейсоқ пайда болуы жүреді – панмиксия = сыртқы орта факторларының әсер етпеуі = гаметалартың тіршілігіне барлық аллельдер бірдей әсер етеді. (гаметалардың бірдей өміршеңдігі)
Химиялық құрамы бойынша хромосома келесі құралғыштардан тұрады:ДНК, РНК, ақуыз, екі валенті катиондардан
Хромосомалық мутациялардан көретініңіз (қайта құрылымдар): Дупликациялар = Транслокациялар = Инверсиялар
Хромосомалар жиынтығында бірдей жыныс хромосомалары кездеседі; әртүрлі жыныс хромосомалары; бір ғана жыныс хромосомасы бар (Х-хромосомалы немесе жыныс хромосомасы болмайтын гаметалар) жыныс қалай аталады:Гомогаметалы=гетерогаметалы = гемигаметалы
Хромосомалық мутациялардан көретініз (қайта құрылымдар): Дефишенси = Делециялар = Транспозициялар
Хромосомалардың центомердің орналасуынан тәуелді сыныпталуы:
метаорталықтанған, акроорталықтанған және телоорталықтанған
Хромосомалардың сапалы құрамы – Геном
Хромосомалардың дисплоидты жинағының формуласы:2N
Хромосомалардың генетикалық белсенді аймақтары:Эухроматин
Хромосомалардың гендік картирлеу әдісі келесіні анықтауға мүмкіндік береді – бір хромосома гендерінің шоғырлануын
Х хромосомада орналасқан доминантты аллель анықтайтын ауруды анықтаңыз:тіс эмалінің қараюы = рахит = тіс эмалінің гипоплазиясы
Хош иісті бұршақ гүлінің қызыл түсі екі доминантты аллельді емес гендердің өзара әсерлесуімен анықталады. Альтернативті белгі ақ гүлдер.
аллельді емес гендердің әрекеттесу типін анықтаңыз;
генотипі ААВВ және АаВb өсімдіктердің фенотиптерін анықтаңыз;
генотипі ааBB, ААbb, Aabb өсімдіктердің фенотиптерін анықтаңыз:
гендердің комплементарлы әсері = ААВВ және АаВb – гүлдерінің қызыл түсін анықтайды = ааBB, ААbb, Aabb – гүлдерінің ақ түсін анықтайды
Хромосомалар жиынтығында бірдей жыныс хромосомалары кездеседі; әртүрлі жыныс хромосомалары; бір ғана жыныс хромосомасы бар (Х-хромосомалы немесе жыныс хромосомасы болмайтын гаметалар) жыныс қалай аталады:Гомогаметалы = Гетерогаметалы = Гемигаметалы
Хромосомалық мутация сыныптары:сандық, құрылымдық
Хромосомалардың құрылысын, олардың репликациясын және қызметін зерттейтін әдіс:цитогенетикалық
Цитоплазматикалық органеллдердің генетикалық детерминанттарының жиынтығы:плазмон
Цитогенетикалық зерттеу сатысы кезінде толық хромосомалық жиынтықты сипаттайды:кариотиптеу
Центромераның орналасуына байланысты қандай хромосомаларды ажыратады:Акроцентрлік = Субметацентрлік = метацентрлік
Ұрықтандыру кезінде қасиеттер мен көрсеткіштердің жаңа қосылысы нәтижесінде пайда болатын құбылмалылық:біріккен
Ұрпақтардың қай бөлімі Aabb x AABb шағылысуында : барлық гендер бойынша гетерозиготалы; доминантты гендер бойынша гомозиготалы; рецессивті гендер бойынша гомозиготалы болатынын анықтаңыз:1/4 = ½ = 1/
Ұрпақтардың қай бөлімі AaBbcc x AabbCc шағылысуында : барлық гендер бойынша гетерозиготалы; доминантты гендер бойынша гомозиготалы; рецессивті гендер бойынша гомозиготалы болатынын анықтаңыз: 3/16 = 0 = 1/16
Экзогенді әсерлердің әрекетінен пайда болған түр өзгертушілік:
Түрленген
Эдвардс синдромының симптомдары: Ақыл-ойы кем = Ұлдарда крипторхизм = Өмірдің ұзақтығы 2-3 ай ғана
Эксперсті бірлік--- ген
Эукариоттардағы транскрипция процесі:Эукариоттар транскрипциясына 3 ДНҚ – тәуелді РНҚ – полимеразалар қатысады
РНҚ – полимераза I ядрошықта орналасады және рРНҚ синтезіне қатысады
РНҚ – полимераза II нуклеоплазмада орналасады және біріншілік транскрипт аРНҚ синтезіне қатысады
Эпистаз және оның көрінісі – бұл:аллельді емес гендердің әсерлесуінде = 12:3:1; 13:3; 9:7; 9:3:4 = бір ген басқа геннің әсерінен тежелуі
Эукариот клеткаларында кейбір белоктардың полипептидтік тізбектің дұрыс оралуына (фолдинг) қамтамасыз ететін спецификалық белоктар:
Шаперондар = белоктардың үшінші және төртінші реттік құрылымының қайта түзу қызметіне жауап беретін белоктар класы = белоктар комплексінің диссоциациясы және түзу қызметін қамтамасыз ететін белоктар класы
