- •8 Гамета
- •А және в гендері тәуелсіз тұқым қуалайды, АаВb х АаВb будандастырған кезде f2 ұрпағында генотип және фенотип бойынша қандай ажырау жүреді және қалай аталады:
- •Адамның жеке генетикасы, оның қандай ерекшеліктері бойынша қалыптасты:
- •Әкесі мен ұлы дальтоник, ал, анасы түсті жақсы ажырата алады. Ата-анасының және баласының генотиптерін анықтаңыз. Дальтонизм белгісі әкесінен ұлына беріле ме?
- •Г. Мендель заңдылықтарының екінші рет ашылуы келесі ғалымдармен байланысты:
- •Генофонд, генотип, геном терминдерінің дұрыс анықтамасы:
- •Днқ репликациясының механизмін кім дәлелдеген, репликация қандай механизм бойынша жүреді, днқ-ның қанша тізбегі репликацияға қатысады:
- •E. Coli-дің днқ реликациясының инициациясы қандай деңгейде реттеледі:
- •Егер анасы сау, ал әкесі дальтонизм ауруымен ауырса, онда сау қыздардың, сау ұл балалардың, қыз бен ұл балалардың бірдей сау болып туылу мүмкіндігі қандай:
- •Екі жұп дрозофилалар будандастырылды. Екі аналық жұбы а және в гендері бойынша гетерозиготалы , ал аталықтары I жұп - 41,5% АаВb : 8,5% Aabb; 8,5% aaBb: 41,5% aаbb
- •Комбинативті өзгергіштіктің түрлері:
- •Кроссинговер келесі үрдісдердің негізінде жүзеге асады:
- •Организімде, келесі генотиптерден гаметалардың қандай типтері қалыптасады:
- •Төменде келтірілген f2 қатынастарының қайсысы эпистазға жатады?
- •Харди-Вайнберг заңдылығы теңдеуінің дұрыс вариациясының табыңыз:
Организімде, келесі генотиптерден гаметалардың қандай типтері қалыптасады:
XDXD,XdY; XDХdXYt; XDY, ХdХd : гаметалар - XD, Xdи Y = гаметалар - XD и Хd ;X и Yt = гаметалар -XDи Y, Хd
Ортаның тұрақты өзгеру шарттарына жауап кезінде пайда болатын таңдау – . фенотиптік
Өзгергіштіктің қандай типтері гендердің өзгеруімен байланысты емес: Модификациялық = Паратипикалық = тұқым қуаламайтын
Өзгергіштіктің қандай типтері гендердің өзгеруімен байланысты: Комбинативті = Мутациялық = тұқым қуалайтын
Өзіндік реплицирлеуші генетикалық элемент: репликон
Өсімдіктің генотипі АаBb, гендер тәуелсіз тұқым қуалайды. Өсімдік қанша типті гаметалар түзеді; осы өсімдікті өздігінен тозаңдандырғанда, қанша фенотип және қандай қатынаста алынады; осы өсімдікті өздігінен тозаңдандырғанда, қанша генотип және қандай қатынаста алынады: гаметалардың 4 типі = 4 фенотип 9:3:3:1 қатынасында = 9 генотип, 1:2:2:4:1:2:1:2:1 қатынасында
Өсімдіктің генотипі АаBbCc, гендер тәуелсіз тұқым қуалайды. Өсімдік қанша типті гаметалар түзеді; осы өсімдікті өздігінен тозаңдандырғанда, қанша фенотип және қандай қатынаста алынады; осы өсімдікті өздігінен тозаңдандырғанда, қанша генотип және қандай қатынаста алынады: гаметалардың 8 типі = 8 фенотип, қатынастары: 27: 9 :9 :9 :3 :3 :3 :1 = 27 генотип, қатынастары (1:2:1)3
Популяциядағы қандай гендердің таралуын Харди-Вайнбрг заңы қарастырады – Аллельді
Патау синдромының симптомдары:
Ақыл-ойы кем = Ұлдарда крипторхизм = Өмірдің ұзақтығы 2-3 ай ғана
Популяциялар генетикасының теориялық және математикалық аппараттың негізін салушылар:
Дж. Холдейн = С. Райт = Р. Фишер
Перзентханада екі ұл баланы ауыстырып алды. І жұп ата-аналарының қан тобы – А және 0, ІІ жұп ата-аналарының – А жәнеВ, ұл баларының қан топтары А және 0. Ата-аналарының қан топтарын, балаларының генотиптерін және олардың ата-анларының табыңыз: I-ші жұп ата-ана - IАi0 х i0i0 = II- ші жұп ата-ана - IАIА х IАIB = i0i0 –I жұптың баласы; IАIА –II жұптың баласы
Прокариоттардағы трансляцияның ерекшелігі: Прокариоттар трансляциясына рибосоманың 30S және 50S суббірліктері қатысады = Элонгацияның әрбір сатысы үш саты – кодонды тану, пептидті байланыстың түзілуі, транслокациядан тұрады = тРНҚ активтенуі – бұл тРНҚ молекуласының 3` - соңындағы аденозинге амин қышқылының байланысып, аминоацил – тРНҚ түзілуі
Про- және эукариоттардағы репликация механизмінің айырмашылығы
Прокариоттарда репликация инициациясының (ori нүктесі) бір ауданы болады = эукариоттарда репликация инициациясының (ori нүктесі) бірнеше ауданы болады = Прокариоттарда репликация жылдамдығы, эукариотты организмдерге қарағанда жоғары
Популяцияның 80%-ы АА генотипті және 20%-ы аа генотипті даралардан тұрады. Популяцияда теңестік тұрақтанған кейін АА, Аа және аа генотиптерінің бірлік бөлігі бойынша жиілігін табыңыз:
Популяция состоит из 80% особей с генотипом АА и 20%, с генотипом - аа. Определите в долях единиц частоты генотипов АА, Аа и аа после установления равновесия в популяции: = АА генотипінің жиілігі (р2) = 0,64 немесе 64% = Аа генотипінің жиілігі (2рq) = 0,32 немесе 32% = аа генотипінің жиілігі (q2) = 0,04 немесе 4%
Популяциядағы гендер мен генотиптер жиілігінің өзгеруіне әкелетін үрдістер: мутациялық үрдіс = ағзалардың миграциясы = оқшауланудың түрлі формалары
Популяциядағы гендер мен генотиптер жиілігінің өзгерісіне әкелетін қандай үдерістер: шағын популяциялардағы гендер дрейфі = популяциялық толқындар = табиғи сұрыпталудың қысымы
Плейотропия – бұл:аллельді емес гендердің әсерлесуінде = геннің көп аллельділік көрінісі = бір геннің бірнеше гендердің көрінуіне әсері
Полимерия – бұл: аллельді емес гендердің әсерлесуінде = ген басқа геннің әсерін күшейтеді = біртекті гендердің бірдей әсері
Про- және эукариоттардағы репликация механизмінің айырмашылығы
Прокариоттарда репликация инициациясының (ori нүктесі) бір ауданы болады = эукариоттарда репликация инициациясының (ori нүктесі) бірнеше ауданы болады = Прокариоттарда репликация жылдамдығы, эукариотты организмдерге қарағанда жоғары
Прокариоттардағы трансляцияның ерекшелігі:
Прокариоттар трансляциясына рибосоманың 30S және 50S суббірліктері қатысады = Элонгацияның әрбір сатысы үш саты – кодонды тану, пептидті байланыстың түзілуі, транслокациядан тұрады = тРНҚ активтенуі – бұл тРНҚ молекуласының 3` - соңындағы аденозинге амин қышқылының байланысып, аминоацил – тРНҚ түзілуі
Посттрансляциялық модификациядағы фосфоинозитидтардың негізгі функциясы:якорлық функциясы = фосфоинозитидтардың клетканың сыртқы қабатындағы белоктарға тіркелуі = липидтің инозитолды бөлігінің гликолизденуі