Э. Чаргафф ережесі бойынша:аденин мөлшері тимин мқлшері тең = гуанин мөлшері цитозин мөлшеріне тең = A+G/C+T=1
Эукариоттардағы транскрипция процесі:Эукариоттар транскрипциясына 3 ДНҚ – тәуелді РНҚ – полимеразалар қатысады = РНҚ – полимераза I ядрошықта орналасады және рРНҚ синтезіне қатысады = РНҚ – полимераза II нуклеоплазмада орналасады және біріншілік транскрипт аРНҚ синтезіне қатысады
Эукариоттардағы генетикалық ақпараттың құрылу сызбасы ДНК гяРНК (экзондар, интрондар) мРНК (экзондар) ақуыздар
F2 ұрпағында фенотипі бойынша ажырау қатынасы 27: 9: 9:9:3:3:3:1 және генотипі бойынша(1:2:1)3 нені сипаттайды: үшгибритті будандастыру = Белгілердің тәуелсіз комбинациялануы = үш жұп альтернативті белгілері бойынша ажыратылатын организмдерді будандастыру
F2-де келтірілген ажыраулардың қайсысы гендердің полимерлі әрекеттесуіне тән?15:1 = 1:4:6:4:1 = 1:6:15:20:15:6:1
F2-де келтірілген ажыраулардың қайсысы гендердің комплиментарлы әрекеттесуіне тән? 9:6:1 = 9:3:4 = 9:3:3:1
F2 – дегі фенотип бойынша 9:3:3:1 қатынасында және генотип бойынша (1:2:1)2 ажырау сипаттайды: Г.Мендельдің үшінші заңы = белгілердің тәуелсіз комбинациялануы = дигибридті будандастыру
F2 ұрпағында фенотипі бойынша ажырау қатынасы 27: 9: 9:9:3:3:3:1 және генотипі бойынша(1:2:1)3 нені сипаттайды:үшгибритті будандастыру = белгілердің тәуелсіз комбинациялануы = үш жұп альтернативті белгілері бойынша ажыратылатын организмдерді будандастыру
LМLМ; LМLN; LNLN генотипі бар организмдерде гаметалардың қанша типін түзеді және түзілу мүмкіндігі қандай:бір типті гаметалар – LМ, 100% = гаметалардың екі типін – 50% LМ және 50% LN = бір типті гаметалар – LN, 100%
LМLМ; LМLN; LNLN генотипі бар организмдерде гаметалардың қанша типін түзеді және түзілу мүмкіндігі қандай:гаметаның бір типі – LМ, 100% = гаметаның екі типі– 50% LМ және 50% LN = гаметаның бір типі – LN, 100%
Lygaeus типі бойынша қандай жыныс гетерогаметалы; Protenor типі бойынша қандай жыныс гомогаметалы; Protenor типі бойынша қандай жыныстың хромосомалық жиынтығы Х0:1 аталық– ХY, Lygaeus типі бойынша = 1 аналық – ХХ, Protenor типі бойынша = 1 аталық – Х0
Lygaeus типі бойынша қандай жыныс гомогаметалы; Protenor типі бойынша қандай жыныс гетерогаметалы; Lygaeus типі бойынша қандай жыныстың хромосомалық жиынтығы ХY: аналық– ХХ, Lygaeus типі бойынша = аталық– ХY, Lygaeus типі бойынша = аталық– Х0, Protenor типі бойынша
Lygaeus типі бойынша қандай жыныс гетерогаметалы; Protenor типі бойынша қандай жыныс гомогаметалы; Protenor типі бойынша қандай жыныстың хромосомалық жиынтығы Х0:аталық– ХY, Lygaeus типі бойынша = аналық – ХХ, Protenor типі бойынша = аталық – Х0, Protenor типі бойынша
in vitro торларының метаболиялық белсенділігі анықталады:. ақуыздардың жалпы пулымен және ферментті құраушылармен
I Rhˉ қан тобы болған ер адам мен III Rh+ қан тобындығы әйел үйленді. Осы жұптың келешекте туылатын балаларының қан тобының генотиптері келесідей болу мүмкін: I0I0 Rr = IBI0 Rr = IBI0, rr
I Rhˉ қан тобы болған ер адам мен II Rh+ қан тобындығы әйел үйленді. Осы жұптың келешекте туылатын балаларының қан тобының генотиптері келесідей болу мүмкін: IAI0 Rr = I0I0 Rr = IBI0 Rr
I мейоздың интерфаза және профаза кезеңдерінде жүреді:ДНҚ синтезі = хромосомалардың екі еселенуі = гомологиялық хромосомалардың тығыздалуы және конъюгациясы
I.
II.
генотипі бар екі организм екі будандастыруда
да қандай гаметалар түзеді; бірінші
будандастыруда гаметалар қандай ереже
бойынша түзіледі: I
- АВ, Аb, aB ab гаметалары = II - АВ және аb
гаметалары = бірінші будандастыруда
гаметалар белгілердің тең қатынаста
тәуелсіз комбинациялану ережесі бойынша
түзіледі
1909 жылы Иогансен В. терминдер ұсынды:ген = генотип = фенотип