Пиримидинге төмендегілер жатады: цитозин = тимин = урацил
РНҚ молекуласының негізгі түрлерін анықтаңыз: рРНҚ = тРНҚ = мРНҚ (немесе аРНК))
РНҚ молекуласының нуклеотид құрамы:азотты негіз = рибоза қанты = фосфор қышқылының ққалдығы
(Rumex ) қымыздық түрі негізгі саны x = 10 ға тең полиплоидты қатарды құрайды. х және n белгілерін пайдалана отырып, хромосомалардың диплоидты жиынтығын белгілеңіз: диплоидты; тетраплоидты; гексаплоидты түрлердің: 2n = 2x = 20 = 2n = 4x = 40 = 2n = 6x = 60
РНҚ молекуласының құрылымы: Біртізбекті құрылым = РНҚ құрылымындағы қант рибоза болып табылады = Азотты негіздер – аденин, урацил, цитозин, гуанин
РНК-дан ДНК-ға ақпараттың есептелу процесі:кері транскрипция
Реципрокты будандастыру – бұл: будандастыру жұптары (тура және кері) = жынысы бойынша қарама-қарсы будандастыру = белгілері бойынша қарама-қарсы будандастыру
РНҚ молекуласының құрылымы:Біртізбекті құрылым = РНҚ құрылымындағы қант рибоза болып табылады = Азотты негіздер – аденин, урацил, цитозин, гуанин
Рецессивті аллель қай жағдайда өз әсерін фенотипте көрсете алады:Гомозигота түрінде =Ағзада жеке болғанда =Ағзада үш кошірмесі болғанда
Рецессивті аллелі Х-хромосомамен тіркескен ауруды анықтаңыз: дальтонизм = тер бездерінің болмауы = гемофилия
Репликон дегеніміз хромосома, плазмида, вирус
Репарация – ол, ДНК – ның бірінші құрылымының бұзылысын қалпына келтірілу. Прокариоттық және эукариоттық клеткалар үшін, ДНК молекуласы репарациясының қандай типі тән: фотореактивация = Нуклеотидтердің эксцизионды репарациясы = О6 -гуаниндердің репарациясы
Репарация – ол ДНК бұзылысының бірінші құрылымын қалпына келтіру. Тірі организімдерге тән ДНК молекуласы репарациясының негізгі типтерін анықтаңыз: мутациялық бұзылыстардың тура түзетілуій (ДНК-полимеразаны тексеру арқылы репарация; фотореактивация; алкилдеуші бұзылыстардың репарациясы) = жұп негіздердің эксцизбен байланысты репарациясы = пострепликативті (рекомбинативті репарация,
=SOS-репарация
Репарацияға қатысатын ферменттердің ақауы нәтижесінде пайда болған тұқымқуалайтын ауруларды анықтаңыз:пигментті ксеродерма = тік ішектің полипозды емес тұқымқуалайтын ісігі = Блума синдромы
Рекомбинация – екі гомологты хромосомалардың бірдей бөліктеріндегі өзгерістер (хромосомадағы жаңа бірлескен гендердің пайда болуы). ДНК молекуласының дұрыс рекомбинативті типтерін анықтаңыз: Гомологты немесе жалпы = сайт-спецификалы = Гомологты емес немесе кездейсоқ
Сателлитті, аралық және өте сирек сияқты ДНК фрагменттері геном құрамына кіреді: эукариот
Соматикалық клеткадағы рекомбинация, сонымен қатар процес уақытындағы немесе процестен кейінгі репликация, сіңілілі хроматидтердің ауысуы түрінде көрінеді. Осындай рекомбинциялар фенотипті; генотипті; өзгеріске ұшыратуы мүмкін бе; себебін көрсетіңіз:
фенотипті өзгеріске ұшыратпайды = генотипті өзгеріске әкелмейді
=Сәйкес жұп негіздердің арасында рекомбинация пайда болады, осы кезде рекомбинантты хромосомалардан бір де – бір нуклеотид жойылмайды және қосылмайды
Сау адамның геномында: 46 хромосома бар =22 аутосома бар =2 жыңыс хромосомасы бар
Селекцияда қандай мақсатта аутбридингті қолданады?Ұрпақтың гетерозиготалы деңгейінің жоғарылауы үшін = Популяцияның гетерогенді деңгейінің жоғарылауы үшін = Әртүрлі популяциядағы түрлердің шағылыстыруы қатынасы бойынша қолданады
Селекцияда қолданылатын шағылыстыру түрі қалай аталады? Аутбридинг = Ұрпақ гетерозиготалылық деңгейі = Популяция гетерогенділігі
Селекциядағы көптеген сұрыптаулар қандай сипаттамалары бойынша және қандай мақсатта жүргізіледі: сапалық белгілерді жақсарту = фенотиптік сипаты бойынша = бір немесе бірнеше гендермен бақыланатын белгілердің қатынасында тиімді
Селекцияда қолданылатын будандастыру түрлері:инбридинг =аутбридинг = кроссбридинг
Селекцияда қандай мақсатта аутбридингті қолданады?Ұрпақтың гетерозиготалы деңгейінің жоғарылауы үшін =Популяцияның гетерогенді деңгейінің жоғарылауы үшін = әртүрлі популяциядағы түрлердің шағылыстыруы қатынасы бойынша қолданады
Селекцияда қолданылатын шағылыстыру түрі қалай аталады? Аутбридинг = Ұрпақ гетерозиготалылық деңгейі = Популяция гетерогенділігі
Таңдау түрлері: тұрақтандырушы, бағытталған, дизруптивті
Тізбектің бірінде нуклеотид құрамы келесідей болған жағдайда ДНҚ молекуласы өз көшірмесін қалай жасайтынын анықтаңыз: ТААGАТААСАСGТСА; CCGAGCGGТAACТТA; AACGТGCCCAТТAGC:AТТСТАТТGТGСАGТ = GGСТСGCCAТТGAAТ =ТТGCACGGGТAAТCG
тРНҚ-ның «беде жапырағы» құрылымы тұрады:D-ілмек =T-ілмек = Антикодондық ілмек
тРНҚ-ның «беде жапырағы» құрылымы тұрады:акцепторлық ілмек = T-ілмек = D-ілмек
Тригетерозиготалық ағзалар: AаBbccDd = XxYyZz =RrSsTt
Тұқымқуаламайтын өзгергіштіктің мысалдары:
Фенотиптік өзгергіштік = Модификация = Күн сәyлесі әсерінен терідегі пигментацияның өзгеруі
Тұқымқуалайтын өзгергіштіктің мысалдары:
ДНК молекулалардың өзгеріске ұшырауы = Ұрықтану кезінде гаметалардың тәуелсіз қосылуы = Гендік мутациялар
Тұқымқуаламайтын өзгергіштіктің мысалдары: Фенотиптік өзгергіштік =
Модификация = Күн сәyлесі әсерінен терідегі пигментацияның өзгеруі
Трансляция процесінің қандай ерекшеліктері бар?трансляция инициация, элонгация және терминация сатыларынан тұрады = трансляция бұл ақпараттың аРНҚ негізінің белоктың амин қышқылы тізбегіне ауысуы нәтижесінде аРНҚ кодтамауы = Белок синтезіне рибосоманың кіші және үлкен суббірліктері қатысады
Транскрипцияның тоқтатылуы жайлы дыбыстың берілуіне арналған минимал жалғасуымен 3' – ген соңында көрсетілетін реттеуші элемент: терминатор
Төменде көрсетілген геннің бөлігінде түзілген нуклеотидтер тізбегінің қайсысы мРНК молекуласының нуклеотидтер тізбегін құрайды: CТGCCGCТТAGТCТТ; CACGAТCCТТCТAGG; GCТAGCCТAGGACТТ:GUGCUAGGAAGAUCC = GACGGCGAAUCAGAA = CGAUCGGAUCCUGAA
Төменде көрсетілгеннің қайсысы дұрыс емес:молекуласында аденин гуанинмен жұп түзеді = ДНҚ-дағы қант рибозамен берілген = урацил ДНҚ құрамына кіреді
Трансформация – бұл бактериялардағы гендердің ауысуы жанасусыз
